Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Toczeń rumieniowaty układowy (SLE – systemic lupus erythematosus), inaczej toczeń trzewny, jest to przewlekła choroba autoimmunologiczna. Toczeń rozwija się w wyniku patologii dotyczącej układu odpornościowego, prowadzącej do przewlekłego stanu zapalnego w organizmie. Częstość występowania tocznia w społeczeństwie szacuje się na 40-50 osób na każde 100 000. Co charakterystyczne, kobiety chorują 10-krotnie częściej na toczeń niż mężczyźni, a ponad połowa zachorowań na toczeń występuje w stosunkowo młodym wieku, to znaczy między 16. a 55. rokiem życia. Toczeń dotyka skóry, stawów, nerek oraz innych narządów.

Polecane wideo:

Toczeń - przyczyny

Toczeń rumieniowaty jest chorobą autoagresyjną, co oznacza, że układ immunologiczny nie jest w stanie rozróżnić substancji szkodliwej od zdrowej i w konsekwencji atakuje zdrowe komórki i tkanki, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego. Przyczyny autoagresji, leżącej u podstaw tocznia, nie są do końca poznane. Pod uwagę bierze się:

  • czynnik genetyczny,
  • czynnik hormonalny (świadczy o tym przewaga zachorowań wśród kobiet, w okresie rozrodczym),
  • czynniki środowiskowe, jak np. przewlekłe zakażenia wirusami Epstaina Barr, czy retrowirusami, specyficzne warunki pracy, itp.,
  • złożone zaburzenia immunologiczne np. obecność autoreaktywnych limfocytów T.

Dodatkowo, zaostrzenie objawów tocznia jest wywoływane przez ekspozycje na światło słoneczne. Toczeń może rozwinąć się również na skutek stosowania niektórych farmaceutyków. Jest to tzw. toczeń polekowy.

Toczeń - objawy

U poszczególnych osób objawy tocznia rumieniowatego mogą być różne, w zależności od organu lub układu, jaki zajął toczeń. Do podstawowych objawów tocznia, występujących prawie u wszystkich chorych należą: osłabienie i łatwa męczliwość, stany podgorączkowe lub gorączka, a także utrata masy ciała. Symptomy te są jednak wysoce niespecyficzne, co oznacza, że nie są charakterystyczne wyłącznie dla tocznia.

U około 60 proc. chorych na toczeń dochodzi do zmian skórnych (zwłaszcza po ekspozycji na promieniowanie słoneczne) w postaci rumienia na twarzy w kształcie zbliżonym do motyla. Zaczerwienienie w przypadku tocznia, może także pojawić się na innych, odsłoniętych częściach ciała. Dodatkowo, objawem tocznia może być łysienie oraz ścieńczenie włosów.

Powszechnymi symptomami tocznia są również: ból stawów i opuchlizna. U niektórych chorych na toczeń rumieniowaty może się również rozwinąć zapalenie stawów. Najczęściej zajmowanymi stawami są stawy w palcach, dłoniach, nadgarstki i kolana.

U około połowy dotkniętych toczniem występuje tak zwany objaw Raynauda. Polega on na napadowym skurczu tętnic dystalnych części dłoni, palców i w konsekwencji ich zblednięcia i oziębienia. Może to nastąpić na skutek niskiej temperatury otoczenia, pod wpływem emocji czy nawet bez uchwytnej przyczyny.

Reumatoidalne zapalenie stawów (prezentacja edukacyjna)

Co to jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)? Jest to choroba autoimmunologiczna, która powoduje przewlekłe zapalenie stawów, zmiany pozastawowe...

Inne częste objawy tocznia rumieniowatego układowego to:

  • ból w klatce piersiowej podczas głębokiego wdechu,
  • zmęczenie,
  • gorączka,
  • złe samopoczucie, nerwowość,
  • ranki w jamie ustnej,
  • wrażliwość na światło,
  • powiększone węzły chłonne.

Objawy związane z częścią ciała zajętą przez tocznia:

  • mózg i układ nerwowy - bóle głowy, lekkie upośledzenie umysłowe, drętwienie, mrowienie i ból rąk i nóg, zmiany osobowościowe, psychoza, ryzyko udaru, drgawki, zaburzenia wzroku,
  • przewód pokarmowy - ból brzucha, nudności, wymioty,
  • serce - arytmia,
  • nerki - krwiomocz,
  • płuca - wydzielina wykrztuśna podbarwiona krwią, problemy z oddychaniem,
  • skóra - zmiana kolorytu skóry.

U osób cierpiących na toczeń może dojść do odkładania się przeciwciał w kłębuszkach nerkowych, co prowadzi do nefropatii toczniowej, w wyniku której dochodzi do niewydolności nerek, a wtedy pacjent wymaga stałych dializ lub przeszczepu nerki.

Toczeń krążkowy

Przy wymienianiu objawów skórnych tocznia, należy wspomnieć o toczniu krążkowym, czyli odmianie ograniczonej do skóry, która sporadycznie może przejść w postać uogólnioną. Zmiany w układzie ruchu dotyczą ponad 90 proc. chorych. Objawia się to głównie wędrującym bólem, dotyczącym głównie stawów kolanowych i rąk. Z reguły, nie dochodzi to destrukcji wspomnianych struktur (może dochodzić do zmian w kościach pod postacią osteoporozy jako powikłania stosowanych w toczniu leków – glikokortykosteroidów).

U 50 proc. chorych na toczeń dochodzi do zajęcia nerek, co w konsekwencji może prowadzić do ich niewydolności. U części chorych dochodzi do zajęcia układu oddechowego. Może to nastąpić pod postacią zapaleń opłucnej, śródmiąższowych zapaleń płuc, włóknienia płuc, czy nadciśnienia płucnego. Toczeń układowy zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy i choroby wieńcowej. Ryzyko to może być nawet 50-krotnie większe u kobiet w okolicach 40. i 50. roku życia. Dodatkowo z układu naczyniowego może dochodzić do zapaleń mięśnia sercowego, zapaleń osierdzia czy zmian w zastawkach serca.

Toczeń neuropsychiatryczny

Jeżeli dojdzie do zajęcia układu nerwowego, a dzieję się tak nawet w 80 proc., to mówimy wówczas o toczniu neuropsychiatrycznym. Toczeń neuropsychiatryczny może się objawiać w bardzo różny sposób, od bólów głowy, poprzez drgawki po objawy psychotyczne czy stany depresyjno maniakalne. Rzadziej występują objawy tocznia ze strony układu pokarmowego, pod postacią bólów brzucha, nudności, wymiotów, powiększenia wątroby oraz dotyczące powiększenia węzłów chłonnych czy śledziony, czyli hematologicznych.

Toczeń - diagnostyka

W rozpoznawaniu tocznia rumieniowatego układowego, jak w każdej chorobie reumatologicznej, pomocne mogą być analizy laboratoryjne. Mowa tu o ogólnych wykładnikach zapalenia w postaci wzrostu OB (odczyn Biernackiego) czy CRP (C reactive protein). Dodatkowo może wystąpić także niedokrwistość, czyli niedobór czerwonych krwinek oraz związanej z nimi hemoglobiny przenoszącej tlen z płuc do tkanek).

W diagnostyce chorób autoimmunologicznych niezwykle ważne jest także wykrywanie autoprzeciwciał – czyli przeciwciał (cząsteczki, tworzone do walki z wszelkiego rodzaju patogenami czy substancjami obcymi dla organizmu) skierowanych przeciwko własnym tkankom. W przypadku tocznia, są to tak zwane przeciwciała antyfosfolipidowe (APLA) i przeciwjądrowe (ANA), w tym szczególnie ważne anty- ds DNA i anty- Sm. Wspomniane dwa ostatnie przeciwciała są szczególnie ważne, gdyż są one wysoce swoiste, czyli mówiąc inaczej typowe głównie dla tej choroby. Obecnie powszechnie rozpoznanie tocznia rumieniowatego układowego stawia się na podstawie kryteriów opracowanych przez ACR (American College of Rheumatology) w 1997 roku. Gdy spełnione są przynajmniej cztery punkty z jedenastu wymienionych, można mówić o pewnym rozpoznaniu tocznia. Są to:

  • rumień na twarzy, policzkach, grzbiecie nosa,
  • rumień krążkowy,
  • nadwrażliwość na światło słoneczne,
  • owrzodzenia w jamie ustnej lub gardle,
  • zapalenie stawów, przynajmniej dwóch, charakteryzujące się bolesnością oraz obrzękiem,
  • zapalenie opłucnej lub osierdzia,
  • zmiany w nerkach,
  • zmiany w układzie nerwowym (drgawki, zaburzenia psychiczne, po wykluczeniu innych przyczyn),
  • zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, zaburzenia liczby leukocytów - białych krwinek - czy płytek krwi biorących udział w zatrzymywaniu krwawień),
  • zaburzenia immunologiczne (występowanie m.in. omawianych wyżej przeciwciał, z wyjątkiem przeciwjądrowych tworzących następne kryterium),
  • obecność przeciwciał przeciwjądrowych.
Poznaj proste sposoby na zachowanie zdrowia swoich stawów

Na dobrą kondycję naszych stawów działa regularna, umiarkowana aktywność fizyczna. Korzystne jest również dbanie o regularną zmianę pozycji podczas czytania,...

Toczeń - leczenie

Nie istnieje leczenie przyczynowe tocznia rumieniowatego układowego. Dostępne metody leczenia tocznia dotyczą jedynie objawów tej choroby. W terapii zapalenia stawów stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, wysypkę leczy się kortykosteroidami, natomiast lek przeciwmalaryczny przepisywany jest na objawy skórne i stawowe.

Leczenie tocznia uzależnione jest od stopnia jego zaawansowania oraz od zajętych narządów. Najczęściej stosowanymi lekami w leczeniu tocznia są glikokortykosteroidy, stosowane zarówno w postaci do stosowania zewnętrznego w zmianach skórnych, po duże dawki stosowane w ciężkich zaostrzeniach. W przypadku nieskuteczności wyżej wymienionych, w sytuacjach zagrożenia życia, czy zaawansowanych zmianach w nerkach stosuje się leki cytotoksyczne, takie jak cyklofosfamid, azatiopryna czy mykofenolan. W leczeniu objawowym bólów stawów i mięśni swoje miejsce zajmują także niesterydowe leki przeciwzapalne. W przypadku zmian skórnych należy także pamiętać o unikaniu zbytniej ekspozycji na światło słoneczne oraz kremach z filtrem UV.

U wielu chorych toczeń rumieniowaty układowy ma łagodny przebieg, a kobiety na niego cierpiące często są w stanie donosić ciążę i urodzić zdrowe dziecko. Współczynnik przeżycia 10 lat wynosi ponad 85 proc., jednakże zajęcie przez toczeń mózgu, płuc, serca lub nerek znacznie pogarsza rokowania.

Partnerem sekcji edukacyjnej "Toczeń" jest firma GlaxoSmithKline.

Anna Świeboda, Lekarz Łukasz Galus, około miesiąca temu

Bibliografia

  • Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7
  • Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Ortopedia

Komentarze (21)
~Mag Marie
~Mag Marie 5 miesięcy temu

@efisu: choroba nie wpływa na długość życia. Można żyć rok z chorobą a można 60 lat pod warunkiem że wychwycić się pierwsze objawy rzytu. Tak choroba atakuje każdy narząd pokolei. Na szczęście pewne objawy pod wpływem chemioterapii się cofają. Już nie byłam w stanie mówić, nie przełykałam, widzialam podwójnie, nie chodziłam i niczego nie wykonywała samodzielnie, nawet w mięśniach oddechowych mialam niedowłady a teraz neuropatią toczniowa się cofnęła.(w miarę bo nadal potrzebuje pomocy przy chodzeniu). To prawda że za granicą jest lepszy dostęp do leków choćby sterydów. Zamawiam niemiecki calcort. Ale osteoporoze dostałam od zaniku przysadki mózgowej i zaniku kosmków jelitowych. Łamałam się przy kichaniu aż uszkodziła 1/3 kręgosłupa. Musiałam być operowana. Generalnie cieszę się że żyje i nawet poznałam chłopaka mimo tego że choruję w sumie od dziecka a dożyłam już 31 lat i może jeszcze trochę pożyje jak Bóg da

Odpowiedz
~Mag Marie
~Mag Marie 5 miesięcy temu

Azatiopryna to antymalaryk a nie cytostatyk. Wiele innych błędów w artykule tj zmiana koloru skóry. To nie jest typowy objaw tocznia. Od zespołu Addisonia skóra ciemnieje z kolei od sterydów nadmiernie blednie. Nie każdy ma Addisonia. Źle napisany artykuł

Odpowiedz
~GośćM
~GośćM ponad rok temu

guzik prawda z brakiem leczenia przyczynowego, a co za tym idzie wyleczenia z choroby. Tabletkami się nie da bo i firmom nie zależy na wyleczeniu bo i jaka korzyść z człowieka gdy przestaje być pacjentem.. proszki kasa kasa proszki i dodatkowe skutki uboczne wię...kasa proszki proszki kasa oby żył chory i leczył się jak najdłużej. przeczytajcie materiał ze strony immunosupresja.pl i pokrewne a przekonacie się.

Odpowiedz
~rrr
~rrr ponad rok temu

Też choruję na toczeń, miałam rzut choroby ; zapalenie stawów z opuchlizna, zapalenie siatkówki, gorączkę, anemie, podwyższone ob, rumień guzowaty i nie chcieli mnie do szpitala przyjąć ani skierować nigdzie dopiero internista interweniował i dzwonił po lekarzach w moim mieście żeby mnie przyjął jakiś reumatolog także olewka totalna

Odpowiedz
~paulapaula
~paulapaula ponad rok temu

Ja nie miałam badań na tocznia tylko dwóch lekarzy go podejrzewało, nie mam siły tłumaczyć ludziom, że nie wymyślam chorób, przeszłam depresję, psychozę, mam niedomykalność zastawek trójdzielnej i mitralnej, zapalenie żołądka, ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek skończyło się w szpitalu, zapalenie spojówek, zapalenie gardła mam niemal cały rok, deformacja kręgosłupa, zmiany w stawach, mialam zapalenie stawu łokciowego, teraz doszło zapalenie powięzi podeszwy i rośnie mi ostrogą, w tydzień po diagnozie ze stopą zaraziłam się od dziecka i mam zapalenie oskrzeli z dusznością, i tak jest cały czas ludzie mnie nie cierpią a ja nie umiem powstrzymać chorób, czy to może byc wina migdałów i słabej odporności, w jaki sposób można dostać skierowanie na tocznia, mam dopiero 30 lat

Odpowiedz
~zugzwang
~zugzwang ponad rok temu

tez mam tocznia:)... od 5 lat i 30 na karku.. diagnoza rok temu. zycia juz sobie nie uloze, nie chce za pare lat byc ciezarem dla nikogo. puki co korzystam ile moge. zyje chwila spelniam marzenia, nie odkladam na przyszlosc,,, jedno wien napewno... nie zamierzam cierpiec latami bo i w imie czego? nie mam pretensji do losu ze padlo akurat na mnie. szanuje smierc i sie jej nie boje. ale cierpiec nie bede, bo w imie czego...?

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

co mi jest

~start • ostatni post 8 godzin temu

1

Pomocni lekarze

Artykuły Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie
Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Rodzaje tocznia

Rodzaje tocznia Odtwórz wideo

Najczęściej diagnozowanym rodzajem tocznia jest toczeń rumieniowaty układowy. Jest to choroba atakujące wiele narządów. Jednym z objawów tocznia (...) się również blednięcie lub sinienie palców. Obraz...

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Kolagenozy - bać się czy nie bać?

Kolagenozy. Brzmi groźnie, szczególnie jeśli są to słowa wypowiadane przez lekarza, a może jeszcze gorzej, jeśli jakieś objawy sprowokowały nas do „grzebania" w Internecie i tam… dopiero można się naczytać.

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Objawy tocznia

Objawy tocznia Odtwórz wideo

Toczeń rumieniowaty układowy to choroba, która sieje postrach wśród pacjentów. Jest to jedna z dużych kolagenoz - chorób z autoagresji. Toczeń (...) , wypadanie włosów oraz objawy...

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Syndrom Raynauda

Syndrom Raynauda Odtwórz wideo

Syndrom Raynauda stwierdza się u około 7 proc. całej populacji, ale dziesięciokrotnie częściej występuje on u kobiet. Na czym polega to schorzenie, wyjaśnia lekarz Adam Lewszuk, chirurg. Fenomen Raynauda polega na okresowym, nagłym, skurczu drobnych...

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Różne kolagenozy

Różne kolagenozy Odtwórz wideo

młodych. Wśród kolagenoz na szczególną uwagę zasługują następujące choroby: toczeń rumieniowaty układowy, zespół Sjogrena, zapalenie skórno-mięśniowe (...) się u młodych kobiet między 20 a 40 rokiem...

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Nowoczesne leczenie tocznia

Toczeń rumieniowaty układowy - choroba znana od kilkudziesięciu lat - co sprawiło, że tak bardzo zmieniły się rokowania w toczniu, zmienił (...) r. raportu: „Toczeń rumieniowaty...

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Objawy wskazujące na toczeń

Objawy wskazujące na toczeń

Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą autoimmunologiczną, z którą zmaga się więcej kobiet niż mężczyzn. Liczba chorujących w Polsce (...) tys. osób. Jakie są charakterystyczne objawy...

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Objawy tocznia - charakterystyka, symptomy, rozpoznanie, leczenie

Objawy tocznia - charakterystyka, symptomy, rozpoznanie, leczenie

Toczeń rumieniowaty układowy (TRU) to przewlekła choroba autoimmunologiczna. Objawy tocznia mogą atakować różne części ciała i narządy, głównie skórę (...) , nerki, stawy i układ nerwowy....

Toczeń rumieniowaty układowy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Na co uważać, kiedy planujesz dziecko?

Na co uważać, kiedy planujesz dziecko?

Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą autoimmunologiczną (kolagenozą), występującą bardzo rzadko, ale dotykającą głównie młode kobiety (90 (...) rumieniowatego Toczeń...

Łysienie plackowate - przebieg, przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Co trzeba wiedzieć o łysieniu plackowatym?

Co trzeba wiedzieć o łysieniu plackowatym? Odtwórz wideo

z łysieniem plackowatym są: bielactwo, toczeń rumieniowaty układowy, cukrzyca typu I czy zapalenie tarczycy typu Hashimoto. Objawy łysienia plackowatego (...) . To sam organizm niszczy...