Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Toczeń rumieniowaty układowy (SLE – systemic lupus erythematosus), inaczej toczeń trzewny, jest to przewlekła choroba autoimmunologiczna. Rozwija się w wyniku patologii dotyczącej układu odpornościowego, prowadzącej do przewlekłego stanu zapalnego w organizmie. Częstość występowania tocznia w społeczeństwie szacuje się na 40-50 osób na każde 100 000. Co charakterystyczne, kobiety chorują 10-krotnie częściej niż mężczyźni, a ponad połowę zachorowań występuje w stosunkowo młodym wieku, to znaczy między 16. a 55. rokiem życia. Toczeń dotyka skóry, stawów, nerek oraz innych narządów.

Polecane wideo:

1. Przyczyny tocznia rumieniowatego układowego

Toczeń rumieniowaty jest chorobą autoagresyjną, co oznacza, że układ immunologiczny nie jest w stanie rozróżnić substancji szkodliwej od zdrowej i w konsekwencji atakuje zdrowe komórki i tkanki, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego. Przyczyny autoagresji, leżącej u podstaw tocznia, nie są do końca poznane. Pod uwagę bierze się:

  • czynnik genetyczny,
  • czynnik hormonalny (świadczy o tym przewaga zachorowań wśród kobiet, w okresie rozrodczym),
  • czynniki środowiskowe, jak np. przewlekłe zakażenia wirusami Epstaina Barr, czy retrowirusami, specyficzne warunki pracy, itp.,
  • złożone zaburzenia immunologiczne np. obecność autoreaktywnych limfocytów T.

Dodatkowo, zaostrzenie objawów chorobowych jest wywoływane przez ekspozycje na światło słoneczne. Toczeń może rozwinąć się również na skutek stosowania niektórych farmaceutyków. Jest to tzw. toczeń polekowy.

2. Objawy tocznia rumieniowatego układowego

U poszczególnych osób objawy tocznia rumieniowatego mogą być różne, w zależności od organu lub układu, jaki zajęła choroba. Do podstawowych objawów, występujących prawie u wszystkich chorych należą: osłabienie i łatwa męczliwość, stany podgorączkowe lub gorączka, a także utrata masy ciała. Symptomy te są jednak wysoce niespecyficzne, co oznacza, że nie są charakterystyczne wyłącznie dla tocznia. U około 60% chorych dochodzi do zmian skórnych (zwłaszcza po ekspozycji na promieniowanie słoneczne) w postaci rumienia na twarzy w kształcie zbliżonym do motyla. Zaczerwienienie takie, może także pojawić się na innych, odsłoniętych częściach ciała. Dodatkowo, może wystąpić łysienie oraz ścieńczenie włosów. Powszechnymi symptomami tocznia są również: ból stawów i opuchlizna. U niektórych może się również rozwinąć zapalenie stawów. Najczęściej zajmowanymi stawami są stawy w palcach, dłoniach, nadgarstki i kolana.

U około połowy dotkniętych toczniem występuje tak zwany objaw Raynauda. Polega on na napadowym skurczu tętnic dystalnych części dłoni, palców i w konsekwencji ich zblednięcia i oziębienia. Może to nastąpić na skutek niskiej temperatury otoczenia, pod wpływem emocji czy nawet bez uchwytnej przyczyny.

Inne częste objawy tocznia rumieniowatego układowego to:

  • ból w klatce piersiowej podczas głębokiego wdechu,
  • zmęczenie,
  • gorączka,
  • złe samopoczucie, nerwowość,
  • ranki w jamie ustnej,
  • wrażliwość na światło,
  • powiększone węzły chłonne.

Objawy związane z częścią ciała zajętą przez chorobę:

  • mózg i układ nerwowy - bóle głowy, lekkie upośledzenie umysłowe, drętwienie, mrowienie i ból rąk i nóg, zmiany osobowościowe, psychoza, ryzyko udaru, drgawki, zaburzenia wzroku,
  • przewód pokarmowy - ból brzucha, nudności, wymioty,
  • serce - arytmia,
  • nerki - krwiomocz,
  • płuca - wydzielina wykrztuśna podbarwiona krwią, problemy z oddychaniem,
  • skóra - zmiana kolorytu skóry.

U osób cierpiących na tę chorobę może dojść do odkładania się przeciwciał w kłębuszkach nerkowych, co prowadzi do nefropatii toczniowej, w wyniku której dochodzi do niewydolności nerek, a wtedy pacjent wymaga stałych dializ lub przeszczepu nerki.

2.1. Toczeń krążkowy

Przy wymienianiu objawów skórnych, należy wspomnieć o toczniu krążkowym, czyli odmianie ograniczonej do skóry, która sporadycznie może przejść w postać uogólnioną. Zmiany w układzie ruchu dotyczą ponad 90 proc. chorych. Objawia się to głównie wędrującym bólem, dotyczącym głównie stawów kolanowych i rąk. Z reguły, nie dochodzi to destrukcji wspomnianych struktur (może dochodzić do zmian w kościach pod postacią osteoporozy jako powikłania stosowanych w toczniu leków – glikokortykosteroidów).

U 50 proc. chorych dochodzi do zajęcia nerek, co w konsekwencji może prowadzić do ich niewydolności. U części chorych dochodzi do zajęcia układu oddechowego. Może to nastąpić pod postacią zapaleń opłucnej, śródmiąższowych zapaleń płuc, włóknienia płuc, czy nadciśnienia płucnego. Toczeń układowy zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy i choroby wieńcowej. Ryzyko to może być nawet 50-krotnie większe u kobiet w okolicach 40. i 50. roku życia. Dodatkowo z układu naczyniowego może dochodzić do zapaleń mięśnia sercowego, zapaleń osierdzia czy zmian w zastawkach serca.

2.2. Toczeń neuropsychiatryczny

Jeżeli dojdzie do zajęcia układu nerwowego, a dzieję się tak nawet w 80%, to mówimy wówczas o toczniu neuropsychiatrycznym. Może to się objawiać w bardzo różny sposób, od bólów głowy, poprzez drgawki po objawy psychotyczne czy stany depresyjno maniakalne. Rzadziej występują objawy ze strony układu pokarmowego, pod postacią bólów brzucha, nudności, wymiotów, powiększenia wątroby oraz dotyczące powiększenia węzłów chłonnych czy śledziony, czyli hematologicznych.

3. Diagnostyka tocznia rumieniowatego układowego

W rozpoznawaniu tocznia rumieniowatego układowego, jak w każdej chorobie reumatologicznej, pomocne mogą być analizy laboratoryjne. Mowa tu o ogólnych wykładnikach zapalenia w postaci wzrostu OB (odczyn Biernackiego) czy CRP (C reactive protein). Dodatkowo może wystąpić także niedokrwistość, czyli niedobór czerwonych krwinek oraz związanej z nimi hemoglobiny przenoszącej tlen z płuc do tkanek).

W diagnostyce chorób autoimmunologicznych niezwykle ważne jest także wykrywanie autoprzeciwciał – czyli przeciwciał (cząsteczki, tworzone do walki z wszelkiego rodzaju patogenami czy substancjami obcymi dla organizmu) skierowanych przeciwko własnym tkankom. W przypadku tocznia, są to tak zwane przeciwciała antyfosfolipidowe (APLA) i przeciwjądrowe (ANA), w tym szczególnie ważne anty- ds DNA i anty- Sm. Wspomniane dwa ostatnie przeciwciała są szczególnie ważne, gdyż są one wysoce swoiste, czyli mówiąc inaczej typowe głównie dla tej choroby. Obecnie powszechnie rozpoznanie tocznia rumieniowatego układowego stawia się na podstawie kryteriów opracowanych przez ACR (American College of Rheumatology) w 1997 roku. Gdy spełnione są przynajmniej cztery punkty z jedenastu wymienionych, można mówić o pewnym rozpoznaniu tocznia. Są to:

  • rumień na twarzy, policzkach, grzbiecie nosa,
  • rumień krążkowy,
  • nadwrażliwość na światło słoneczne,
  • owrzodzenia w jamie ustnej lub gardle,
  • zapalenie stawów, przynajmniej dwóch, charakteryzujące się bolesnością oraz obrzękiem,
  • zapalenie opłucnej lub osierdzia,
  • zmiany w nerkach,
  • zmiany w układzie nerwowym (drgawki, zaburzenia psychiczne, po wykluczeniu innych przyczyn),
  • zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, zaburzenia liczby leukocytów - białych krwinek - czy płytek krwi biorących udział w zatrzymywaniu krwawień),
  • zaburzenia immunologiczne (występowanie m.in. omawianych wyżej przeciwciał, z wyjątkiem przeciwjądrowych tworzących następne kryterium),
  • obecność przeciwciał przeciwjądrowych.

4. Leczenie tocznia rumieniowatego układowego

Nie istnieje leczenie przyczynowe tocznia rumieniowatego układowego. Dostępne metody leczenia dotyczą jedynie objawów tej choroby. W terapii zapalenia stawów stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, wysypkę leczy się kortykosteroidami, natomiast lek przeciwmalaryczny przepisywany jest na objawy skórne i stawowe.

Leczenie tocznia uzależnione jest od stopnia jego zaawansowania oraz od zajętych narządów. Najczęściej stosowanymi lekami są glikokortykosteroidy, stosowane zarówno w postaci do stosowania zewnętrznego w zmianach skórnych, po duże dawki stosowane w ciężkich zaostrzeniach. W przypadku nieskuteczności wyżej wymienionych, w sytuacjach zagrożenia życia, czy zaawansowanych zmianach w nerkach stosuje się leki cytotoksyczne, takie jak cyklofosfamid, azatiopryna czy mykofenolan. W leczeniu objawowym bólów stawów i mięśni swoje miejsce zajmują także niesterydowe leki przeciwzapalne. W przypadku zmian skórnych należy także pamiętać o unikaniu zbytniej ekspozycji na światło słoneczne oraz kremach z filtrem UV.

U wielu chorych toczeń rumieniowaty układowy ma łagodny przebieg, a kobiety na niego cierpiące często są w stanie donosić ciążę i urodzić zdrowe dziecko. Współczynnik przeżycia 10 lat wynosi ponad 85%, jednakże zajęcie przez chorobę mózgu, płuc, serca lub nerek znacznie pogarsza rokowania.

Partnerem sekcji edukacyjnej "Toczeń" jest firma GlaxoSmithKline.

Anna Świeboda, Lekarz Łukasz Galus, ponad rok temu

Bibliografia

  • Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7
  • Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Ortopedia i reumatologia

Komentarze (18)
~GośćM
~GośćM

guzik prawda z brakiem leczenia przyczynowego, a co za tym idzie wyleczenia z choroby. Tabletkami się nie da bo i firmom nie zależy na wyleczeniu bo i jaka korzyść z człowieka gdy przestaje być pacjentem.. proszki kasa kasa proszki i dodatkowe skutki uboczne wię...kasa proszki proszki kasa oby żył chory i leczył się jak najdłużej. przeczytajcie materiał ze strony immunosupresja.pl i pokrewne a przekonacie się.

Odpowiedz
~rrr
~rrr

Też choruję na toczeń, miałam rzut choroby ; zapalenie stawów z opuchlizna, zapalenie siatkówki, gorączkę, anemie, podwyższone ob, rumień guzowaty i nie chcieli mnie do szpitala przyjąć ani skierować nigdzie dopiero internista interweniował i dzwonił po lekarzach w moim mieście żeby mnie przyjął jakiś reumatolog także olewka totalna

Odpowiedz
~paulapaula
~paulapaula

Ja nie miałam badań na tocznia tylko dwóch lekarzy go podejrzewało, nie mam siły tłumaczyć ludziom, że nie wymyślam chorób, przeszłam depresję, psychozę, mam niedomykalność zastawek trójdzielnej i mitralnej, zapalenie żołądka, ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek skończyło się w szpitalu, zapalenie spojówek, zapalenie gardła mam niemal cały rok, deformacja kręgosłupa, zmiany w stawach, mialam zapalenie stawu łokciowego, teraz doszło zapalenie powięzi podeszwy i rośnie mi ostrogą, w tydzień po diagnozie ze stopą zaraziłam się od dziecka i mam zapalenie oskrzeli z dusznością, i tak jest cały czas ludzie mnie nie cierpią a ja nie umiem powstrzymać chorób, czy to może byc wina migdałów i słabej odporności, w jaki sposób można dostać skierowanie na tocznia, mam dopiero 30 lat

Odpowiedz
~zugzwang
~zugzwang

tez mam tocznia:)... od 5 lat i 30 na karku.. diagnoza rok temu. zycia juz sobie nie uloze, nie chce za pare lat byc ciezarem dla nikogo. puki co korzystam ile moge. zyje chwila spelniam marzenia, nie odkladam na przyszlosc,,, jedno wien napewno... nie zamierzam cierpiec latami bo i w imie czego? nie mam pretensji do losu ze padlo akurat na mnie. szanuje smierc i sie jej nie boje. ale cierpiec nie bede, bo w imie czego...?

Odpowiedz
~Brata
~Brata

@~TERESA:To nieprawda ze Polska to kraj murzynow. Mieszkam w USA pracuje po 16 godzin dziennie w tym na budowie, Jestem magistrem polonistyki ale pracuje często jak mezczyzna bo lubię. Kobiety w Polsce są o wiele lepiej traktowane niż w USA. To jest pełne uprawnienie nie tylko w przyjemnością i zarobkach w wysiłku i pracy też. Będzie Pani dźwigać 50 kg rurę i żaden Amerykanin nie pomoże ale Polak tak. Proszę nie mówić o Polsce kraj murzynów jeśli nie była Pani w takim kraju.

Odpowiedz
efisu
efisu

@~tomala: 10 letnia córeczka mojej przyjaciółki też jest chora. Zdiagnozowano ją 2 lata temu. Nie wiem czy to wynik zlego leczenia czy w jej przypadku choroba ta przybiera tak ostrą postać, ale ciągle atakuje kolejne narządy. Jestem przerażona kiedy czytam, że "aż 95% chorych żyje z chorobą nawet 15 lat" A co z resztą? Może leczenie poza granicami naszego kraju to dla niej jedyny ratunek.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)
Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Objawy tocznia

Objawy tocznia

Toczeń rumieniowaty układowy to choroba, która sieje postrach wśród pacjentów. Jest to jedna z dużych kolagenoz - chorób z autoagresji. Toczeń

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Różne kolagenozy

Różne kolagenozy

młodych. Wśród kolagenoz na szczególną uwagę zasługują następujące choroby: toczeń rumieniowaty układowy, zespół Sjogrena, zapalenie skórno-mięśniowe (...) się u młodych kobiet między 20 a 40 rokiem...

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Rodzaje tocznia

Rodzaje tocznia

Najczęściej diagnozowanym rodzajem tocznia jest toczeń rumieniowaty układowy. Jest to choroba atakujące wiele narządów. Jednym z objawów tocznia (...) są zmiany skórne. Istnieją również inne typy tocznia....

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Kolagenozy - bać się czy nie bać?

stawów. Inne rzadziej występujące kolagenozy to toczeń rumieniowaty układowy, zespół Sjögrena, twardzina układowa, zapalenie wielomięśniowe, zapalenia

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Na co uważać, kiedy planujesz dziecko?

Na co uważać, kiedy planujesz dziecko?

Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą autoimmunologiczną (kolagenozą), występującą bardzo rzadko, ale dotykającą głównie młode kobiety (90 (...) tocznia rumieniowatego Toczeń...

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Reumatyzm palindromiczny

Reumatyzm palindromiczny, znany także jako syndrom Hench-Rosenberga, to rodzaj choroby autoimmunologicznej, która polega na niszczeniu zdrowych tkanek przez układ odpornościowy. Reumatyzm palindromiczny wziął swoją nazwę od pojęcia palindrom, które oznacza...

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Leczenie tocznia rumieniowatego

Rozpoznanie tocznia rumieniowatego układowego, chociaż często trudne, jest zaledwie wstępem do długotrwałej współpracy - współpracy pacjenta (...) sprawczych tocznia rumieniowatego. W przypadku tocznia...