Udar może "odmładzać" część mózgu. Naukowcy odkryli zaskakujący mechanizm
Udar mózgu kojarzy się przede wszystkim z trwałym uszkodzeniem i utratą funkcji. Nowe badania pokazują jednak, że reakcja mózgu na taki uraz może być bardziej złożona, niż dotąd sądzono. W niektórych obszarach dochodzi bowiem do zmian przypominających "odmłodzenie" struktur.
Dwa różne procesy
Zespół naukowców analizujący dane ponad 500 pacjentów po udarze zauważył wyraźny kontrast między półkulami mózgu. W obszarze dotkniętym udarem obserwowano przyspieszone starzenie się struktur. Jednocześnie przeciwległa półkula, która nie została bezpośrednio uszkodzona, wykazywała cechy młodszego "wieku biologicznego".
Jak rozpoznać udar? Najważniejsze objawy
"Odkryliśmy, że większe udary przyspieszają starzenie się uszkodzonej półkuli mózgu, ale paradoksalnie sprawiają, że druga strona mózgu wydaje się młodsza" - wyjaśniają autorzy badania i dodają, że może to być efekt intensywnej reorganizacji mózgu.
Do analizy wykorzystano zaawansowane modele sztucznej inteligencji, które na podstawie obrazów MRI potrafią oszacować tzw. wiek mózgu. Porównuje się go z wiekiem metrykalnym, co pozwala ocenić kondycję struktur nerwowych. Algorytmy przeanalizowały 18 różnych regionów mózgu i wykryły subtelne zmiany, które wcześniej były trudne do uchwycenia.
Mechanizm adaptacji
Najbardziej zaskakujące wyniki dotyczyły pacjentów z poważnymi zaburzeniami ruchu. U tych osób obszary w nieuszkodzonej półkuli wykazywały wyraźnie "młodsze" cechy. "Ten wzór sugeruje, że mózg może się reorganizować, zasadniczo odnawiając nieuszkodzone sieci, aby zrekompensować utracone funkcje" - wyjaśniają badacze.
Zjawisko to szczególnie widoczne było w tzw. sieci czołowo-ciemieniowej, która odpowiada za planowanie ruchów, uwagę i koordynację. Wyniki badania dostarczają nowych dowodów na zdolność mózgu do adaptacji, czyli neuroplastyczność. Dotychczas wiadomo było, że zdrowe obszary mogą częściowo przejmować funkcje uszkodzonych.
Nowe dane sugerują jednak, że proces ten może być głębszy i obejmować zmiany przypominające "odmładzanie" strukturalne. Oznacza to, że mózg nie tyle wraca do stanu sprzed udaru, ile reorganizuje się, tworząc alternatywne ścieżki działania.
Analiza została przeprowadzona w ramach międzynarodowego projektu ENIGMA, który łączy dane z dziesiątek ośrodków badawczych na świecie. Dzięki temu powstał jeden z największych zbiorów danych neuroobrazowych dotyczących pacjentów po udarze.
Nowe spojrzenie na skutki udaru
Naukowcy podkreślają, że odkrycie może mieć praktyczne znaczenie dla leczenia. Lepsze zrozumienie tego, jak mózg się reorganizuje, może pomóc w dostosowaniu rehabilitacji do konkretnego pacjenta. W przyszłości analiza "wieku mózgu" mogłaby wskazywać, które obszary najlepiej reagują na terapię i gdzie warto skoncentrować działania.
Badanie pokazuje, że udar nie jest wyłącznie procesem destrukcyjnym. Choć prowadzi do uszkodzeń, jednocześnie uruchamia mechanizmy adaptacyjne, które mogą częściowo kompensować utracone funkcje. To odkrycie zmienia sposób myślenia o regeneracji mózgu i otwiera nowe kierunki badań nad jego zdolnością do odbudowy.
Źródło: The Lancet Digital Health
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
