Wspomaga detoks, chroni przed anemią. Najzdrowsze wiosenne zioło
Wiele osób stosuje napar z liści pokrzywy, gdy czuje się ciężko lub ma wzdęcia. Jednak oczyszczanie, czyli detoksykacja, to proces zachodzący głównie w wątrobie oraz nerkach i przebiega on stale, niezależnie od wypitych i zjedzonych ziół. Warto więc sprawdzić, czy pokrzywa rzeczywiście usprawnia te mechanizmy.
Czym naprawdę jest "oczyszczanie" organizmu?
Organizm usuwa zbędne produkty przemiany materii głównie przez wątrobę oraz nerki. Wątroba przekształca toksyczne związki w formy łatwiejsze do wydalenia, a nerki filtrują krew i usuwają mocznik, kreatyninę oraz nadmiar elektrolitów z moczem. Płuca eliminują dwutlenek węgla, a jelita resztki niestrawionego pokarmu. U zdrowej osoby proces ten zachodzi stale i nie wymaga specjalnych kuracji ani naparów.
5 prostych przepisów z pokrzywą. Poznaj jej walory kulinarne
Skład pokrzywy i wartość odżywcza
Liście pokrzywy mają niską kaloryczność. Świeża pokrzywa ma około 40 kalorii w 100 gramach i prawie nie zawiera tłuszczu. W liściach znajduje białko roślinne oraz błonnik, czyli składnik usprawniający pracę jelit i wydłużający uczucie nasycenia. Pokrzywa dostarcza także:
- witaminę C,
- witaminę K,
- beta-karoten, czyli prowitaminę A,
- żelazo,
- magnez,
- potas.
W naparze część tych składników przechodzi do wody, jednak ich ilość zależy od czasu parzenia oraz proporcji suszu do płynu.
Działanie moczopędne i jego przełożenie na zdrowie
Pokrzywa zwiększa ilość wydalanego moczu, czyli nasila diurezę. Organizm pozbywa się wtedy większej ilości wody oraz części sodu. Może to na krótko zmniejszyć obrzęk i uczucie napięcia w ciele, ale nie wpływa na redukcję tkanki tłuszczowej.
U zdrowej osoby umiarkowane picie naparu zwykle nie zaburza gospodarki wodnej. Problem może pojawić się przy chorobach nerek, niskim ciśnieniu lub podczas stosowania leku z działaniem moczopędnym, ponieważ nadmiar płynu wydalany z moczem może prowadzić do osłabienia i zawrotów głowy.
Pokrzywa a poziom cukru oraz stan zapalny
Część badań wskazuje, że pokrzywa jest w stanie obniżać poziom glukozy we krwi u osób z zaburzoną gospodarką węglowodanową. Nie dotyczy to niestety zwykłego naparu, tylko głównie ekstraktów stosowanych w określonych dawkach. Mechanizm ten prawdopodobnie wpływa na wrażliwość tkanek na insulinę oraz na metabolizm glukozy w wątrobie. W dalszym ciągu brakuje na ten temat solidnych, dużych badań klinicznych.
W liściach znajdują się polifenole, czyli związki roślinne z działaniem przeciwutleniającym. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się ich wpływ na markery stanu zapalnego. Krótko mówiąc, mogą ograniczać nadmierną reakcję zapalną organizmu. Wiele osób odczuwa poprawę samopoczucia, ale nauka nie potwierdza jednoznacznie silnego działania przeciwzapalnego u ludzi przy racjonalnych ilościach spożywanych w diecie.
Włosy, skóra oraz trądzik
Pokrzywa często pojawia się przy wypadaniu włosów oraz przetłuszczaniu skóry. Zawiera krzem, żelazo oraz witaminę C, czyli składniki, które uczestniczą w syntezie kolagenu, czyli białka budującego skórę i mieszki włosowe. Niedobór żelaza może nasilać wypadanie włosów, jednak sama pokrzywa nie uzupełni dużego deficytu tego składnika. W takim przypadku potrzebna jest diagnostyka oraz odpowiednie leczenie.
W sytuacji trądziku często mówi się o działaniu "oczyszczającym krew", ale brakuje w tym temacie solidnych dowodów. W badaniach nie wykazano, aby picie naparu w normalnych ilościach mocno zmniejszało zmiany trądzikowe. Poprawa, jeśli się pojawia, może wynikać z ogólnej zmiany diety oraz stylu życia, a nie z samej rośliny.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
U większości zdrowych dorosłych umiarkowane picie naparu z pokrzywy jest bezpieczne, a nawet i korzystne. Problemy mogą pojawić się przy regularnym stosowaniu wysokich dawek ekstraktu w kapsułce lub koncentracie. Pokrzywa jak już wiadomo, jest w stanie wpływać na poziom glukozy oraz ciśnienie tętnicze, dlatego osoby przyjmujące lek przeciwcukrzycowy lub lek na nadciśnienie powinny zachować ostrożność. W takich sytuacjach warto skonsultować to z lekarzem.
Nie zaleca się stosowania pokrzywy w ciąży bez wcześniejszej konsultacji medycznej, ponieważ brakuje dużych badań potwierdzających pełne bezpieczeństwo. W niektórych przypadkach mogą wystąpić dolegliwości żołądkowe lub reakcja alergiczna, ale dotyczy to głównie osób wrażliwych na rośliny z tej samej rodziny. W przypadku choroby nerek lub obrzęku z nieustaloną przyczyną nie należy samodzielnie sięgać po zioła bez diagnostyki.
Kiedy sięganie po pokrzywę jest uzasadnione?
Pokrzywa dobrze odnajduje się w diecie osób, które chcą urozmaicić jadłospis w sezonie wiosennym. Młode liście można dodać do zupy, koktajlu oraz farszu, podobnie jak szpinak. Obróbka cieplna neutralizuje parzące włoski i daje szansę na jej bezpieczne zjedzenie. Porcja dostarcza niewielką ilość energii, a przy tym wprowadza witaminę K, witaminę C oraz składniki mineralne. To rozsądny dodatek do posiłku opartego na białku, warzywach oraz pełnoziarnistym produkcie.
Może mieć sens także u osób, które piją ziołowy napar zamiast słodzonego napoju. Zastąpienie napoju z cukrem herbatą ziołową obniża dzienne spożycie kalorii, więc tym samym przyczynia się do utraty tkanki tłuszczowej. To duża zmiana, choć w tym przypadku chodzi głównie o ograniczenie cukru, a nie wyjątkowe działanie samej rośliny. Pokrzywa najbardziej pasuje na element zróżnicowanej diety, a nie na środek naprawczy stosowany okresowo.
Źródła:
- Wiley, Online Libraryhttps://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jhn.12286
- National Library of Medicine, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8894011/
- National Library of Medicine, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9167344/
- National Library of Medicine, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9217581/
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
