Trwa ładowanie...

Zapalenie spojówek - objawy, przyczyny, leczenie, łagodzenie objawów, profilaktyka

Zapalenie spojówek to jedna z najczęstszych chorób oczu. Zapalenie spojówek może przebiegać jako izolowane zapalenie o różnej etiologii (infekcyjnej lub nieinfekcyjnej) lub jako składowa ogólnoustrojowej infekcji np. zapalenie spojówek towarzyszące infekcji wirusowe górnych dróg oddechowych. Zwykle nie jest groźne, lecz nieleczone może spowodować poważniejsze konsekwencje zdrowotne. Warto więc znać pierwsze objawy zapalenia spojówek.

Zobacz film: "Zapalenie spojówek"

spis treści

1. Przyczyny i rodzaje zapalenia spojówek

Zapalenie spojówek to stan zapalny błony śluzowej pokrywającej powierzchnię tylną powiek, przechodzącej u ich podstawy na gałkę oczną, którą okrywa, przechodząc w centralnej jej części w rogówkę. U podstaw powiek tworzy zachyłki.

W spojówce rozsiane są gruczoły spojówkowe oraz śluzowe. Dzięki nim do minimum zostaje zmniejszone tarcie między powiekami a rogówką. Dodatkowo pełni ona funkcje ochronną.

Stan zapalny powoduje, ze funkcja ta nie jest spełniona. Gałka oczna jest wtedy narażona na działanie wielu szkodliwych czynników.

Zapalenie spojówek może mieć różne przyczyny. Wyróżnia się:

Zapalenie spojówek - zdjęcie
Zapalenie spojówek - zdjęcie

Wynikiem zapalenia spojówek jest wypełnienie naczyń krwionośnych krwią, czego skutkiem jest obrzęk oka.

zobacz galerię

1.1. Wirusowe zapalenie spojówek

Wirusowe zapalenie spojówek może występować samodzielnie lub być jednym z objawów infekcji wirusowej. Może towarzyszyć między innymi:

  • przeziębieniu - wirusowe zapalenie spojówek towarzyszy najczęściej infekcji kataralnej. Jama nosowa łączy się z woreczkiem łzowym poprzez kanalik nosowo-łzowy. W ten sposób infekcja szerzy się na spojówki
  • grypie
  • różyczce
  • śwince
  • odrze

Najczęstszą przyczyną zakażenia jest przeniesienie bakterii na oczy przez brudne ręce, np. poprzez potarcie oka brudną ręką. Zdarzają się także sytuacje "przejścia" zakażenia z zainfekowanego nosa czy zatok przynosowych.

Do zakażenia wirusowego spojówek może także dojść poprzez kontakt z osobami chorymi czy korzystanie ze wspólnych ręczników lub kosmetyków do oczu.

1.2. Bakteryjne zapalenie spojówek

Bakteryjne zapalenie spojówek może mieć przebieg ostry i przewlekły. W tym pierwszym przypadku ma ono gwałtowny początek, trwa około dwóch tygodni. Ten rodzaj zapalenia spojówek występuje głównie u dzieci.

O przewlekłym charakterze zapalenia spojówek mówimy natomiast, gdy objawy utrzymują się ponad cztery tygodnie. Charakteryzuje się ono także mniejszą ilością śluzowo-ropnej wydzieliny.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Pokrewnym zagadnieniem jest zapalenie spojówek wywoływane przez Neisseria gonorrhoeae (bakteria). Ten typ zapalenia spojówek jest nazywany rzeżączkowym. Ten stan zapalny spojówki występuje głównie u noworodków, dwa do czterech dni po urodzeniu i jest spowodowane przejściem zakażenia okolic intymnych matki (w przypadku, gdy choruje na rzeżączkę).

Obecnie ten typ zapalenia spojówek jest wyjątkowo rzadki, ze względu na powszechnie wykonywany zabieg Credego, zabezpieczający oczy noworodka przed infekcją. Polega on na zakropleniu oczu, zaraz po porodzie roztworem azotanu srebra zabijającym Neisseira gonorrhoeae.

1.3. Alergiczne zapalenie spojówek

Alergiczne zapalenie spojówek jest spowodowane przez alergeny. Powodują one, że komórki zapalne zaczynają wytwarzać przeciwciała przeciwko nim.

Wówczas komórki tuczne w oku dostają bodźce do wytwarzania histaminy, po czym inne komórki zapalne zaczynają produkować inne substancje, które wywołują dokuczliwe objawy.

Wyróżnia się kilka rodzajów alergicznego zapalenia spojówek:

Najczęstszą przyczyną zapalenia spojówek są bakterie i wirusy.
Najczęstszą przyczyną zapalenia spojówek są bakterie i wirusy. (iStock)
  • ostre alergiczne zapalenie spojówek - pojawia się nagle, w momencie kontaktu z alergenem, które dostają się do worka spojówkowego. Objawy znikają równie szybko: po 24-48 godzinach. Przyczyną takiego stanu może być zarówno użycie nowego tuszu do rzęs ze środkiem konserwującym, na który jesteśmy uczuleni, jak i dostanie się pyłków roślinnych do worka spojówkowego
  • alergiczne sezonowe zapalenie spojówek (przewlekłe, nawracające) - to stan zapalny spojówki spowodowany przez alergeny, które są obecne przez cały rok. Występuje w skojarzeniu np. z katarem siennym, u osób uczulonych na pyłki kwitnących trwa czy drzew.
  • wiosenne zapalenie spojówek i rogówki - jest związane z okresowym pyleniem drzew i traw. Jest zapaleniem przewlekłym, nawrotowym, z zaostrzeniami występującymi w porze wiosenno- letniej. Występuje, a w zasadzie rozpoczyna się, najczęściej u chłopców przed okresem pokwitania i ustępuje zwykle po okresie dojrzewania. Oprócz typowych objawów alergicznego zapalenia spojówek charakteryzuje je wydzielanie białej, gęstej i lepkiej wydzieliny doprowadzającej do sklejania się powiek, zwłaszcza po przebudzeniu.
  • atopowe zapalenie spojówek i rogówki – jest czasami uważane za odpowiednik wyżej wymienionego zapalenia u osób dorosłych. Jest to rzadka choroba, dotykająca głównie mężczyzn, często chorujących już na astmę czy katar sienny. Może mieć ciężki przebieg. Spojówka często wykazuje nacieczenie i przerost brodawek. Stadiach zaawansowanych może dojść do zrostów między spojówkami, jak i rogowacenia spojówek, co może stać się przyczyną infekcji rogówki i zaburzeń widzenia
Choroby oczu (prezentacja edukacyjna)
Choroby oczu (prezentacja edukacyjna) [18 zdjęć]

Nie przeocz objawów Z ostatnich badań przeprowadzonych na 1000 dorosłych osób wynika, że prawie połowa...

zobacz galerię

1.4. Proste zapalenie spojówek

Proste zapalenie spojówek może być wywołane np. przez czynniki chemiczne - dym, pary, gazy drażniące, czynniki fizyczne, mechaniczne - podrażnienie podczas patrzenia na łuk elektryczny przy spawaniu.

2. Objawy zapalenia spojówek

Typowe objawy zapalenia spojówek niezależnie od przyczyny to:

  • pieczenie oraz swędzenie oczu - świąd jest często przyczyną pocierania oczu, powodując chwilę ulgi. Jednak potem powraca ze zdwojona siłą. to mechanizm "błędnego koła"
  • łzawienie oczu - może być spowodowane odruchem pochodzącym z samych spojówek, jak i podrażnionej błony śluzowej nosa (dlatego, czasami zastosowanie preparatów donosowych powoduje częściowe ustąpienie objawów ze strony spojówek)
  • zaczerwienie gałki ocznej - na białku oka widoczne są poszerzone naczynka, które są przesuwalne wraz ze spojówką i nasilone w stopniu największym w peryferyjnych obszarach worka spojówkowego
  • światłowstręt
  • uczucie ciała obcego w oku
  • obrzęk powiek
  • wydzielina ropna,
  • uczucie kłucia w oku
  • zwężenie szpary powiekowej

Światłowstręt, łzawienie i zwężenie szpary powiekowej są wspólnie nazywane triadą irytacyjną.

Najbardziej typowym objawem zapalenia spojówek, jest tak zwany objaw czerwonego oka, czyli przekrwienie oka. Należy jednak odróżniać przekrwienie spojówkowe, od przekrwienia rogówkowego.

Objawy przekrwienia spojówkowego:

  • blednięcie naczyń przy ucisku na spojówkę ( rogówkowe przekrwienie nie zanika)
  • położenie – leży bardziej obwodowo i zanika zbliżając się do rogówki
  • ruchomość – poszerzone naczynia poruszają się wraz z poruszaną spojówką (np. przy pociąganiu za dolna powiekę) w przeciwieństwie do naczyń w przekrwieniu rogówkowym

Dodatkowo w przebiegu bakteryjnego zapalenia spojówek pojawia się ropna wydzielina z oczu, która może sklejać powieki i rzęsy. Pojawiająca się w czasie bakteryjnego zapalenia spojówek wydzielina pozwala wręcz z całą pewnością stwierdzić, że zapalenie spojówek ma charakter bakteryjny (za taki stan nigdy nie jest odpowiedzialny wirus).

Z kolei zapalenie spojówek wywoływane przez Neisseria gonorrhoeae charakteryzuje się ono bardzo silnym obrzękiem powiek, który powoduje zaciskanie szpary powiekowej, intensywnym ropotokiem i bardzo gwałtownym początkiem.

W zależności od rodzaju bakterii czy wirusa powodującego zapalenie spojówek (może być to np. wirus grypy), mogą dodatkowo pojawić się np. powiększone węzły chłonne w okolicy żuchwy.

Jeśli w czasie zapalenia spojówek objawy te nie ustępują, należy udać się do lekarza.

3. Zapalenie spojówek u dzieci

Zapalenie spojówek u dzieci bardzo często współistnieje z infekcjami górnych dróg oddechowych.

Dodatkowo, przy bakteryjnej etiologii zapalenia spojówek, może dojść do infekcji ucha, więc jeśli twoje dziecko staje się marudne, traci apetyt i przechodziło zapalenie spojówek, zgłoś się do lekarza.

4. Leczenie zapalenie spojówek

Leczenie zapalenia spojówek
Leczenie zapalenia spojówek

Zapalenie spojówek to bardzo często występująca choroba oczu, szczególnie u osób noszących szkła kontaktowe,...

zobacz galerię

4.1. Leczenie wirusowego zapalenia spojówek

Najczęściej wirusowe zapalenie spojówek ustępuje samoistnie i nie wymaga interwencji lekarskiej. Antybiotyki są w tym przypadku bezużyteczne. Pomocne mogą być chłodne okłady.

Przykładanie esencji z herbaty nie jest zalecane, może ona dodatkowo podrażnić oko. Pamiętaj także, że wiele osób bywa uczulonych na ziele świetlika, więc stosuje żele i maści z tą rośliną rozważnie. Dolegliwości ustępuję po 4-7 dniach wraz z objawami infekcji górnych dróg oddechowych (jeśli jest ona ich przyczyną).

Należy jednak pamiętać o szczególnej higienie, częstym myciu rąk, nie pocieraniu oczu itd. w przeciwnym razie może ono "przejść" w bakteryjne zapalenie spojówek.

4.2. Leczenie bakteryjnego zapalenia spojówek

Bakteryjne infekcje oka leczy się antybiotykami, które mogą być podawane w kroplach, w maści lub w tabletkach. Aplikacja kropli oraz kremów wymaga dużej dozy cierpliwości, ponieważ niektóre z nich powinny być stosowane kilka razy dziennie. Lekarz może także zalecić stosowanie maści na noc (w ten sposób utrzymuje lecznicze stężenie leku przez dłuższy czas).

Leki działają na większość patogenów, będących potencjalną przyczyną bakteryjnego zapalenia spojówek.

Infekcje patogenami znanymi z zakażeń przenoszonych drogą płciową (zakażenie Chlamydia trachomatis, Neisseria gonnorrhea - rzeżączka) dotyczą najczęściej noworodków zakażonych podczas porodu siłami natury. Podanie odpowiednich kropli do oczu z antybiotykiem szybko leczy infekcje u malucha.

4.3. Leczenie alergicznego zapalenia spojówek

W większości przypadków objawy ostrego alergicznego zapalenia spojówek zanikają samoistnie po usunięciu alergenu lub po zażyciu środków przeciwalergicznych (antyhistaminowych).

Leczenie wspomagające tego rodzaju zapalenia spojówek polega na przykładaniu chłodnych okładów - przynosi to zazwyczaj ogromną ulgę.

W przypadku alergicznego sezonowego zapalenia spojówek często najwłaściwszą drogą postępowania jest tak zwana immunoterapia swoista czyli popularne "odczulanie". Można powiedzieć, że jest to leczenie przyczynowe.

Natomiast w okresie zaostrzeń stosowane są głównie preparaty antyhistaminowe, w postaci kropel do oczu, jak i doustne. Należy pamiętać, że dla najlepszego efektu leczniczego terapię nimi najlepiej zacząć na 7-10 dni przed przewidywanym okresem ekspozycji na alergeny (sezon pylenia danej rośliny). Leczenie wiosennego zapalenia spojówek nie odbiega od typowego leczenia alergologicznego.

Leczenie atopowego zapalenia spojówki i rogówki jest trudne i w celu uniknięcia przykrych konsekwencji powinno być prowadzone pod ścisłą kontrolą specjalistów.

4.4. Leczenie prostego zapalenia spojówek

Jeśli dolegliwości w obrębie oka wynikają np. z podrażnienia substancją chemiczną, to w pierwszej kolejności dokładnie i obficie przemyj oko. W tym przypadku najważniejsze jest wypłukanie drażniącego czynnika.

Jeśli do oka dostał się jedynie kosmetyk, a nie np. żrąca substancja nie musisz pilnie iść do lekarza, w przeciwnym wypadku wizyta będzie konieczna.

Zobacz także:

5. Sposoby na zapalenie spojówek

  • unikaj kontaktu z kurzem i pyłem
  • często myj ręce i stosuj się do ogólnych zasad higieny
  • zrezygnuj na pewien czas z soczewek kontaktowych. Po wyleczeniu infekcji załóż nowe, a nie te, które były używane przed rozwojem zakażenia
  • unikaj makijaż w czasie infekcji oka
  • stosuj zimne okłady na oczy
  • do mycia twarzy używaj łagodnych kosmetyków i dokładnie je spłukuj, uważając by substancja nie dostała się do oka
  • stosuj dostępne bez recepty tzw. "sztuczne łzy", które złagodzą pieczenie i swędzenia. Pamiętaj, aby w przypadku infekcji zlokalizowanej tylko w jednym oku, nie używać tego samego aplikatora do obydwu oczu. Unikniesz w ten sposób transmisji zakażenia na zdrowe oko
  • w przypadku światłowstrętu możesz sobie pomóc, nosząc okulary przeciwsłoneczne

6. Profilaktyka zapalenia spojówek

Poniższe rady wydają się oczywiste, jednakże większość pacjentów z zapaleniem spojówek o nich zapomina. Tak jak w każdej chorobie lepiej zapobiegać niż leczyć, dlatego zachęcamy do prawidłowej higieny oczu.

  • nie drap podrażnionego oka, nie przyniesie to ulgi, a jedynie je jeszcze mocniej podrażni oko
  • często myj dłonie, bo to one mogę być wektorem drobnoustrojów
  • kilka razy dziennie przemywaj oczy delikatnym bawełnianym płatkiem
  • nie pożyczaj kosmetyków do makijażu oczu
  • pamiętaj, aby soczewki kontaktowe były należycie przechowywane
  • zawsze noś tylko swoje soczewki kontaktowe
  • przed i po aplikacji kropli do oczu dokładnie myj dłonie

Zapalenie spojówek to powszechne schorzenie oczu, jednak dzięki właściwej profilaktyce można znacząco zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.