Zapalenie spojówek - objawy, leczenie, łagodzenie objawów, profilaktyka

Zapalenia spojówek są jednymi z najczęstszych dolegliwości, jakie dotykają nasze oczy. Zapalenie spojówek może przebiegać jako izolowane zapalenie o różnej etiologii (infekcyjnej lub nieinfekcyjnej) lub jako składowa ogólnoustrojowej infekcji np. zapalenie spojówek towarzyszące wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych.

Objawem zapalenia spojówek jest m.in. zaczernienie i świąd oczu
Objawem zapalenia spojówek jest m.in. zaczernienie i świąd oczu (Shutterstock)

Najbardziej typowym objawem zapalenia spojówek, jest tak zwany objaw czerwonego oka, który objawia się jego przekrwieniem. Należy jednak odróżniać przekrwienie spojówkowe, od przekrwienia rogówkowego.

Zobacz film: "Bakteryjne zapalenie spojówek - powikłania"

1. Zapalenie spojówek - objawy

Spojówka jest błoną śluzową pokrywającą powierzchnię tylną powiek, przechodzącą u ich podstawy na gałkę oczną, którą okrywa, przechodząc w centralnej jej części w rogówkę. U podstaw powiek tworzy zachyłki.

W spojówce rozsiane są gruczoły spojówkowe oraz śluzowe. Dzięki nim do minimum zostaje zmniejszone tarcie między powiekami, a rogówką. Dodatkowo pełni ona funkcje ochronną.

Za zapalenie spojówek mogą być odpowiedzialne zarówno wirusy, bakterie, drażniące substancje oraz alergeny. Warto wspomnieć, że zapalenie spojówek może być wywołane przez drobnoustroje przenoszone drogą płciową.

W zapaleniu spojówek objawem najbardziej typowym jest tak zwany objaw czerwonego oka, polegający na jego przekrwieniu. Należy jednak odróżniać przekrwienie spojówkowe, od przekrwienia rogówkowego. Pierwsze z nich wyróżnia się:

  • blednięciem naczyń przy ucisku na spojówkę ( rogówkowe przekrwienie nie zanika),
  • położeniem – leży bardziej obwodowo i zanika zbliżając się do rogówki,
  • ruchomością – poszerzone naczynia poruszają się wraz z poruszaną spojówką (np. przy pociąganiu za dolna powiekę) w przeciwieństwie do naczyń w przekrwieniu rogówkowym.

Oprócz przekrwienia dla zapalenia spojówek objawem charakterystycznym niezależnie od etiologii jest:

  • świąd,
  • uczucie pieczenia,
  • uczucie „piasku pod powiekami”,
  • światłowstręt,
  • łzawienie,
  • zwężenie szpary powiekowej.

Ostatnie trzy objawy zapalenie spojówek są wspólnie nazywane triadą irytacyjną.

Jeśli w czasie zapalenia spojówek objawy te nie ustępują, udaj się do swojego lekarza rodzinnego lub do okulisty. Pamiętaj, że zapalenie spojówek u dzieci bardzo często współistnieje z infekcjami górnych dróg oddechowych. Dodatkowo, przy bakteryjnej etiologii zapalenia spojówek, może dojść do infekcji ucha, więc jeśli twoje dziecko staje się marudne, traci apetyt i przechodziło zapalenie spojówek zgłoś się do lekarza.

1.1. Zapalenie spojówek - wirusowe

Wirusowe zapalenie spojówek jest schorzeniem mogącym występować samodzielnie lub jako komponenta szerszej infekcji wirusowej. Wirusowe zapalenia spojówek może towarzyszyć między innymi przeziębieniu czy grypie. W zależności od rodzaju wirusa (może być to np. wirus grypy), mogą dodatkowo pojawić się np. powiększone węzły chłonne w okolicy żuchwy.

Do zakażenia wirusowego spojówek może dojść także poprzez kontakt z innymi osobami czy korzystanie ze wspólnych ręczników lub kosmetyków do oczu.

Najczęściej wirusowe zapalenie spojówek ustępuje samoistnie i nie wymaga interwencji lekarskiej. Należy jednak pamiętać o szczególnej higienie, częstym myciu rąk, nie pocieraniu oczu itd. w przeciwnym razie może ono „przejść” w bakteryjne zapalenie spojówek.

1.2. Zapalenie spojówek - bakteryjne

Bakteryjne zapalenie spojówek charakteryzuje się wszystkimi wyżej wymienionymi objawami oraz dodatkowo wydzieliną ropną, która może sklejać powieki i rzęsy. Pojawiająca się w czasie bakteryjnego zapalenia spojówek wydzielina pozwala wręcz z całą pewnością stwierdzić, że tło zapalenia spojówek ma charakter bakteryjny (nigdy za taki stan nie jest odpowiedzialny wirus).

Choroby oczu (prezentacja edukacyjna)
Choroby oczu (prezentacja edukacyjna) [18 zdjęć]

Nie przeocz objawów Z ostatnich badań przeprowadzonych na 1000 dorosłych osób wynika, że prawie połowa...

zobacz galerię

Wyróżniamy bakteryjne zapalenie spojówek o ostrym przebiegu - ma ono gwałtowny początek, trwa około dwóch tygodni. Głównie ten rodzaj zapalenia spojówek występuje u dzieci. O przewlekłym charakterze zapalenie spojówek mówimy natomiast, gdy objawy utrzymują się ponad cztery tygodnie. Charakteryzuje się ono także mniejszą ilością śluzowo-ropnej wydzieliny.

Najczęstszą przyczyną zakażenia jest przeniesienie bakterii przez brudne ręce. Zdarzają się także sytuacje „przejścia” zakażenia z zainfekowanego nosa czy zatok przynosowych, a także nadkażenia już istniejącego wirusowego zapalenia spojówek.

Bakteryjne zapalenie spojówek zawsze wymaga konsultacji lekarskiej. Po postawionej diagnozie z reguły zostaną zalecone nam krople zawierające antybiotyk, działający na większość patogenów, będących potencjalną przyczyną bakteryjnego zapalenia spojówek.

Dodatkowo lekarz może zalecić stosowanie maści z antybiotykiem, którą stosuje się na noc i w ten sposób utrzymuje lecznicze stężenie leku w worku spojówkowym przez dłuższy czas.

1.3. Zapalenie spojówek - alergiczne

Alergiczne zapalenie spojówek jest spowodowane alergeny. Powodują one, że komórki zapalne zaczynają wytwarzać przeciwciała przeciwko nim. Wówczas komórki tuczne w oku dostają bodźce do wytwarzania histaminy, po czym inne komórki zapalne zaczynają produkować inne substancje, które wywołują zaczerwienienie, łzawienie, swędzenie, pieczenie spojówki oraz obrzęk powiek.

Jednym z objawów alergicznego zapalenia spojówek jest światłowstręt.

Alergiczne zapalenie spojówek dzielimy na ostre, przewlekłe i okresowe. Ostre alergiczne zapalenie spojówek pojawia się nagle, w momencie kontaktu z alergenem. Objawy znikają ze spojówki równie szybko, ostre alergiczne zapalanie spojówek znika ze spojówki po 24-48 godzinach.

Przewlekłe alergiczne zapalenie spojówek to stan zapalny spojówki spowodowany przez alergeny, które są obecne przez cały rok. Natomiast okresowe alergiczne zapalenie spojówek jest związane z okresowym pyleniem drzew i traw.

1.4. Zapalenie spojówek - inne schorzenia

Pokrewnym zagadnieniem jest zapalenie spojówek wywoływane przez Neisseria gonorrhoeae (bakteria). Ten typ zapalenia spojówek jest nazywany rzeżączkowym. Ten stan zapalny spojówki występuje głównie u noworodków, dwa do czterech dni po urodzeniu i jest spowodowane przejściem zakażenia z dróg rodnych matki (w przypadku, gdy choruje na rzeżączkę).

Charakteryzuje się ono bardzo silnym obrzękiem powiek, który powoduje zaciskanie szpary powiekowej, intensywnym ropotokiem i bardzo gwałtownym początkiem. Obecnie ten typ zapalenia spojówek jest wyjątkowo rzadki, ze względu na powszechnie wykonywany zabieg Credego, zabezpieczający oczy noworodka przed infekcją. Polega on na zakropleniu oczu, zaraz po porodzie roztworem azotanu srebra zabijającym Neisseira gonorrhoeae.

1.5. Zapalenie spojówek - nieinfekcyjne

Dodatkowo należy wspomnieć, że oprócz zapaleń spojówek o charakterze infekcyjnym, występują także zapalenia nieinfekcyjne:

1.6. Zapalenie spojówek - infekcyjne

Infekcyjne zapalenia spojówek są chorobami zakaźnymi, w związku z czym, wskazane jest stosowanie się do kilku zasad w przypadku zachorowania, by nie ulec wtórnemu nadkażeniu. Wskazane jest między innymi nieużywanie soczewek kontaktowych (można zrobić wyjątek, gdy używamy soczewek jednodniowych, chociaż i w tym przypadku oczy będą nam wdzięczne, gdy damy im odpocząć) oraz nieużywanie kosmetyków typu tusz do rzęs.

Należy pamiętać o częstym myciu rąk i stosowaniu się do ogólnych zasad higienicznych. W przypadku światłowstrętu możemy sobie pomóc przy pomocy okularów przeciwsłonecznych.

2. Zapalenie spojówek - leczenie

Leczenie zapalenia spojówek
Leczenie zapalenia spojówek

Zapalenie spojówek to bardzo często występująca choroba oczu, szczególnie u osób noszących szkła kontaktowe,...

zobacz galerię

Stosowana terapia zapalenie spojówek uzależniona jest od czynnika etiologicznego, który wywołał stan zapalny. Bakteryjne infekcje oka leczy się antybiotykami, które mogą być podawane w kroplach, w maści lub w tabletkach. Aplikacja kropel oraz kremów wymaga dużej dozy cierpliwości ponieważ niektóre z nich powinny być stosowane kilka razy dziennie.

W ciągu tygodnia zapalenie spojówek powinno zniknąć. Wirusowe zapalenie spojówek towarzyszy najczęściej infekcji kataralnej. Jama nosowa łączy się z woreczkiem łzowym poprzez kanalik nosowo-łzowy. W ten sposób infekcja szerzy się na spojówki. Antybiotyki są w tym przypadku bezużyteczne.

Istnieje oczywiście szansa nadważenia infekcji wirusowej, ale o wprowadzeniu antybiotykoterapii decyduje się indywidualnie. Pomocne mogą być chłodne okłady.

Przykładanie esencji z herbaty nie jest zalecane, może ona dodatkowo podrażnić oko. Pamiętaj także, że wiele osób bywa uczulonych na ziele świetlika, więc stosuje żele i maści z tą rośliną rozważnie. Dolegliwości ustępuję po 4-7 dniach wraz z objawami infekcji górnych dróg oddechowych.

Jeśli dolegliwości w obrębie oka wynikają z podrażnienia substancją chemiczną to w pierwszej kolejności dokładnie i obficie przemyj oko. W tym przypadku najważniejsze jest wypłukanie drażniącego czynnika. Jeśli do oka dostał się jedynie kosmetyk, a nie np. żrąca substancja nie musisz pilnie iść do lekarza, w przeciwnym wypadku wizyta będzie konieczna.

Okres pylenia roślin wiąże się ze wzmożonym zachorowanie na alergiczne zapalenie spojówek. Objawy zapalenia spojówek ustępują zazwyczaj po lekach antyalergicznych (leki przeciwhistaminowe) przepisanych przez twojego lekarza.

Leczenie wspomagające tego rodzaju zapalenia spojówek polega na przykładaniu chłodnych okładów, przynosi to zazwyczaj ogromną ulgę. Infekcje patogenami znanymi z zakażeń przenoszonych drogą płciową (zakażenie Chlamydia trachomatis, Neisseria gonnorrhea - rzeżączka) dotyczą najczęściej noworodków zakażonych podczas porodu siłami natury. Podanie odpowiednich kropli z antybiotykiem szybko leczy infekcje u malucha.

3. Zapalenie spojówek - łagodzenie objawów

Oto kilka prostych rad, które pomogą Ci szybko dojść do zdrowia podczas zapalenia spojówek:

  • unikaj kontaktu z kurzem i pyłem,
  • zrezygnuj na pewien czas z soczewek kontaktowych,
  • stosuj zimne okłady na oczy,
  • do mycia twarzy używaj łagodnych kosmetyków i dokładnie je spłukuj, uważając by substancja nie dostała się do oka,
  • stosuj dostępne bez recepty tzw. „sztuczne łzy”, które złagodzą pieczenie i swędzenia. Pamiętaj, aby w przypadku infekcji zlokalizowanej tylko w jednym oku, nie używać tego samego aplikatura do obydwu oczu. Unikniesz w ten sposób transmisji zakażenia na zdrowe oko.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

4. Zapalenie spojówek - profilaktyka

Poniższe rady wydają się oczywiste, jednakże większość pacjentów z zapaleniem spojówek o nich zapomina. Tak jak w każdej chorobie lepiej zapobiegać niż leczyć dlatego zachęcamy do prawidłowej higieny oczu.

  • Nie drap podrażnionego oka, nie przyniesie to ulgi a jedynie je jeszcze mocniej podrażni.
  • Często myj dłonie, bo to one mogę posłużyć jako wektor drobnoustrojów.
  • Kilka razy dziennie przemywaj oczy, delikatnym bawełnianym płatkiem.
  • Unikaj makijażu w czasie infekcji oka.
  • Nie pożyczaj kosmetyków do makijażu oka.
  • Pamiętaj aby twoje soczewki kontaktowe były należycie przechowywane.
  • Zawsze noś tylko swoje soczewki kontaktowe.
  • W czasie zapalenie spojówek nie używaj soczewek kontaktowych, a po wyleczeniu infekcji załóż świeże nieużywane przed rozwojem zakażenia.
  • Po aplikacji kropel do oczu, dokładnie umyj dłonie.

Zapalenie spojówek to powszechne schorzenie oczu, jednak dzięki właściwej profilaktyce można znacząco zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!