Przejdź na WP

Zatoki - przyczyny, objawy, zapobieganie i leczenie zapalenia zatok

Ból głowy podczas pochylania, ciągły katar i problemy z węchem to dolegliwości, które odczuwa wiele osób. Wskazują na stany zapalne zatok, które mogą prowadzić do groźnych powikłań. Jakie funkcje spełniają zatoki? Czym charakteryzuje się zapalenie zatok? Jakie są przyczyny i objawy zapalenia zatok? Jak zapobiegać i leczyć choroby zatok? Czy istnieją domowe sposoby leczenia zatok?

Zobacz film: "Skuteczne sposoby na zapalenie zatok"

spis treści

1. Zatoki - co to jest?

Zatoki to przestrzenie w kościach twarzy wypełnione powietrzem i pokryte błoną śluzową. Można wyróżnić zatoki nosowe, komórki sitowe, zatoki klinowe oraz zatoki szczękowe. Wszystkie rozwijają się w życiu płodowym.

10 produktów, które pomogą ci w walce z chorymi zatokami
10 produktów, które pomogą ci w walce z chorymi zatokami [10 zdjęć]

Niektórzy twierdzą, że pomaga im ciepły kompres umieszczony na wysokości zatok. Daje on ukojenie, uśmierza...

zobacz galerię

2. Zatoki - funkcje

Istnieje wiele teorii na temat funkcji zatok, ale niewiele z nich zostało oficjalnie potwierdzonych. Przede wszystkim zatoki to puste przestrzenie, które nie zmieniają wagi czaszki i nie obciążają kręgosłupa.

Dzięki temu mózg jest lepiej chroniony, a podczas urazu uszkodzone kości najpierw trafią na zatoki i nie wyrządzą większej krzywdy.

Zatoki klinowe są położone blisko uszu, a ich funkcja może być związana ze słuchem. Puste przestrzenie w tym przypadku mogą stanowić bufor, który zmniejsza drgania własnego głosu przed przeniesieniem ich na kosteczki słuchowe.

Zatoki mają też wpływ na proces oddychania, ponieważ ogrzewają i nawilżają powietrze, regulują również różnice ciśnień. Przestrzenie otaczają oczodół i ułatwiają utrzymanie odpowiedniej temperatury gałki ocznej i przedniej części czaszki.

3. Zapalenie zatok

Zapalenie zatok to zapalenie błony śluzowej wyściełającej zatoki przynosowe i nos. Niestety ze względu na umiejscowienie oraz kontakt z powietrzem zatoki są narażone na infekcje.

Mogą je wywołać bakterie i wirusy, rzadziej grzyby. Skłonności do problemów z zatokami mają osoby, posiadające wielokomorowe zatoki czołowe, alergicy, astmatycy i chorzy na mukowiscydozę.

Do czynników ryzyka należy również palenie papierosów, pływanie, nurkowanie, a nawet próchnicę zębów.

Każda zatoka jest połączona z jamą nosową, dzięki czemu produkowana wydzielina jest usuwana, a powietrze jest w stanie dostać się do wnętrza.

Naturalnie w zatokach nie występują żadne bakterie, dopiero w czasie infekcji pojawia się stan zapalny i obrzęk błony śluzowej. Następuje zablokowanie kompleksu ujściowo-przewodowego i nagromadzenie wydzieliny.

Ostre zapalenie zatok przynosowych zaczyna się nagle i trwa nie dłużej niż miesiąc. Podostre zapalenie zatok kończy się najczęściej po 4-8 tygodniach, natomiast przewlekłe zapalenie zatok przynosowych charakteryzuje częste nawracanie i długi czas trwania, powyżej dwóch miesięcy.

3.1. Zapalenie zatok - przyczyny

Dolegliwości związane z zatokami mogą mieć wiele przyczyn, takich jak:

  • przebyte przeziębienie,
  • przebyta grypa,
  • infekcje dróg oddechowych,
  • alergia,
  • astma,
  • mukowiscydoza,
  • nieprawidłowa budowa przegrody nosowej,
  • przerost migdałków,
  • infekcja zęba,
  • rynowirusy,
  • koronawirusy,
  • adenowirusy,
  • wirus grypy,
  • spadek odporności organizmu,
  • nurkowanie,
  • pływanie,
  • dym papierosowy,
  • zanieczyszczenie powietrza,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • niedobory autoimmunologiczne,
  • wdychane substancje drażniące,
  • nadużywanie środków obkurczających błonę śluzową nosa,
  • zmiany temperatury powietrza lub ciśnienia atmosferycznego,
  • przewlekłe choroby dróg oddechowych,
  • choroby uwarunkowane genetycznie,
  • zaburzenia hormonalne.

3.2. Ostre zapalenie zatok - objawy

Zapalenie zatok jest stosunkowo łatwe do rozpoznania nawet przez osoby niezwiązane z medycyną. Charakterystyczne symptomy ostrego zapalenie zatok to:

  • zatkany nos,
  • gęsta, żółta lub zielona wydzielina z nosa,
  • ból twarzy,
  • tkliwość twarzy,
  • nasilanie się bólu przy pochylaniu się do przodu,
  • ból głowy,
  • ból zębów,
  • ból szczęki,
  • tkliwość zatoki szczękowej.

Mogą pojawić się objawy, takie jak:

Zatoki ze względu na swoje położenie są stale narażone na infekcje.
Zatoki ze względu na swoje położenie są stale narażone na infekcje. (123rf)

Wizyta u lekarza jest konieczna, jeżeli dolegliwości utrzymują się dłużej niż siedem dni lub wtedy gdy samopoczucie się poprawi i pogorszy ponownie. Kontakt ze specjalistą jest wymagany, gdy pojawiają się poniższe symptomy (przynajmniej jeden z nich):

  • wysoka gorączka (około 39 stopni),
  • silny ból twarzy,
  • silny ból głowy,
  • zaburzenia widzenia,
  • podwójne widzenie,
  • dezorientacja,
  • zaburzenia świadomości,
  • bardzo złe samopoczucie,
  • obrzęk wokół oczu,
  • zaczerwienienie wokół oczu,
  • sztywność karku,
  • trudności z oddychaniem.

3.3. Przewlekłe zapalenie zatok - objawy

Przewlekłe zapalenie zatok zazwyczaj można rozpoznać po wystąpieniu dwóch objawów, które nie ustępują przez trzy miesiące. Symptomy, które pojawiają się najczęściej to:

  • zatkany nos,
  • żółta, zielona lub brązowa wydzielina z nosa,
  • wydzielina spływająca do gardła,
  • ból twarzy,
  • ucisk lub uczucie pełności w obrębie twarzy,
  • pogorszenie węchu.

Wizyta lekarska jest konieczna, gdy pojawi się:

  • wysoka gorączka,
  • nagły silny ból twarzy,
  • nagły silny ból głowy,
  • zaburzenia widzenia,
  • podwójne widzenie,
  • obrzęk dookoła oczu,
  • zaczerwienienie dookoła oczu,
  • sztywność karku.

3.4. Zapalenie zatok - zapobieganie

Istnieje wiele metod, które zmniejszają ryzyko wystąpienia zapalenia zatok, należy do nich:

  • dbałość o higienę osobistą,
  • częste mycie rąk mydłem,
  • unikanie osób chorych,
  • picie dużej ilości płynów,
  • nawilżanie powietrza w domu,
  • regularne wydmuchiwanie nosa,
  • rzucenie palenia,
  • unikanie alergenów,
  • ograniczenie wdychania substancji drażniących.

3.5. Zapalenie zatok - rozpoznanie

Rozpoznanie zapalenia zatok jest możliwe na podstawie wywiadu lekarskiego, badania laryngologicznego i badań dodatkowych.

Ważne jest sprawdzenie tkliwości twarzy i szyi chorego. Często wykorzystywana jest także rynoskopia przednia, czyli oglądanie jamy nosa za pomocą wziernika.

Dzięki temu możliwe jest sprawdzenie ilości wydzieliny, znalezienie polipów i ocena błony śluzowej. W trakcie badania lekarz jest w stanie przyjrzeć się również przegrodzie nosowej.

Uzyskanie lepszej widoczności ułatwia endoskop giętki lub sztywny. Pełne rozpoznanie choroby wymaga uzyskania wyników badań obrazowych.

W tym celu wykonywano zdjęcie rentgenowskie, ale obecnie częściej pacjent dostaje skierowanie na tomografię komputerową (TK).

Metoda uwidacznia wszystkie zatoki, kompleks ujściowo-przewodowy, jamę nosa i otaczające tkanki. TK umożliwia również określenie zmian patologicznych i rozpoznanie przyczyny zapalenia.

Podobne właściwości ma rezonans magnetyczny, ale jest droższy i nie można go wykonać w każdej placówce medycznej. Zdarza się, że w przypadku ostrego zapalenia zatok pobiera się materiał biologiczny.

Najczęściej jest to próbkę wydzieliny lub popłuczyn z zatok, jest ona następnie wysyłana do laboratorium mikrobiologicznego w celu wykonania posiewu.

Testy alergiczne są natomiast pomocne w potwierdzeniu wpływu alergenów na problemy z zatokami. Są one podstawą do wprowadzenia leków antyalergicznych.

4. Zatoki - leczenie

W aptece dostępne są leki na receptę i środki bez recepty. Warto sięgać po te, które zawierają w składzie ibuprofen i pseudoefedrynę.

Natomiast spray do nosa powinien składać się z chlowodorku ksylometazoliny lub oksymetazoliny, dzięki czemu obrzęk błony śluzowej się zmniejsza, a usunięcie wydzieliny staje się łatwiejsze.

Pomocne jest również używanie roztworu soli fizjologicznej, kwasu acetylosalicylowego i zestawu do samodzielnego płukania zatok.

W przypadku bólu głowy lub twarzy ulgę przynioszą leki przeciwzapalne i przeciwbólowe. W przypadku infekcji z wysoką gorączką i obrzękiem tkanek okołooczodołowych często wprowadza się terapię antybiotykami.

Najczęściej leczenie trwa 10-14 dni. W przypadku zakażenia grzybiczego można zastosować leki przeciwgrzybicze, a po potwierdzeniu wpływu alergii - glikokortykosteroidy donosowe.

Dobrze działanie w przypadku zapalenia zatok wykazują agoniści receptorów alfa1-adrenergicznych, które udrożniają nos.

Nie należy ich stosować jednak dłużej niż kilka dni, ponieważ mogą wywołać polekowy nieżyt nosa. W europejskich wytycznych EPOS z 2012 roku zostały wymienione również leki roślinne (związki pelargonii).

Nie zaleca się stosowania inhalacji parą, leków przeciwhistaminowych, mukolitycznych, przeciwkaszlowych oraz środków medycyny alternatywnej.

Zapalenie zatok, które nie ustępuje po 7-10 dniach leczy się glikokortykosteroidami donosowymi i antybiotykami.

U 20% osób z przewlekłym zapaleniem zatok występuje astma oskrzelowa. U niektórych osób rozpoznawana jest nietolerancja kwasu acetylosalicylowego („triada aspirynowa”).

W ciągu kilku godzin od przyjęcia kwasu lub niesteroidowego leku przeciwzapalnego dochodzi do nasilenia objawów zapalenia zatok i astmy. Jest to sytuacja wymagająca kontaktu z lekarzem.

Nawracające, przewlekłe zapalenie zatok są wskazaniem do leczenia operacyjnego. Najczęściej w tym celu stosowana jest endoskopowa mikrochirurgia wewnątrznosowa z użyciem kamery, źródła światła oraz mikronarzędzi chirurgicznych.

5. Zatoki - domowe sposoby

Domowe sposoby na zatoki mogą wspomagać leczenie farmakologiczne. Oprócz codziennego nawilżania suchego powietrza, warto też raz na jakiś czas wykonać inhalację.

W tym celu można wykorzystać gorącą wodę z dodatkiem soli kuchennej. Warto do płynu dodać również kilka kropli olejku miętowego lub eukaliptusowego, który pomoże udrożnić chore zatoki.

Innym sposobem na zatoki jest okład z soli, który należy położyć na zatoki. Może to być sól kuchenna lub ta o właściwościach leczniczych, dostępna w aptekach.

Ziarenka należy wysypać na suchą patelnię, podgrzać przez kilka minut, a następnie przesypać do czystej skarpetki lub bawełnianego woreczka.

Przygotowany w ten sposób okład kładziemy na zatoki na 10-15 minut. W przypadku zapalenia zatok warto spożywać ostre potrawy, ponieważ ułatwiają udrożnienie nosa.

Ważne jest również odpowiednie nawodnienie organizmu, a także ograniczenie picia napojów z kofeiną i alkoholu.

Następny artykuł: Zatoki czołowe

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy