Obfite miesiączki - przyczyny, diagnostyka, leczenie, czy są groźne?

Najczęstszą przyczyną obfitych krwawień jest nierównowaga hormonalna czy też zaburzenia hormonalne – dlatego pojawiają się głównie u dojrzewających dziewczynek i kobiet przed menopauzą.

Obfite i nieregularne miesiączki mogą zdarzyć się każdej kobiecie raz na jakiś czas. Jeśli powtarzają się regularnie, mogą oznaczać poważniejsze schorzenia, takie jak:

• choroba von Willebranda,
• polipy szyjki macicy lub śluzówki macicy,
• toczeń rumieniowaty układowy,
• rak szyjki macicy,
• rak jajnika,
• zaburzenia krzepliwości krwi,
• zespół policystycznych jajników (PCOS),
• niedoczynność tarczycy.

Zbyt obfite miesiączki (hypermenorrhoea) mogą się pojawić także u kobiet korzystających z wkładek domacicznych jako formy antykoncepcji.

Jeśli cierpisz na zbyt obfite krwawienia miesiączkowe z tego powodu, zmień metodę antykoncepcyjną. Krwotoczne miesiączki trudno jest ocenić przeciętnej kobiecie, dlatego że ciężko jest zobiektywizować ilość utraconej każdego miesiąca krwi w czasie menstruacji.

Zaburzenia miesiączki to również pojawienie się intensywnego krwawienia, kiedy nie powinno go być:

• po menopauzie,
• w czasie ciąży,
• między miesiączkami (plamienia).

Obfite miesiączki, inaczej obfite krwawienia menstruacyjne definiowane są przez specjalistów jako krwawienia miesiączkowe, powodujące nadmierną utratę krwi o objętości ponad 80 ml na cykl menstruacyjny.

Zbyt obfity okres może manifestować się w postaci przedłużającej się miesiączki, krwotoku przy okresie, miesiączki ze skrzepami. Dużą utratę krwi podczas miesiączki czy przedłużające się krwawienia miesiączkowe określa się terminem hypermenorrhoea.

Czym spowodowane są objawy krwotoku podczas okresu czy trwające ponad tydzień, silne krwawienia podczas miesiączki? Przyczyny obfitej miesiączki bywają bardzo różne. Najczęściej krwawienia są zbyt obfite przez pierwsze kilka lat miesiączkowania oraz tuż przed menopauzą, jednak zdarzają się w każdym wieku.

Zdarza się, że długi i mocny okres stanowi skutek jakiejś choroby. Przyczyną miesiączek krwotocznych oraz przedłużającego się krwawienia podczas okresu są często mięśniaki macicy, polipy narządu rodnego oraz różnego rodzaju zaburzenia endokrynologiczne. Obfite miesiączki przed menopauzą to z kolei częste zjawisko, z którym borykają się kobiety po 40 roku życia.

Oto kilka często występujących objawów towarzyszących obfitym okresom:

• krwawienie tak silne, że podpaskę lub tampon trzeba zmieniać co 1-2 godziny w przeciągu kilku kolejnych godzin,
• miesiączka trwająca dłużej niż tydzień,
• bardzo obfity okres w nocy (obfite krwawienie jest tak silne, że niezbędna jest zmiana podpasek i tamponów również w porze nocnej),
• przeciekanie kubeczka menstruacyjnego
• obfite krwawienie miesiączkowe zawierające skrzepy,
• ciągły ból podbrzusza, silne skurcze macicy,
• silne bóle w obrębie odcinka lędźwiowego kręgosłupa,
• zmęczenie, osłabienie podczas okresu,
• zawroty głowy,
• bladość skóry.

Obfite miesiączki, jeśli nie są odpowiednio diagnozowane i leczone, mogą prowadzić do różnych powikłań takich jak niedokrwistość z niedoboru żelaza. W przebiegu tego problemu zdrowotnego niski poziom żelaza powoduje zmniejszoną produkcję zdrowych czerwonych krwinek.

Powstałe erytrocyty są mniejsze od tych prawidłowych i charakteryzują się niższą zawartością hemoglobiny. Anemia spowodowana niskim poziomem żelaza we krwi może objawiać się:

• wybiórczym apetytem na glinę, krochmal czy kredę,
• uczuciem suchości w jamie ustnej,
• przesuszeniem skóry,
• bladością skóry,
• łamliwością paznokci, wypadaniem włosów,
• pękaniem kącików ust.

Bardzo obfite okresy mogą być cechą fizjologiczną, szczególnie gdy nie towarzyszą im inne objawy i nie odbijają się one w sposób negatywny na zdrowiu czy funkcjonowaniu danej pacjentki.

Niemniej, krwotoki podczas okresu (krwotoki miesiączkowe) mogą stanowić objaw poważniejszych problemów zdrowotnych np. zaburzeń hormonalnych, polipów, mięśniaków macicy, choroby von Willebranda czy innych zaburzeń dotyczących krzepnięcia krwi.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości warto wykonać badanie - morfologię krwi obwodowej. Wykrycie odchyleń w rutynowym badaniu morfologii powinno skłonić pacjentkę do wizyty u ginekologa.

Jeśli podejrzewasz u siebie krwotok miesiączkowy lub jeśli krwawienie pojawi się, kiedy nie powinno go być, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty z zakresu ginekologii. Zbyt intensywne, długotrwałe krwawienie może doprowadzić do anemii i osłabienia, a także innych komplikacji zdrowotnych.

W czasie menstruacji kobieta traci średnio około 30-70 ml krwi. Czasami zdarza się, że ta utrata krwi miesiączkowej jest znacznie większa. Jeśli nie nadążasz ze zmianą podpasek lub tamponów, brudzisz bieliznę i pościel w czasie trwania krwawienia, masz zawroty głowy i czujesz się osłabiona – koniecznie udaj się do lekarza.

Na podstawie wyników badania ginekologicznego, obrazu USG narządu rodnego oraz wyników badań laboratoryjnych można z dużym prawdopodobieństwem określić przyczynę dolegliwości. Czasem konieczne jest wykonanie histeroskopii i zbadanie pobranych wycinków z wnętrza macicy.

Jeśli problem obfitego miesiączkowania dotyczy młodych dziewcząt, które dopiero zaczęły miesiączkować, czasami ginekolog zaleca stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej, np. przepisuje tabletki antykoncepcyjne, które znacznie zmniejszają intensywność krwawień.

Czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia obfitych miesiączek to przede wszystkim:

• zaburzenia krzepnięcia krwi, skazy krwotoczne takie jak choroba von Willebranda
• nadwaga,
• otyłość,
• niezdrowa dieta,
• palenie papierosów,
• nadużywanie alkoholu,
• nadmiar estrogenów,
• niedobór progesteronu,
• stresujący tryb życia.

Jakie środki farmakologiczne warto zastosować, gdy doskwierają nam obfite okresy ze skrzepami, przedłużające się, obfite krwawienia czy silne krwawienia miesiączkowe typowe dla miesiączki krwotocznej? Na jakiej zasadzie działają leki na obfite miesiączki?

Kwas traneksamowy jest środkiem farmakologicznym, który może skutecznie przeciwdziałać występowaniu obfitych miesiączek. Środek będący inhibitorem aktywatora plazminogenu stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza hamuje proces rozpuszczania skrzepów i redukuje krwawienia.

Wśród innych leków, które mogą okazać się zbawienne, w przypadku obfitych miesiączek warto wymienić niesteroidowe leki przeciwzapalne. Środki te nie tylko przeciwdziałają dolegliwościom bólowym, ale modelują działanie prostaglandyn na mechanizmy homeostazy naczyń błony śluzowej macicy. Lekarze zalecają zwykle stosowanie:

• naproksenu,
• ibuprofenu,
• dicoflenacu,
• kwasu mefenamowego czy indometacyny.

Tabletki antykoncepcyjne także mogą wpłynąć na redukcję objętości i intensywności krwawienia miesiączkowego. Jest to wynikiem działania hormonów zawartych w doustnej antykoncepcji.

Krwawienie z odstawienia występujące u pacjentek stosujących pigułki nie jest tak intensywne, jak tradycyjna miesiączka. Pacjentki stosujące doustną antykoncepcję często zwracają uwagę na fakt, że tabletki są skuteczną metodą na zmniejszenie menstruacyjnych dolegliwości bólowych.

Gestageny, czyli syntetyczne pochodne progesteronu, również są stosowane u pacjentek zmagających się z obfitymi krwawieniami miesiączkowymi. Substancje te stabilizują endometrium. Co to oznacza?

Otóż przeciwdziałają nadmiernemu wzrostowi oraz złuszczaniu błony śluzowej macicy. W normalnym cyklu miesiączkowym stężenie progesteronu zmniejsza się, co prowadzi do złuszczenia endometrium i wystąpienia krwawienia menstruacyjnego. Gdy dochodzi do nadmiernego wzrostu błony śluzowej, mogą pojawić się także następujące problemy:

• mocne krwawienia podczas okresu, określane mianem krwotoku podczas okresu,
• bardzo obfite miesiączki ze skrzepami,
• przedłużający się okres (to na przykład krwawienie trwające dłużej niż 8 dni, okres 9-dniowy lub okres 10-dniowy, okres trwający 3 tygodnie, 14-dniowa bardzo obfita miesiączka ze skrzepami)

Działanie gestagenów na receptory progesteronowe stabilizuje endometrium i zapobiega nadmiernemu wzrostowi, co skutkuje zmniejszeniem objętości i intensywności krwawienia.

Obfita miesiączka to zmora wielu kobiet. Obfite krwawienia oraz przedłużające się miesiączki mogą doskwierać zarówno nastolatkom, jak i kobietom dojrzałym. Bardzo obfite miesiączki po 40 roku życia często stanowią oznakę wejścia w wiek okołomenopauzalny.

Co zrobić, gdy okres trwa za długo, a jego intensywność negatywnie wpływa na funkcjonowanie? Oprócz leków i doustnych środków antykoncepcyjnych, mamy do dyspozycji naturalne rozwiązania. Istnieje wiele naturalnych środków, które mogą pomóc w regulacji cyklu miesiączkowego i zmniejszeniu obfitości krwawienia.

Jednym z takich sposobów jest wykorzystanie ziół, takich jak krwawnik pospolity. Zioło wykazuje działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie jelit, dróg żółciowych i moczowych, dzięki zawartości antyoksydantów. Ściągające działanie rośliny pomaga także zmniejszyć obfitość krwawienia podczas menstruacji.

Innym ziołem, które może przeciwdziałać takim problemom, jak krwotoczne miesiączki, przedłużające się, obfite miesiączki skrzepowate po 50 roku życia czy mocne krwawienia podczas okresu u nastolatek jest popularna pokrzywa.

Roślina zawiera w swoim składzie witaminę K, która odgrywa ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi. Może pomóc w zmniejszeniu obfitości krwawienia poprzez wzmacnianie naczyń krwionośnych.

Tak, zmiany w sposobie codziennego funkcjonowania oraz dieta mogą mieć wpływ na obfitość miesiączek. Jadłospis bogaty w składniki odżywcze, może pomóc w utrzymaniu zdrowego układu rozrodczego. W diecie nie powinno zabraknąć:

• żelaza,
• witaminy K, witaminy C,
• kwasów tłuszczowych omega-3

Kobietom zmagającym się z nadmiernym krwawieniem miesiączkowym zaleca się zatem przestrzeganie zasad zdrowej, zbilansowanej diety. Niewskazane w ich przypadku jest sięganie po papierosy, alkohol czy używki. Z codziennego jadłospisu powinny wyrzucić także żywność przetworzoną, fast food, zupki instant.

Warto zdawać sobie sprawę, że regularna aktywność fizyczna może pomóc w regulacji cyklu menstruacyjnego i zmniejszeniu obfitości miesiączek. Ćwiczenia aerobowe, takie jak jazda na rowerze, bieganie czy pływanie, mogą poprawić ogólną kondycję organizmu i wpływać korzystnie na krążenie.

Wysoki poziom stresu może wpływać na hormonalną równowagę organizmu i cykl menstruacyjny. Dlatego ważne jest znalezienie skutecznych metod zarządzania stresem, takich jak:

• ćwiczenia relaksacyjne,
• medytacja,
• joga.

Regularne spożywanie zdrowych posiłków w regularnych odstępach czasu może pomóc w utrzymaniu stabilnego poziomu glukozy we krwi i zapobiegać nagłym wahaniom hormonów, co może wpływać na intensywność krwawień menstruacyjnych.

Źródła

1. Zaburzenia miesiączkowania u dziewcząt i młodych kobiet a problem antykoncepcji
2. Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
3. Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
4. Słomko Z. Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3153-9