Zęby mogą zdradzać więcej, niż sądzono. Naukowcy zbadali pacjentów po operacji raka trzustki

Naukowcy z Uniwersytetu w Hiroszimie przeanalizowali dane pacjentów z gruczolakorakiem przewodowym trzustki, jednym z najbardziej agresywnych nowotworów. Chcieli sprawdzić, czy prosta ocena zdrowia jamy ustnej może dostarczyć dodatkowych informacji o rokowaniu po radykalnym leczeniu chirurgicznym.

Analizą objęto 339 pacjentów, którzy w latach 2014-2022 przeszli radykalną operację trzustki w Hiroshima University Hospital. Zabieg polegał na usunięciu części lub całości narządu, a w niektórych przypadkach również fragmentów sąsiednich struktur.

Jeszcze przed operacją każdy pacjent został przebadany stomatologicznie. Naukowcy sprawdzili przede wszystkim liczbę zachowanych naturalnych zębów. Ocenili również okluzję w odcinkach bocznych, czyli możliwość kontaktu górnych i dolnych zębów przedtrzonowych oraz trzonowych podczas zaciskania szczęk i żucia.

Pacjentów podzielono według liczby zębów. Wyniki pokazały wyraźną różnicę między osobami posiadającymi co najmniej 21 naturalnych zębów a tymi, które miały ich nie więcej niż 20. W grupie mającej przynajmniej 21 zębów mediana całkowitego przeżycia po operacji wynosiła 60,7 miesiąca, czyli nieco ponad pięć lat. Wśród pacjentów posiadających 20 lub mniej naturalnych zębów było to 39,1 miesiąca - nieco ponad trzy lata.

Co istotne, zależność między liczbą zębów a przeżyciem utrzymywała się również po uwzględnieniu innych czynników mogących wpływać na rokowanie. Badacze brali pod uwagę stadium nowotworu, obecność przerzutów do węzłów chłonnych, marginesy chirurgiczne, chemioterapię oraz stan odżywienia. Nie oznacza to jednak, że większa liczba zębów sama w sobie zwiększa szanse na dłuższe życie. Badanie obserwacyjne pozwala wskazać związek między tymi cechami, ale nie dowodzi zależności przyczynowo-skutkowej.

Szczególnie interesujący okazał się wynik dotyczący funkcji żucia. Naukowcy sprawdzali, czy pacjenci zachowali kontakt pomiędzy tylnymi zębami, jednak ten parametr nie był niezależnie związany z długością przeżycia. Zdaniem autorów może to oznaczać, że znaczenie liczby zębów nie sprowadza się wyłącznie do tego, czy człowiek może prawidłowo przeżuwać pokarm.

- Utrata zębów może oznaczać coś więcej niż tylko samą funkcję jamy ustnej. Może odzwierciedlać przewlekły stan zapalny trwający całe życie, kruchość, stan odżywienia, czynniki związane ze stylem życia i ogólną podatność organizmu na choroby narastające przez dekady. Prostym sposobem na wyrażenie tej koncepcji jest stwierdzenie, że "jama ustna może odzwierciedlać długoterminową odporność organizmu" - powiedział Kenichiro Uemura, współautor badania i profesor Hiroshima University.

Utrata zębów może bowiem być rezultatem wielu procesów zachodzących przez lata. Znaczenie mogą mieć choroby przyzębia, palenie tytoniu, sposób odżywiania, choroby przewlekłe, wiek czy dostęp do opieki stomatologicznej. Część tych czynników może jednocześnie wpływać na ogólną kondycję organizmu.

Autorzy sugerują, że liczba naturalnych zębów może pełnić rolę łatwego do zaobserwowania wskaźnika skumulowanych przez lata obciążeń zdrowotnych. Jeżeli głównym problemem związanym z utratą zębów byłoby pogorszenie możliwości żucia, należałoby oczekiwać, że również oceniana przez naukowców okluzja będzie związana z przeżyciem. Takiego związku jednak nie stwierdzono.

Badacze zwracają uwagę na przewlekły stan zapalny. Wcześniejsze prace wskazywały na możliwe związki pomiędzy chorobami przyzębia, określonymi bakteriami jamy ustnej oraz rozwojem niektórych nowotworów. Jednym z analizowanych drobnoustrojów jest Porphyromonas gingivalis, bakteria związana z zapaleniem przyzębia.

Na obecnym etapie nie wiadomo jednak, czy bakterie jamy ustnej lub przewlekły stan zapalny rzeczywiście odpowiadają za obserwowaną różnicę w przeżyciu pacjentów z rakiem trzustki. Autorzy wskazują także na istotne ograniczenia swojej pracy. Badanie przeprowadzono w jednym szpitalu, a analizowana grupa składała się z pacjentów japońskich.

Jeżeli kolejne badania potwierdzą obserwowaną zależność, ocena zdrowia jamy ustnej mogłaby w przyszłości stać się jednym z dodatkowych elementów określania ryzyka u osób poddawanych operacji z powodu raka trzustki. Na razie liczby zębów nie należy jednak traktować jako samodzielnego sposobu przewidywania długości życia konkretnego pacjenta.

Źródło: Journal of Hepato-Biliary-Pancreatic Sciences