Złamanie kości biodrowej – objawy, diagnostyka i leczenie

Złamanie kości biodrowej to uraz w obrębie największej kości miednicy. Kość biodrowa jest zbudowana z talerza i trzonu, które na powierzchni wewnętrznej oddzielone są przez kresę łukowatą.

Trzon kości biodrowej stanowi mniejszą, zgrubiałą i dolną część kości. W efekcie wytwarza górny odcinek panewki. Talerz kości biodrowej jest większą, spłaszczoną i górną częścią kości. Ponadto ogranicza bocznie miednicę większą.

Trzon kości biodrowej posiada powierzchnię zewnętrzną i wewnętrzną, a talerz leżącą na zewnątrz powierzchnię pośladkową oraz zlokalizowaną po stronie wewnętrznej powierzchnię krzyżowo-miedniczną.

Do powstania złamania szyjki kości udowej zwykle dochodzi w wyniku tak zwanego urazu niskoenergetycznego, czyli o niewielkiej sile. Najczęściej są to upadki w wyniku potknięcia i utraty równowagi.

Złamanie kości biodrowej to bardzo częsty uraz u osób po 65. roku życia (kości seniorów nie są tak wytrzymałe jak ludzi młodszych, stąd łatwiej ulegają złamaniom oraz pęknięciom). Szczególnie zagrożone są kobiety zmagające się z osteoporozą. U ludzi młodszych urazy w obszarze biodra często dotyczą sportowców. Ich istnienie wiąże się z obciążeniami, które przekraczają wytrzymałość struktur kostno-stawowych.

Złamaniu w stawie biodrowym sprzyjają czynniki osłabiające strukturę kości. To:

• wrodzona choroba kości,
• nowotwór kości (szpiczak mnogi),
• gruźlica kości, osteomalacja,
• stan zapalny tkanki kostnej,
• przyjmowanie leków obniżających odporność,
• długotrwałe unieruchomienie czy niedożywienie, zakażenie,
• choroba Pageta,
• niedołężność starcza,
• upośledzenie funkcji mięśni,
• osteodystrofia nerkowa,
• długotrwałe przyjmowanie leków sterydowych,
• źle zbilansowana dieta uboga w wapń.

Objawy złamania szyjki kości biodrowej czy udowej (biodro składa się z wielu elementów, takich jak kość udowa, kość biodrowa, ale i staw biodrowy), to:

• ograniczenie ruchomości biodra,
• silny ból w okolicy biodra, ból przy próbie poruszenia kończyną,
• problemy z poruszaniem, niemożność chodzenia,
• zniekształcenie okolicy biodra,
• skrócenie kończyny,
• obrzęk,
• zasinienie, krwiak,
• zwiększone ucieplenie,
• zniekształcenie miejsca złamania.

Podstawą rozpoznania złamania kości biodrowej jest badanie lekarskie oraz badanie obrazowe. Pomocne jest zdjęcie RTG, badanie tomografii komputerowej (sprawdza się w przypadku złamań nieprzemieszczonych i zaklinowanych), także rezonans magnetyczny i scyntygrafia kości (w trudnych diagnostycznie przypadkach).

W leczeniu złamania kości biodrowej, w zależności od wieku pacjenta i stanu jego zdrowia (ważne są choroby przewlekłe) stosuje się:

• zespolenie i stabilizację odłamów kostnych u osób młodszych,
• wymienia cały staw biodrowy na protezę (tzw. endoprotezoplastyka).

Operacja powinna być przeprowadzona w jak najkrótszym czasie, najlepiej w ciągu pierwszych dób od urazu. W leczeniu objawowym stosuje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, maści i zastrzyki z glikokortykosteroidami oraz stężonym kwasem hialuronowym.

Gdy operacja jest przeciwwskazana, stosuje się leczenie zachowawcze, które polega na unieruchomieniu złamanej kończyny w opatrunku gipsowym. To niestety wiąże się z dużym ryzykiem wystąpienia powikłań, które mają związek z koniecznością unieruchomienia w łóżku przez kilka tygodni.

Niezależnie od metody leczenia wskazana jest także rehabilitacja po złamaniu biodra: fizykoterapia (wykorzystująca takie metody jak laser, krioterapia, pole magnetyczne, ultradźwięki) oraz ćwiczenia, masaże czy stosowanie wkładek ortopedycznych.

Złamanie w obrębie biodra - powikłania

Powikłania związane ze złamaniem kości biodrowej to zakażenie, zapalenie płuc, odleżyny, brak zrostu kostnego, martwica głowy kości udowej, incydenty zakrzepowo-zatorowe, ograniczenie ruchomości w stawie wskutek nieprawidłowego zrostu lub przykurczy mięśniowych, powstawanie stawów rzekomych lub zmian zwyrodnieniowych w stawie biodrowym.

Złamanie kości biodrowej, ale i innej kości w obrębie stawu biodrowego jest niebezpieczne dla życia pacjentów w podeszłym wieku (wiąże się z utratą krwi, długim unieruchomieniem i ryzykiem wystąpienia zakrzepu). Szacuje się, że śmiertelność wśród seniorów po zabiegu operacyjnym sięga aż 30 procent, a bez operacji nawet 60 procent.