Zmiany mogą zaszkodzić pacjentom. Kontrowersje wokół projektu ustawy o zawodzie psychologa

Projekt ustawy ma na celu uporządkowanie zasad wykonywania zawodu psychologa, wprowadzenie oficjalnego rejestru specjalistów oraz powołanie samorządu zawodowego. Choć sama idea reformy jest przez wielu oceniana pozytywnie, to zmiany dotyczące psychoterapii budzą poważne wątpliwości.

W pierwotnej wersji dokumentu psychoterapia była jasno wskazana jako jedno z kluczowych zadań psychologa. Dopiero na etapie prac komisji sejmowych zdecydowano się ją z tego wykazu usunąć, tłumacząc to chęcią rozdzielenia dwóch profesji: psychologa i psychoterapeuty.

Czytaj także: Spór o psychoterapię w ustawie o zawodzie psychologa. Minister postawiła sprawę jasno

Zdaniem dr Marty Siepsiak, psycholożki i psychoterapeutki z Uniwersytetu SWPS takie rozdzielenie jest sztuczne i nieuzasadnione z punktu widzenia nauki. Psychoterapia – jak podkreśla – opiera się na metodach wywodzących się bezpośrednio z psychologii klinicznej i powinna być prowadzona z użyciem narzędzi, których skuteczność została potwierdzona badaniami naukowymi. Oderwanie jej od zawodu psychologa grozi rozmyciem standardów i otwiera drogę do stosowania metod, które z nauką mają niewiele wspólnego.

Szczególne obawy budzi fakt, że nowe przepisy mogą postawić na jednej płaszczyźnie osoby o bardzo różnym przygotowaniu merytorycznym. Psycholog kliniczny, który przeszedł pięcioletnie studia, a następnie wieloletnią specjalizację zakończoną państwowym egzaminem, miałby formalnie taki sam status psychoterapeuty jak osoba po zupełnie innym kierunku studiów, która ukończyła jedynie podyplomowy kurs terapeutyczny. Dla pacjenta różnica ta może być niewidoczna, choć w praktyce ma ogromne znaczenie dla jakości i bezpieczeństwa terapii.

Ekspertka zwraca również uwagę, że w wielu krajach – m.in. w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii czy Australii – psychologowie kliniczni naturalnie łączą diagnozę z prowadzeniem terapii. Tam nie traktuje się psychoterapii jako odrębnego zawodu, lecz jako jedną z wyspecjalizowanych form pomocy psychologicznej. Próba administracyjnego rozdzielenia tych ról w Polsce może prowadzić do chaosu organizacyjnego i utrudnić pacjentom świadomy wybór specjalisty.

Czytaj także: Psychoterapeuci pod lupą. Nowe przepisy mają zatrzymać nieuczciwych "specjalistów"

Problem dotyczy nie tylko przejrzystości systemu, ale także bezpieczeństwa osób korzystających z pomocy. Jeśli różne nurty i metody terapii – zarówno te potwierdzone badaniami, jak i te o wątpliwej skuteczności – zostaną objęte tym samym statusem prawnym, pacjent może nie mieć pewności, czy uczestniczy w leczeniu opartym na wiedzy naukowej, czy w działaniach z pogranicza pseudonauki.

Psychologowie w trakcie studiów uczą się m.in. psychopatologii, metodologii badań oraz krytycznej analizy danych naukowych. To właśnie te kompetencje pozwalają im odróżniać sprawdzone metody terapeutyczne od nieskutecznych lub potencjalnie szkodliwych praktyk. Zdaniem dr Siepsiak pominięcie tego aspektu w nowej ustawie może w dłuższej perspektywie obniżyć poziom opieki psychologicznej w Polsce.

Ekspertka podkreśla również, że przyjęcie ustawy w obecnym kształcie może utrudnić dalsze reformy systemu kształcenia psychologów. Zamiast wzmacniać standardy i klarownie definiować kompetencje specjalistów, nowe przepisy mogą doprowadzić do jeszcze większego rozdrobnienia i niejasności.

Choć celem projektu ustawy jest uporządkowanie sytuacji prawnej zawodu psychologa, wielu specjalistów obawia się, że zmiany – zamiast chronić pacjentów – mogą narazić ich na kontakt z terapią o niepewnej jakości. Dlatego środowisko psychologiczne apeluje o ponowne przemyślenie zapisów dotyczących psychoterapii i uwzględnienie wiedzy naukowej oraz doświadczeń międzynarodowych.

Źródło: PAP