Zmniejsza ryzyko udaru, wspiera kości. Sięgnij po produkty bogate w potas
Potas działa głównie w środku komórek, a kiedy jest go za mało lub za dużo, skutki mogą dotknąć serca, mięśni i nerek. Sprawdź, jaką pełni rolę, kiedy poziom zaczyna się wymykać spod kontroli i w jakich produktach szukać go najczęściej.
Za co odpowiada potas w organizmie?
Potas to najważniejszy elektrolit wewnątrzkomórkowy. Zdecydowana większość znajduje się w komórkach, a tylko niewielki ułamek krąży we krwi i płynach tkankowych. To właśnie dlatego nawet drobne wahania stężenia we krwi potrafią mieć odczuwalne konsekwencje.
Ten makroelement jest niezbędny do prawidłowego działania wielu układów. W praktyce potas wspiera m.in.:
- przewodzenie impulsów nerwowych (czyli sprawną komunikację między komórkami),
- pracę mięśni, w tym mięśnia sercowego,
- utrzymanie właściwej równowagi wodno-elektrolitowej w komórkach, co wpływa na ich objętość i ciśnienie osmotyczne,
- transport składników odżywczych do wnętrza komórek.
Lekarz może ocenić poziom potasu na podstawie badania krwi. Warto pamiętać, że optymalne stężenie potasu w surowicy krwi wynosi 3,5-5,0 mmol/l.
Kiedy potasu jest za dużo?
Organizm zwykle dobrze radzi sobie z nadmiarem potasu: wchłanianie z jelit jest wysokie, a kluczową rolę w regulacji pełnią nerki, które usuwają jego nadmiar z moczem. Problem pojawia się najczęściej wtedy, gdy wydalanie potasu jest utrudnione.
Do częstych przyczyn podwyższonego poziomu potasu należą:
- niewydolność nerek,
- działanie niektórych leków,
- zaburzenia hormonalne (w tym związane z niedoborem insuliny).
Objawy nie zawsze są charakterystyczne i mogą się różnić nasileniem. Zdarzają się m.in. spowolniony rytm serca, osłabienie, apatia czy mrowienie w okolicy ust i kończyn.
Niedobór potasu: skąd się bierze i co może oznaczać?
Jeśli dieta jest urozmaicona, zwykle łatwo utrzymać prawidłowy poziom potasu. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy jadłospis jest ubogi w produkty roślinne albo gdy potas jest tracony szybciej, niż jesteśmy w stanie go uzupełnić. Co ważne, nawet przy zbyt małej podaży z jedzeniem, organizm nie zawsze "hamuje" jego wydalanie z moczem, przez co rezerwy mogą stopniowo się kurczyć.
Ryzyko niedoboru rośnie m.in. przy:
- intensywnym poceniu (wysiłek fizyczny, upał),
- stosowaniu leków moczopędnych,
- długotrwałej biegunce lub wymiotach.
Objawy niedoboru potasu
Gdy potasu brakuje, mogą pojawić się:
- zaburzenia rytmu serca,
- spadek siły mięśniowej,
- pogorszenie pracy nerek,
- zaparcia,
- wzrost ciśnienia tętniczego.
Co jeść, żeby uzupełnić potas?
Ponieważ organizm nie wytwarza potasu samodzielnie, musi on regularnie pojawiać się w diecie. Najczęściej dostarczają go:
- orzechy, pestki i nasiona,
- pełnoziarniste produkty zbożowe,
- rośliny strączkowe (np. biała fasola, soczewica, ciecierzyca),
- warzywa (m.in. pomidory, brokuły, buraki, jarmuż, natka pietruszki, szpinak, ziemniaki),
- owoce (np. awokado, jabłka, truskawki, banany, pomarańcze, suszone morele),
- chude mięso,
- ryby (np. dorsz, karp, łosoś).
W praktyce najprościej budować posiłki tak, by w każdym dniu pojawiały się warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, a strączki trafiały na talerz kilka razy w tygodniu.
Po co w ogóle potas w organizmie?
Dieta bogata w potas jest łączona m.in. z korzystnym wpływem na ciśnienie tętnicze i mniejszym ryzykiem udaru. Wymienia się też wsparcie dla kości, niższe ryzyko kamicy nerkowej oraz lepsze dotlenienie organizmu, co może przekładać się na koncentrację i sprawność umysłową.
Na co dzień zwykle wystarcza trzymanie się zasad zdrowego żywienia. Pomocne mogą być gotowe jadłospisy i inspiracje kulinarne.
"Pamiętaj, że ilość potasu w diecie trzeba dopasować do swojego wieku i stanu fizjologicznego. Jeśli chorujesz lub przyjmujesz leki, skonsultuj swoją dietę z lekarzem" – przypominają eksperci na stronie NFZ.
Źródło: NFZ
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
