Znak, że rak zajął jelita. Zauważysz go w toalecie

Rak jelita grubego należy do największych wyzwań współczesnej onkologii. Jest trzecim najczęściej diagnozowanym nowotworem na świecie i drugą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych.

Według danych WHO w 2022 r. rozpoznano około 1,9 mln nowych przypadków tej choroby, a ponad 900 tys. osób zmarło z jej powodu.

Rak jelita grubego rozwija się w obrębie okrężnicy lub odbytnicy. Przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów, dlatego bywa wykrywany dopiero wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana.

Najczęściej diagnozuje się go u osób po 50. roku życia, choć lekarze coraz częściej zwracają uwagę także na zachorowania u młodszych dorosłych. Ryzyko rośnie m.in. przy obciążeniu rodzinnym, polipach jelita, chorobach zapalnych jelit, otyłości, diecie ubogiej w błonnik, paleniu i nadużywaniu alkoholu.

Rokowania zależą przede wszystkim od stadium wykrycia raka. Gdy choroba jest ograniczona do jelita, szanse leczenia są znacznie większe. Przy zajęciu węzłów chłonnych lub przerzutach terapia jest trudniejsza, a przeżywalność spada.Początek formularza

Jednym z sygnałów alarmowych może być wyraźna zmiana wyglądu stolca. Niepokój powinien wzbudzić stolec, który przez dłuższy czas jest bardzo wąski, cienki jak ołówek albo przypomina wstążkę. Taka zmiana nie zawsze oznacza nowotwór, ale jeśli utrzymuje się przez kilka tygodni, wymaga konsultacji lekarskiej. Przyczyną może być zwężenie światła jelita, przez które stolec nie przechodzi już tak swobodnie jak wcześniej.

Kolejnym objawem, którego nie wolno lekceważyć, jest krew w stolcu. Szczególnie niepokojąca jest krew ciemnoczerwona, brunatna albo czarna, nadająca stolcowi smolisty wygląd. Może to świadczyć o krwawieniu z wyższych odcinków przewodu pokarmowego lub z głębiej położonej zmiany w jelicie. Jasnoczerwona krew częściej kojarzona jest z hemoroidami, ale każda domieszka krwi powinna być omówiona z lekarzem, zwłaszcza gdy pojawia się ponownie.

Uwagę powinien zwrócić także śluz widoczny na stolcu. Może mieć postać przezroczystej lub białawej, galaretowatej powłoki. Sam śluz nie przesądza o raku, bo występuje również przy infekcjach czy chorobach zapalnych jelit, ale w połączeniu ze zmianą rytmu wypróżnień, bólem brzucha lub krwią wymaga diagnostyki.

Do pilnej konsultacji powinny skłonić także niewyjaśniona utrata masy ciała, przewlekłe wzdęcia, skurcze brzucha, uczucie niepełnego wypróżnienia, narastające zmęczenie czy anemia. Rak jelita grubego może długo nie powodować bólu, dlatego nie warto czekać, aż objawy staną się bardzo nasilone. W takiej sytuacji lekarz może zalecić kolonoskopię, czyli badanie pozwalające obejrzeć jelito od środka i pobrać wycinki do oceny.

Wczesne wykrycie raka jelita grubego ma kluczowe znaczenie dla rokowania. Gdy nowotwór jest ograniczony do jelita, 5-letnia przeżywalność sięga około 90 proc. Sytuacja pogarsza się, gdy choroba obejmuje okoliczne węzły chłonne lub sąsiednie tkanki – wtedy odsetek przeżyć jest niższy i według dostępnych danych wynosi zwykle około 65–75 proc. Najtrudniejsze leczenie dotyczy chorych z przerzutami odległymi.

Kolonoskopię warto wykonać profilaktycznie po 50. roku życia, a wcześniej, jeśli rak jelita grubego występował w rodzinie. Pilnej konsultacji wymagają też: krew w stolcu, przewlekła zmiana rytmu wypróżnień, anemia, chudnięcie, bóle brzucha i uczucie niepełnego wypróżnienia.

Źródło: Krajowy Rejestr Nowotworów