ADHD w życiu dorosłym
Część osób wyrasta z nich wraz z wiekiem. Nie oznacza to jednak, że ADHD dotyczy jedynie dzieci. Połowa z nich będzie cierpiała z powodu części objawów nadpobudliwości także w życiu dorosłym.
Jeszcze do niedawna problematyką ADHD u osób dorosłych zajmowano się w dużo mniejszym zakresie. Nawet teraz, kiedy coraz częściej mówi się o nadpobudliwości psychoruchowej w wieku dojrzałym, brakuje narzędzi diagnostycznych, a i dostępność do leczenia bywa ograniczona. Specjaliści nieraz mają wątpliwości stawiając diagnozę. Objawy ADHD trudno czasem odróżnić od objawów lęku uogólnionego czy zaburzeń depresyjnych. Do tego trzeba mieć wiarygodne informacje na temat funkcjonowania osoby w dzieciństwie, a te - z różnych powodów - nie zawsze można uzyskać. Trudności w postawieniu trafnego rozpoznania sprawiają, że część dorosłych nie zdaje sobie sprawy z tego, że są nadpobudliwi. Mogą być oni postrzegani przez innych ludzi jako osoby leniwe, pechowcy, nieudacznicy itd. I na domiar złego, sami mogą w to uwierzyć.
Obecnie wiemy, że trudności dziecka wynikające z objawów ADHD mogą mieć swój dalszy ciąg w życiu dorosłym i prowadzić do poważnych konsekwencji. Jak to „niesforne” dziecko będzie się zachowywało, kiedy dorośnie i będzie miało 20, 30, 40,... lat? Czy ma szansę na udane życie osobiste i zawodowe? Jakich trudności może doświadczać?
ADHD w życiu społecznym
Tym, co w znacznym stopniu wpływa na jakość życia dorosłych z ADHD, są trudności w funkcjonowaniu społecznym. Składają się na to przede wszystkim problemy z utrzymywaniem satysfakcjonujących i trwałych relacji z ludźmi. Nadmierna impulsywność łączy się z dużą gwałtownością reakcji, wybuchowością, czy wzmożoną – czasem trudną do zniesienia dla otoczenia – gadatliwością. Osoby z ADHD mogą tym samym łatwo zrażać do siebie innych ludzi. Pochopność i brak stabilności w zachowaniu może dotyczyć także nieprzemyślanego nawiązywania relacji, wchodzenia w przypadkowe związki oraz ich nagłego kończenia. Trudno jest polegać na takiej osobie. W dodatku dorosły z ADHD zapomina o wcześniejszych ustaleniach, „wyłącza się” podczas rozmowy, nie słucha uważnie, co można odebrać jako ignorowanie czy arogancję. To wszystko sprawia, że osoby z nadpobudliwością mają zwykle mało przyjaciół, a przez to czują się samotne. Nie jest łatwo zaakceptować ADHD-owca razem z jego całym repertuarem uciążliwych dla otoczenia objawów. Pamiętajmy jednak, że dla niego życie z tymi objawami także jest trudne. W dodatku zachowanie osoby z ADHD jest dla niej samej nierzadko źródłem głębokiego poczucia winy, co może prowadzić do negatywnego myślenia na swój temat, smutku, przygnębienia. To sprawia, że szczególnie mocno potrzebuje ona wsparcia bliskich osób.
Jak widać, życie w domu z osobą nadpobudliwą bywa trudne. Wiąże się często z chaosem i bałaganem, wymaga szczególnej cierpliwości. Warto też zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt. Osoby z ADHD, w większym stopniu niż inni, mają szansę stać się rodzicami dzieci nadpobudliwych. To duże wyzwanie, ale też pewna płaszczyzna porozumienia. Dorosłemu z objawami zespołu hiperkinetycznego łatwiej zrozumieć, jak czuje się dziecko z ADHD, jakie ma problemy, czego trudno od niego wymagać i w jaki sposób można mu pomóc.
ADHD w życiu zawodowym
ADHD to także często kłopoty w życiu zawodowym. Nie jest łatwo dobrze wypełniać obowiązki, kiedy się nie potrafi organizować i planować swojej pracy. Konstruowanie i realizowanie planów to pięta achillesowa osób z nadpobudliwością. Takie trudności prowadzą do „zawalania” terminów, pracy w dużym napięciu, pod silną presją czasu. Nic dziwnego, że nadpobudliwe osoby mają często opinię niesubordynowanych, leniwych, mniej efektywnych pracowników. To znacznie utrudnia znalezienie i utrzymanie zatrudnienia. Do tego dochodzi fakt, że osoby z ADHD – za sprawą doświadczanych objawów i często współwystępujących z nimi specyficznych trudności szkolnych (np. dysleksji, dysgrafii, dyskalkulii) - odnoszą mniejsze sukcesy edukacyjne niż ich rówieśnicy z porównywalnym potencjałem intelektualnym. W związku z tym, często kończą edukację na wcześniejszym etapie i zdobywają niższe wykształcenie niż wskazywałyby na to ich możliwości poznawcze. To dla wielu osób oznacza mniej satysfakcjonującą pracę, brak możliwości pełniejszej samorealizacji w obszarze swoich zainteresowań, a co za tym idzie - poczucie klęski i obniżoną samoocenę. Jest jednak także druga – jasna - strona medalu. Osoby z nadpobudliwością psychoruchową, poprzez inny sposób odbierania i przetwarzania informacji, są często spostrzegane jako bardziej kreatywne, potrafiące myśleć w sposób nieszablonowy, innowacyjny. Wystarczy zresztą spojrzeć na przykłady osób, o których przypuszczamy lub wiemy, że mają/miały ADHD, a które odniosły ogromny sukces. Są wśród nich m.in.: Albert Einstein, Pablo Picasso, Salvador Dali, Ernest Hemingway, John F. Kennedy, Walt Disney, John Lennon, Whoopi Goldberg, Joanna Szczepkowska czy Szymon Majewski. To pokazuje, że można, pomimo objawów nadpobudliwości, znaleźć swoją ścieżkę rozwoju. Ważne, aby wybierając zajęcie, wziąć pod uwagę ograniczenia wynikające z objawów nadpobudliwości, a jednocześnie mieć możliwość wykorzystania swojego potencjału i posiadanych zdolności.
Objawy ADHD mogą prowadzić do kłopotów osobistych, zawodowych i w konsekwencji przyczyniać się do doświadczania trudnych emocji, przeżywania kryzysów. Nie można też zapominać o poważnych powikłaniach ADHD, takich jak np. uzależnienia czy depresja. Z tego nie da się wyrosnąć. Społeczne, ekonomiczne i – może przede wszystkim - osobiste konsekwencje zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami uwagi bywają bardzo poważne. Dlatego też, nie tylko dzieci, ale i dorośli zmagający się z objawami ADHD, powinni mieć zapewniony dostęp do rzetelnej diagnozy i terapii. I - tak jak każdy człowiek doświadczający trudności - móc korzystać z równie ważnej formy pomocy: wsparcia bliskich osób.Bibliografia
Hallowel E., Ratey J., W świecie ADHD. Nadpobudliwość psychoruchowa z zaburzeniami uwagi u dzieci i dorosłych, Media Rodzina, Poznań 2004, ISBN 83-7278-111-7
Arcelu J., Munden A., ADHD Nadpobudliwość ruchowa, Bellona, Warszawa 2008, ISBN 978-83-11-11304-6
O'Regan F., ADHD, Liber, Warszawa 2005, ISBN 83-60215-04-9
Baranowska W., ADHD - prawie normalne życie, WSH-E, Łódź 2008, ISBN 978-83-7405-234-4
Artykuły ADHD
Nie ma jednego określonego testu na ADHD. Diagnoza zespołu nadpobudliwości psychoruchowej opiera się głównie na obserwacji dziecka oraz odwołuje się do doświadczenia diagnosty. Nie można wykonać ...
Agresja u małych dzieci to sprawdzian dla kompetencji wychowawczych rodziców. Maluchy często kopią, krzyczą, biją, uderzają głową o ścianę, tarzają się po podłodze, by rozładować gniew i złość. ...
ADHD to zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniem koncentracji uwagi. Objawy pojawiają się już w wieku przedszkolnym. Znana jest jednak także postać ADHD u dorosłych.
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ADHD) zwykle diagnozuje się w pierwszych latach edukacji dziecka, kiedy maluch nie radzi ...
Przyczyny ADHD nie są nam do końca znane. Wiadomo, że w zachorowaniu dużą rolę grają geny, a także alkohol, nikotyna, czy kontakt z ołowiem. Najnowsze badania dowodzą natomiast, że także pestycydy ...
Rodzice bardzo często zgadzają się, aby ich dziecko z ADHD stosowało ciężkie leki. Te środki działają tylko przez krótki okres. Mogą powodować wzrost tętna i pewne zmiany w DNA, które są wiązane z ...
ADHD , czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej, to choroba zaczynająca się we wczesnym dzieciństwie, najczęściej w pięciu pierwszych latach życia. Aby pomóc dziecku, musisz zrozumieć, że ADHD ...
Z roku na rok coraz więcej dzieci i dorosłych jest diagnozowanych z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej ( ADHD to skrót z angielskiego oznaczający Attention Deficit Hyperactivity Disorder). ...
Jak poskromić niewłaściwe zachowanie dziecka z ADHD? Czy ADHD jest chorobą dziedziczną? Jak długo leczy się ADHD? Oto lista najczęściej zadawanych pytań przez rodziców dzieci z ADHD. Jakie jest ...
ADHD jest z reguły rozpoznawane w okresie między 7 a 13 rokiem życia. Ze względu na tak młody wiek pacjentów istotne jest rokowanie towarzyszące temu zabuarzeniu. ADHD niewątpliwie ma przebieg ...
Odkrycie przyczyny rozwoju ADHD od samego początku przysparzało naukowcom wiele problemów. Nadal nie do końca można stwierdzić z cała pewnością jaki jest powód pojawienia się zaburzeń tego typu. ...
Jeszcze do niedawna ADHD by ł o b łę dnie postrzegane jako z ł e wychowanie lub te ż po prostu z ł y charakter dziecka. Mówiono w takich przypadkach, ż e dziecko jest zwyczajnie niegrzeczne lub ...
Trudno bez zawahania stwierdzić, że chłopcy dużo częściej chorują na ADHD niż dziewczynki, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, iż trochę odmienny może być obraz tej choroby u dziewczynek, a co za tym ...
Czasem w Internecie, na stronach dla pacjentów chorujących na ADHD można napotkać wymiennie stosowany skrót ADD zamiast ADHD lub oba jednocześnie: ADD/ADHD. Czy to jest to samo? Co to jest ADD? ...
Przyczyny zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami uwagi są złożone. Nie dysponujemy w chwili obecnej wystarczającą wiedzą medyczną i psychologiczną, aby precyzyjnie je wskazać. ...
Filip ma 5 lat. Kilka miesięcy temu zdiagnozowano u niego ADHD. Chłopiec zawsze był wyjątkowo aktywny. Ciągle się wiercił, nie mógł usiedzieć na miejscu, stale dotykał innych osób i przedmiotów. ...
Odrabianie lekcji jest szczególnie trudne dla dzieci z ADHD, ponieważ wymaga umiejętności, które są u nich deficytowe np. skupienie i utrzymanie uwagi, rozplanowanie pracy, dyscyplina. Dziecku ...
Czy karanie jest skuteczne? To zależy... Należałoby raczej zapytać, czemu karanie ma służyć? Jeśli ma ono bowiem rozładowywać emocje rodzica, to staje się odwetem lub w najlepszym razie wyrazem ...
Szybkie tempo życia, nadmiar codziennych obowiązków przyczyniają się do osłabienia wydolności umysłowej organizmu. Pojawiają się kłopoty z koncentracją, pogarsza się pamięć i odporność na stres. ...
Nie ma leku, który pozwoliłby wyleczyć ADHD. Nie istnieją także metody psychoterapeutyczne, dzięki którym można by w pełni pozbyć się objawów nadpobudliwości. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy ...
W ciągu ostatnich lat lekarze diagnozowali u dzieci specyficzne zaburzenia związane z nadpobudliwością i trudnościami w koncentracji uwagi. Nie było jednej spójnej nazwy dla nich, dlatego też ...
ADHD to skrót pochodzący od angielskiej nazwy Attention Deficit Hyperactivity Disorder, oznaczającej zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi, zwany również zespołem ...
Objawy ADHD można podzielić na trzy kategorie: nadmierna impulsywność, nadmierna ruchliwość i zaburzenia uwagi. Każdy z tych elementów może być nasilony w różnym stopniu u różnych osób. Nadmierna ...
Na powstanie ADHD składają się różne czynniki, nie można więc wskazać jednej przyczyny. Badacze, szukając źródeł zespołu nadpobudliwości psychoruchowej, oceniali budowę i pracę mózgu osób ...
Proces diagnozy ADHD jest dosyć złożony i nie jest łatwym zadaniem. Dla dziecka wizyta u specjalisty jest nową, często trudną sytuacją, która może być odbierana jako kara za złe zachowanie. ...
Dziecko z ADHD może nigdy nie być idealne. Trzeba więc urealnić nasze wymagania i zaakceptować jego odmienność. Objawów ADHD nie można wyleczyć, chociaż często się z nich wyrasta. Terapia ADHD To, ...
W niektórych przypadkach wskazane jest włączenie do terapii dziecka leczenia farmakologicznego. Dzieje się tak, gdy pomimo stosowania innych form pomocy objawy są na tyle nasilone, że dziecku ...
ADHD jest źródłem różnych problemów, a ich obraz zmienia się w zależności od wieku. Najczęściej trudno jest określić początek wystąpienia objawów, ale już we wczesnym dzieciństwie można dostrzec ...
Wprowadzenie specjalnej diety stanowi jedną z alternatywnych metod leczenia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej. Diety są wprowadzane pomimo trudności w konsekwentnym ich stosowaniu, a także ...
Zespół Tourette’a (inaczej: zaburzenie tikowe, choroba tikowa) po raz pierwszy został opisany już w 1885 roku jako zaburzenie układu nerwowego, charakteryzujące się nieskoordynowanymi ruchami. ...
Objawy ADHD zwykle utrudniają osiągnięcie sukcesów w szkole, pracy czy na polu towarzyskim. Osoby z nadpobudliwością spotykają się z niezrozumieniem, odrzuceniem, stale konfrontują się z ...
Zaburzenia zachowania to powtarzające się zachowania agresywne, buntownicze i antyspołeczne. Kryteria diagnostyczne zakładają utrzymywanie się objawów przez co najmniej 12 miesięcy. Zaburzenia ...
Konsultanci działu Zdrowie
absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej
absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
absolwentka II Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
