CA 72-4

CA 72-4 to jeden z markerów nowotworowych. Markery nowotworowe to tzw. wykrywacze raka. Są to substancje chemiczne o zróżnicowanej budowie. Mogą mieć charakter antygenów, białek, enzymów lub hormonów. Niektóre z nich, w okresie życia płodowego człowieka, mają stosunkowo wysokie wartości referencyjne. Później, w życiu dorosłym, w normalnych warunkach nie występują w ogóle lub w bardzo niskich stężeniach. Wzrost ich stężenia we krwi może świadczyć o toczącym się procesie nowotworowym. We współczesnej onkologii markery nowotworowe znajdują zastosowanie w monitorowaniu pacjentów poddanych leczeniu raka. Są też pomocne w ustalaniu diagnozy.

Znaczenie markerów nowotworowych

Markery nowotworowe zostały odkryte ponad 40 lat temu.

Początkowo sądzono, że każdy rodzaj guza ma charakterystyczną dla siebie substancję markerową. Nieco później przeprowadzone badania dowiodły, że jeden nowotwór może skutkować wzmożoną produkcją w organizmie kilku markerów. Co więcej, jeden rodzaj nowotworu może produkować markery charakterystyczne dla innych nowotworów. I tak pojawienie się w organizmie markera oznaczanego symbolem CA 72-4, charakterystycznego dla nowotworów jajnika, może również wskazywać na raka żołądka.

Jednak niektóre markery w stu procentach wskazują na określony nowotwór (np. marker PSA pozwala wykryć tylko i wyłącznie raka prostaty i to w bardzo wczesnej fazie rozwoju). Ponieważ markery nowotworowe nie są substancjami jednorodnymi, pacjentowi na ogół zleca się wykonanie, tzw. panelu markerowego, zestawu oznaczeń, który pozwala określić rodzaj toczącego się procesu nowotworowego.

Markery nowotworowe odgrywają najistotniejszą rolę w terapii nowotworów. Po usunięciu guza pacjent, przed każdą wizytą kontrolną u onkologa, robi badania poziomu markerów. Jeśli jest on podwyższony, wiadomo, że proces nowotworowy jest nadal obecny i mogą pojawić się przerzuty. Gdy stężenie markerów utrzymuje się w normie lub spada, rozwój choroby został zatrzymany. Oznaczanie markerów pomaga też kontrolować skuteczność stosowanej terapii.

Oznaczanie markerów we krwi

Markery nowotworowe oznacza się z pobranej próbki krwi. To proste badanie można wykonać niemal w każdym laboratorium. Pacjent do oznaczenia markera CA 72-4 nie musi być na czczo, ale z reguły, przy pobieraniu krwi, zaleca się, aby przed badaniem wstrzymać się od spożywania posiłku. Materiałem biologicznym przy oznaczaniu markerów, w tym markera CA 72-4, jest surowica krwi. Krew żylną należy pobrać do probówki, umieścić ją w wodzie z lodem lub oddzielić surowicę z krwi i zamrozić, a potem dostarczyć do laboratorium.

Ważna jest nie tylko sama obecność markera we krwi, ale przede wszystkim jego ilość ponad dopuszczalną normę. Jeśli norma jest znacznie przekroczona, nie zawsze oznacza to rozwój choroby nowotworowej. Niektóre markery mogą świadczyć o ostrym stanie zapalnym niektórych narządów.

Cel oznaczania markera CA 72-4

Oznaczanie markera CA 72-4 rzadko kiedy wykonuje się w celach profilaktycznych. Chociaż coraz częściej lekarze zalecają oznaczanie markerów osobom dziedzicznie obciążonym chorobami nowotworowymi. Takimi badaniami obejmuje się całe rodziny. Umożliwia to odpowiednio wczesne rozpoczęcie leczenia. Większość markerów w ilości wykrywalnej pojawia się w chwili, gdy nowotwór już w zaawansowanym stopniu rozwinął się w organizmie. Wtedy można go wykryć również na podstawie USG, mammografii, cytologii, tomografii komputerowej i innych badań.

Antygen CA 72-4

Norma dla antygenu CA 72-4 wynosi poniżej 4,0 ng/ml. Jeśli wartość ta jest przekroczona, może sugerować rozwój choroby nowotworowej. Antygen CA 72-4 wiąże się z przeciwciałami monoklonalnymi cc49 (przeciwko frakcji błon plazmatycznych izolowanych z przerzutów raka piersi) i B 72-3 (przeciwko glikoproteinie występującej w gruczolakorakach przewodu pokarmowego, jajników i piersi). W praktyce klinicznej badanie CA 72-4 ma zastosowanie w monitorowaniu raka żołądka i jajników.
Podwyższone stężenie CA 72-4 stwierdza się w:

• łagodnych chorobach przewodu pokarmowego;
• guzach przewodu pokarmowego, głównie w raku żołądka;
• w raku jajnika (w odróżnieniu od markera CA 125 stężenie CA 72-4 wzrasta w śluzotwórczym raku jajnika);
• gruczolakorakach piersi.