Czy cukrzyca jest dziedziczna?

W miarę postępu cukrzycy rozwijają się powikłania, takie jak: zaburzenia wzroku, niewydolność serca, choroba wieńcowa. Leczenie nie jest w stanie im zapobiec, choć może znacznie zwolnić ich postęp. W sytuacji zaniedbań pacjenta może dojść do bardzo silnych skoków poziomu cukru we krwi, co może spowodować stan zagrażający życiu – śpiączkę cukrzycową. Cukrzyca jest więc chorobą poważną, w znacznym stopniu obniżającą jakość życia, a niekiedy także grożącą zgonem.

Spis treści:
  1. 1. Typy cukrzycy
  2. 2. Uwarunkowania genetyczne w dziedziczeniu cukrzycy typu 1
  3. 3. Dziedziczenie cukrzycy typu 2

1. Typy cukrzycy

Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto przypomnieć podział cukrzycy na dwie najczęściej występujące odmiany: typ 1 i typ 2. W uproszczeniu typ 2 cukrzycy, który stanowi znaczną większość (około 90%) przypadków cukrzycy, rozwija się przeważnie u osób starszych i otyłych i związany jest ze słabą odpowiedzią tkanek organizmu na insulinę (tzw. insulinooporność). Typ 1 kojarzony jest raczej z młodym wiekiem i zwykle związany jest z procesem agresji organizmu przeciwko komórkom własnej trzustki produkującym insulinę. Jak widać, różne są przyczyny powstawania cukrzycy typu 1 i 2, tak więc inne jest też dziedziczenie tych schorzeń.  

Dziedziczenie cukrzycy ma charakter wielogenowy i wieloczynnikowy, co utrudnia jednoznaczne określenie sposobu dziedziczenia. Różna jest też penetracja genów wywołujących to schorzenie. Oznacza to, że spośród rodzeństwa, które odziedziczyło tyle samo „genów cukrzycy”, u jednej osoby choroba może np. rozwinąć się wcześniej niż u drugiej albo jej przebieg może być bardziej gwałtowny. Po prostu u jednej osoby geny „dojdą do głosu” wcześniej i z większą siłą, u drugiej – później i słabiej, a mogą nawet nie ujawnić się wcale.

2. Uwarunkowania genetyczne w dziedziczeniu cukrzycy typu 1

Uwarunkowania genetyczne nie odgrywają aż tak bardzo dużej roli w rozwoju cukrzycy typu 1, a w każdym razie związek ten nie jest łatwy do prześledzenia i udowodnienia. Uważa się, że predyspozycja genetyczna może ułatwić działanie czynnika wyzwalającego (takiego jak infekcja wirusowa lub czynniki pokarmowe), co zapoczątkuje rozwój procesu autoimmunologicznego. Dopiero ten proces będzie bezpośrednią przyczyną choroby (dzieje się tak prawdopodobnie w większości przypadków cukrzycy typu 1). W sytuacji gdy jedno z rodziców jest diabetykiem, ryzyko rozwoju cukrzycy u dziecka wynosi około 5% w przypadku choroby ojca i 2,5%, gdy choruje matka. Gdy oboje rodziców są diabetykami, jest 20% prawdopodobieństwa, że dziecko także będzie cierpieć na to schorzenie. Gdybyśmy przyjrzeli się bliźniętom jednojajowym, w przypadku których u jednego rozwinie się cukrzyca typu 1, okazałoby się, że drugie ma 35% ryzyko zachorowania. Jeśli zaś weźmiemy pod uwagę „zwykłe” rodzeństwo, prawdopodobieństwo dziedziczenia cukrzycy zależy od zgodności antygenów HLA. Są to białka znajdujące się na powierzchni komórek organizmu. Jest bardzo dużo rodzajów tych protein, a ich układ jest specyficzny dla danej osoby. Zgodność antygenów HLA brana jest  pod uwagę przy rozważaniu przeszczepów narządów i świadczy o „podobieństwie” organizmów dwóch osób. Bliźnięta jednojajowe mają takie same białka HLA. W przypadku „zwykłego” rodzeństwa mogą być zupełnie różne – zadecydowała o tym loteria genów rodziców. Jeśli rodzeństwo ma zupełnie różne cząsteczki HLA, prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę może być takie samo, jak gdyby osoby te nie były w ogóle spokrewnione! Naukowcy określili niektóre HLA, które mogą predestynować do rozwoju cukrzycy typu 1, oraz kilka takich, które mają działanie ochronne.  

3. Dziedziczenie cukrzycy typu 2

Wydaje się, że uwarunkowania genetyczne odgrywają nieco większą rolę w przypadku cukrzycy typu 2, jednak nie ustalono genów, które miałyby być odpowiedzialne za to zjawisko.Niektóre źródła podają, że jeżeli jedno z rodziców choruje na cukrzycę typu 2, to ryzyko choroby u dziecka wynosi 50%, a jeśli choroba dotyczy bliźniaka jednojajowego, na 100% rozwinie się u drugiego z rodzeństwa. Być może jednak bardziej niż z genami związane jest to z modelem odżywiania się i stylem życia, który przecież przejmujemy od najbliższej rodziny. Insulinooporność, czyli zła odpowiedź tkanek na insulinę, związana jest ściśle z otyłością. Jeśli rodzice źle się odżywiają, unikają sportu i ogólnie prowadzą niezdrowy tryb życia, dziecko nie ma możliwości zapoznania się z pozytywnymi wzorcami i kiedy dorośnie, organizuje swoje życie na podobnych zasadach jak przodkowie. Przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka i trzeba pamiętać, że dotyczy to także takich sfer, jak odżywianie i aktywność fizyczna. Trudno udowodnić związek uwarunkowań genetycznych z cukrzycą typu 2, natomiast związek z niezdrowym stylem życia jest niezaprzeczalny.  

Sposób dziedziczenia genów predysponujących do rozwoju cukrzycy nie jest łatwy do prześledzenia. Różna jest też ich ekspresja. Zdrowy tryb życia może uchronić osobę z genetycznymi skłonnościami do cukrzycy przed jej rozwojem. Gdy choroba występuje w obrębie rodziny, fakt ten powinien skłonić jej członków do wykonywania co pewien czas (np. co rok) profilaktycznych badań poziomu cukru we krwi, zwłaszcza jeśli towarzyszą temu nadwaga, otyłość, brak aktywności fizycznej, przebyta cukrzyca ciężarnych, nadciśnienie tętnicze lub zbyt wysoki poziom cholesterolu. W takiej sytuacji warto także bacznie przyjrzeć się swojemu stylowi życia i zmienić go na bardziej zdrowy. Pomoże to zmniejszyć ryzyko cukrzycy typu 2 (która jest przecież najczęstsza), a przynajmniej opóźnić jej rozwój.

Bibliografia

  • Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7
  • Czech A., Tatoń J. CUKRZYCA: Podręcznik diagnostyki i terapii, Elamed, Katowice 2009, ISBN 978-83-61190-01-1
  • Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Z czego się bierze cukrzyca?

lek. Izabela Brym Porady udziela lek. Izabela Brym lekarz na Oddziale I wewnętrznym i nefrologii w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym w Warszawie.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Czy cukrzyca jest dziedziczna? ~:

Dzień dobry zgłaszam z takim problemem mam 23 lata jestem chory jestem upośledzony i choruje...

Artykuły Przyczyny cukrzycy

Czy nerwica jest dziedziczna?
Przyczyny nerwicy Czy nerwica jest dziedziczna?

Rozwój nerwicy to zjawisko złożone, mające wiele przyczyn. Psychika człowieka kształtowana...

Cukrzyca
Choroby i dolegliwości Cukrzyca

Cukrzyca to przewlekła choroba ogólnoustrojowa charakteryzująca się hiperglikemią, czyli...

Cukrzyca Cukrzyca a alkohol

Cukrzyca a dieta - to temat, z którym musi być na bieżąco każdy cukrzyk, aby utrzymać swoje...

Rodzaje cukrzycy Cukrzyca brunatna

Cukrzyca brunatna lub brązowa czy przeciążenie żelazem, to inne nazwy choroby zwanej hemochromatozą...

Cukrzyca Sport a cukrzyca

Cukrzyca i sport, wbrew pozorom, nie wykluczają się wzajemnie. Nie każda aktywność fizyczna...

Choroby przewlekłe a oczy Cukrzyca a oczy

Cukrzyca wpływa na narząd wzroku. Początkowo mogą sie pojawiać przejściowe zaburzenia ostrości...

Cukrzyca a stres
Stres Cukrzyca a stres

Cukrzyca i stres to podwójny dyskomfort i napięcie emocjonalne. Choroba stanowi bowiem...

Grzybica a cukrzyca
Przyczyny grzybicy Grzybica a cukrzyca

Częstość występowania grzybicy, także jej ciężkich postaci, jest większa niż dawniej. Paradoksalnie,...

Cukrzyca a impotencja
Przyczyny impotencji Cukrzyca a impotencja

Cukrzyca to nieuleczalna choroba, która dotyka około 5% społeczeństwa. Stale postępuje,...

Cukrzyca a potencja
Przyczyny impotencji Cukrzyca a potencja

Czy cukrzyca wpływa na potencję? Niestety tak. Zaburzenia sprawności seksualnej w wyniku istnienia...

Choroby o podłożu alergicznym Alergia a cukrzyca

Alergia to choroba dziedziczna. Podobnie jak cukrzyca. Wiadomym jest, że dziecko pochodzące...

Cukrzyca Cukrzyca u dzieci

Jak wynika z ostatnio przeprowadzonych badań, otyłe dzieci są zagrożone cukrzycą bardziej niż...

Objawy cukrzycy Impotencja a cukrzyca

Typowe dla cukrzycy jest stopniowe rozwijanie się objawów. Początkowo u pacjentów...

Rodzaje cukrzycy Cukrzyca LADA

Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults), według klasyfikacji etiologicznej...

Rodzaje cukrzycy Cukrzyca MODY

Cukrzyca MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young) jest chorobą dziedziczną. Dotyka ona głównie...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij