Czy to autyzm?

Pytanie, jak rozpoznać autyzm u dziecka, zadają sobie wszyscy młodzi rodzice zaniepokojeni nieprawidłowościami w rozwoju ich pociechy. Wbrew pozorom odpowiedź na nie jest łatwa, ponieważ autyzm od ponad 50 lat wzbudza w świecie medycyny i psychologii wiele kontrowersji, jeśli chodzi o szybkie i prawidłowe zdiagnozowanie choroby. Ponadto istnieje wiele teorii tłumaczących przyczyny autyzmu, jednak żadna z nich nie jest wyczerpująca i powszechnie obowiązująca w świecie medycyny. 

Jak rozpoznać autyzm u dziecka?

Autyzm to choroba, którą diagnozuje się między 2 a 3 rokiem życia. Wystąpienie objawów choroby przed ukończeniem dwóch lat świadczy o znacznym stopniu zaawansowania upośledzenia i gorszych rokowaniach przy dalszej rehabilitacji. Z kolei zdiagnozowanie autyzmu po trzecim roku życia powoduje, że leczenie dziecka autystycznego zaczyna się stosunkowo późno i trudniej jest uzyskać pożądane efekty terapii. Dlatego też każdy rodzic powinien wiedzieć, jakie są objawy autyzmu u dzieci, by jak najszybciej pomóc swojemu dziecku. Zazwyczaj dzieli się je na trzy grupy:

• zaburzenia związane z mową i ekspresją językową,
• trudności w nawiązywaniu więzi i kontaktów społecznych,
• powtarzanie różnych modeli zachowań (np. kiwanie się, podskakiwanie).

Objawy autyzmu wczesnodziecięcego

Statystyki wskazują, że na autyzm częściej zapadają chłopcy niż dziewczynki (stosunek 4:1). Pierwszy raz chorobę tę rozpoznano i opisano w 1943 roku, jednakże od tego czasu nie udało się ustalić jej dokładnych przyczyn ani przewidzieć, jakie jest ryzyko rozwoju tego upośledzenia u dziecka. Pierwsze objawy autyzmu pojawiają się bowiem u dzieci, które z pozoru rozwijają się normalnie, dlatego też, jeśli rodzicie rozpoznają u swej pociechy niepokojące symptomy, powinni niezwłocznie udać się do poradni psychologiczno-pedagogicznej w ich mieście. Objawy upośledzenia pojawiają się u dzieci autystycznych ok. 2-3 roku życia (może być także wcześniej lub później), a są nimi:

• unikanie kontaktu wzrokowego i fizycznego z pozostałymi członkami rodziny chorego,
• alienacja od otoczenia,
• stymulujące zabawy, np. szczelne wypełnianie różnych form, stukanie głową w oparcie kanapy, wykonywane zawsze w odosobnieniu – wynika to z chęci unikania dodatkowych bodźców.

Objawy autyzmu u dzieci

Wraz ze wzrostem dziecka daje się zaobserwować inne objawy autyzmu, do których należą:

• brak zabaw naśladujących rzeczywistość (tzw. zaburzone naśladownictwo), np. zabawa w dom, w sklep w wieku przedszkolnym,
• chodzenie na palcach wynikające z napięcia emocjonalnego,
• agresja wynikająca ze zmiany otoczenia,
• nadpobudliwość,
• samookaleczenia – gryzienia rąk, palców i nadgarstków, uderzanie głową w ścianę,
• zły humor,
• osobliwe reakcje na wzorce sensomotoryczne np. nadwrażliwość na dotyk,
• brak strachu jako odpowiedź na realne niebezpieczeństwo lub nadmierna bojaźliwość wynikająca z kontaktu z niegroźnymi obiektami.

Zaburzenia mowy w autyzmie

Jedną z grup zaburzeń występujących w autyzmie są zaburzenia mowy, a ogólniej mówiąc ekspresji językowej. Dzieci autystyczne nie tylko nie tylko mają problemy z językiem mówionym (opóźnienie lub brak języka mówionego), ale także nieodpowiednio lub wcale nie używają gestów. Nie obserwuje się w ich przypadku inicjatywy podejmowania rozmowy, a rolę komunikacji spełnia płacz, krzyk, agresywne zachowania lub samookaleczenia ciała. Objawy autyzmu u dzieci związane z zaburzeniami mowy dotyczą także tzw. echolalii. Zamiast prostej odpowiedzi na pytanie: „Jesteś głodny?”, pojawia się charakterystyczna reakcja będąca powtórzeniem pytania: „Jesteś głodny?”. Ponadto dziecko z autyzmem ma tendencję do mówienia o sobie w trzeciej osobie liczby pojedynczej, np. „On jest godny”.

Odpowiedź na pytanie, jak rozpoznać autyzm u dziecka, pomogą ci znaleźć także takie objawy jak: okresowe zaburzenia w jedzeniu czy nieprawidłowości w czasie snu (nagłe budzenie się i kołysanie). Wszystkie te niepokojące symptomy powinny być dla ciebie sygnałem, by jak najszybciej zasięgnąć pomocy specjalisty, który wskaże odpowiednie drogi, jak pomoc dziecku z autyzmem.