Hipogonadyzm

Hipogonadyzm to niewydolność hormonalna jąder lub jajników i związane z nią objawy. Chorobę wywołują zaburzenia pracy jąder, komórek Leydiga i komórek Sertoliego lub zaburzenia pracy jajników w okresie dojrzewania lub dojrzałości. Hipogonadyzm może pojawić się już w życiu płodowym i być wrodzony. Niewydolność jąder lub jajników może wynikać z uszkodzenia tych narządów (tzw. hipogonadyzm pierwotny) lub w wyniku zaburzeń wyższych partii endokrynologiczych, tj. podwzgórza lub przysadki. Wtedy też jest to hipogonadyzm wtórny. Objawia się on m.in. niewykształceniem drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych.

Spis treści:
  1. 1. Rodzaje hipogonadyzmu
  2. 2. Objawy hipogonadyzmu

1. Rodzaje hipogonadyzmu

Hipogonadyzm dzieli się przede wszystkim na męski i żeński. W obu przypadkach może być wrodzony lub pojawić się w okresie rozrodczym. Hipogonadyzm męski i żeński naturalnie pojawia się w okresie menopauzy i andropauzy, gdyż z wiekiem spada poziom hormonów płciowych.

Hipogonadyzm dzielimy także na:

  • hipogonadyzm pierwotny, hipergonadotropowy - pojawiający się w wyniku urazu lub choroby jajników lub jąder;
  • hipogonadyzm wtórny, podwzgórzowo-przysadkowy - pojawiający się w wyniku uszkodzenia przysadki mózgowej lub innych chorób wpływających na produkcję hormonów;
  • hipogonadyzm czynnościowy, hipogonadotropowy - wywołany przez choroby krążenia, choroby nerek, zaburzenia równowagi energetycznej organizmu (spowodowane niedożywieniem, jadłowstrętem, zbyt intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi lub zaburzeniami wchłaniania), niedoczynność tarczycy.

W przypadku hipogonadyzmu męskiego rozróżnia się:

  • hipogonadyzm całkowity - polega na istnieniu zarówno niedoczynności komórek Leydiga, jak i komórek Sertoliego. W wyniku tego wykrywany jest nadmiar hormonów żeńskich: hormonu luteinizującego - LH oraz folikulotropowego - FSH;
  • hipogonadyzm częściowy - występuje brak wydzielania hormonów tylko przez komórki Leydiga, co objawia się nadmiarem LH albo brak jest czynności hormonalnej jedynie komórek Sertoliego, w wyniku czego wykrywany jest nadmiar samego FSH.

Niewydolność hormonalna jąder lub jajników może być spowodana przez kilka czynników. Są to odpowiednio: brak lub niedorozwój jąder lub jajników, wtórny brak jąder lub jajników, uszkodzenia mechaniczne tych narządów w wyniku przebycia niektórych chorób (np. świnka, gruźlica czy kiła), alkoholizm, zatrucie, powikłanie po przepuklinie, nowotwory jąder, stany zapalne, a także zaburzenia chromosomalne. Choroba związana jest także ze starzeniem się organizmu. Do czynników wywołujących zalicza się także chemioterapię i radioterapię.

2. Objawy hipogonadyzmu

Objawy są różne w różnym wieku. W przypadku hipogonadyzmu wrodzonego może pojawić się sylwetka eunuchoidalna, a także niewykształcenie niektórych cech płciowych drugo- i trzeciorzędowych. W okresie dojrzewania obejmują one:

  • brak wtórnych cech płciowych u dziewczynek do 13. roku życia,
  • brak miesiączki u dziewcząt do 16. roku życia,
  • brak wtórnych cech płciowych u chłopców do 14. roku życia,
  • brak popędu seksualnego,
  • niski wzrost,
  • u mężczyzn brak zarostu i mutacji.

Po okresie dojrzewania, objawami hipogonadyzmu są: bezpłodność, wypadanie owłosienia, zanik mięśni. U mężczyzn pojawiają się brak lub osłabienie wzwodu i ginekomastia. U kobiet hipogonadyzm objawia się zatrzymaniem czynności jajników - zaburzeniami miesiączkowania. Mogą pojawić się także mlekotok, osteoporoza, osteopenia.

Chorobę rozpoznaje się na podstawie badań hormonalnych (badanie poziomu hormonów w organizmie). Wykonuje się także morfologię krwi, a także badanie USG. W leczeniu u mężczyzn podaje się gonadotropinę kosmówkową lub - w razie niepowodzenia - testosteron. W przypadku hipogonadyzmu pierwotnego u mężczyzn stosuje się tylko androgeny. U kobiet rozpoczyna się terapię gonadotropiną kosmówkową, po czym przechodzi się na estrogeny i progesteron (stosuje się je naprzemiennie). Jeśli hipogonadyzm pojawił się w okresie menopauzy, stosuje się leczenie hormonalną terapią zastępczą (HTZ).

Bibliografia

  • Romer T.E. Endokrynologia kliniczna dla ginekologa, internisty i pediatry, Springer PWN, Warszawa 1998, ISBN 83-86637-07-2
  • Skałba P. Endokrynologia ginekologiczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3166-9
  • Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Odstające sutki u mężczyzny

Witam! Mam 21 lat. Ważyłem niedawno 88 kg przy wzroście 180 cm, i stwierdziłem, że czas się za siebie wziąć, bo byłem zlany tłuszczem. Po intensywnym treningu spalającym tłuszcz głównie z brzucha i klatki piersiowej, schudłem 7 kg, brzuch już jest o niebo...

Czy moje hormony są w porządku?

Mam 29 lat. Mój problem polega na tym że mam bardzo małe piersi. A prawie w ogóle ich nie mam. Nawet najmniejszy biustonosz jest za duży. Przy wzroście 153 ważę 41 kg. Czy może to być problem z jakimś hormonem? Czy można wykonać jakieś badanie, aby sprawdzić...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 2 odpowiedzi Wpływ otyłości na długość penisa i leczenie mikropenisa ~:

Jedną z przyczyn "mikropenisa" jest nadwaga/otyłość. W jaki sposób otyłość ma wpływ na długość penisa, zmniejsza się pod wpływem otyłości u dorosłego mężczyzny ?
Drugie pytanie to jeżeli leczenie "mikropenisa" polega na podawaniu...

Artykuły Hipogonadyzm

Składniki mineralne Niedobór cynku

(...) Niedobór cynku u chłopców może powodować niedorozwój narządów rozrodczych (hipogonadyzm). Prowadzi do zaburzeń płodności, w...

Niedożywienie organizmu Niedożywienie u dzieci

(...) kwasu foliowego); niedobór cynku – anemia, karłowatość, hepatosplenomegalia, hipogonadyzm, osłabienie...

Medyczne przyczyny impotencji
Przyczyny impotencji Medyczne przyczyny impotencji

(...) nerek czynniki endokrynologiczne: cukrzyca, hipogonadyzm, hiperprolaktynemia, niedoczynność tarczycy, nadczynność...

Łysienie a choroby Łysienie a hiperplazja przysadki

(...) oraz ginekomastia i hipogonadyzm u mężczyzn to domena guzów prolaktynowych, choroba Cushinga występuje przy guzach...

Rodzaje otyłości
Waga a zdrowie Rodzaje otyłości

(...) ór hormonów wzrostu, zespół przekwitania, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, hipogonadyzm,...