Lęk wysokości

Lęk wysokości określa się mianem akrofobii. Akrofobia to dokładnie strach przed przebywaniem na znacznych wysokościach i przed ewentualnym spadnięciem. Lęk wysokości, w mniejszym lub większym stopniu, dotyczy wielu osób. Akrofob czuje się niepewnie, np. w górach, na balkonie, a nawet stojąc na stołku. Mogą pojawić się zawroty głowy, niepokój, panika, przyspieszona akcja serca, drżenie mięśni, nadmierna potliwość, mdłości – fizjologiczne objawy fobii. Lęk może wystąpić na samą myśl o konieczności przebywania w wysoko położonym miejscu, ale nie obserwuje się go podczas oglądania zdjęć czy filmów, prezentujących przepaście itp. Skrajne przypadki akrofobii wymagają pomocy terapeutycznej.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny lęku wysokości
  2. 2. Jak radzić sobie z lękiem wysokości?

1. Przyczyny lęku wysokości

Nie ma zgody co do przyczyn powstawania lęku wysokości. Zgodnie z podejściem behawiorystycznym rozwój akrofobii, tak jak inne fobie, łączono z procesem warunkowania. Człowiek po prostu nauczył się bać, będąc na znacznych wysokościach i trudno uporać mu się teraz z paraliżującym strachem. Aktualne doniesienia z badań psychologicznych zdają się jednak obalać twierdzenia behawiorystów dotyczące genezy akrofobii. Uwypukla się raczej znaczenie wrodzonego instynktu. Człowiek ewolucyjnie został przystosowany, by bać się upadku, który stanowił potencjalne zagrożenie i niósł ryzyko zranienia czy nawet śmierci. Lęk wysokości stał się mechanizmem adaptacyjnym, który warunkował przeżycie i sukces reprodukcyjny.

Ewolucyjne podejście zakłada zatem, że każdy człowiek nosi w sobie zadatki do bania się bycia na wysokościach – różnimy się między sobą jedynie natężeniem odczuwanego strachu, a termin „akrofobia” należy rezerwować dla najcięższych przypadków. Eksperymenty psychologów rozwojowych z wykorzystaniem „wizualnych przepaści” wskazują, że niemowlęta, uczące się raczkować czy chodzić, niechętnie wchodzą na podłogę ze szkła, pod którą widać kilkumetrową przestrzeń, co sugeruje, że dzieci rodzą się z instynktem unikania upadków i pewnym poziomem lęku wysokości.

Istnieje też grupa osób, która twierdzi, że traumatyczne przeżycia z dzieciństwa, np. upadek z huśtawki czy wypadnięcie z wózka, mogą uprawdopodabniać i nasilać strach przed wysokościami. Inni w kolei twierdzą, że akrofobia to skutek braku równowagi między wrażeniami z ucha wewnętrznego a danymi wzrokowymi. Jak widać, źródła lęku wysokości są do tej pory nieznane i pozostają raczej w sferze spekulacji niż pewnych danych potwierdzonych naukowo.

2. Jak radzić sobie z lękiem wysokości?

Lęk wysokości może bardzo uprzykrzyć życie. Człowiek z lękiem wysokości unika wszelkich miejsc, w których mógłby zacząć się bać. Nie wchodzi na wysokie wieże, na balkony w wysokich blokach mieszkaniowych, rezygnuje z uprawiania sportów wysokościowych, boi się latania samolotem albo skakania do basenu z trampoliny. Jak uporać się z irracjonalnych strachem? Istnieje kilka wskazówek.

  • Nie udawaj przed sobą i innymi, że problem nie istnieje. Rozmawiaj z bliskimi, przyjaciółmi albo lekarzem czy psychologiem o tym, że boisz się przebywania na wysokościach. Być może szczera rozmowa pozwoli odnaleźć ci prawdziwy powód twoich lęków, a innym umożliwi zrozumienie, dlaczego czasem dziwnie się zachowujesz.
  • Kiedy znajdujesz się na dużych wysokościach, przytrzymuj się poręczy lub balustrad. W ten sposób poczujesz się pewniej, bezpieczniej i nieco zredukujesz poziom odczuwanego lęku.
  • Działaj metodą małych kroków w oswajaniu się z wizją przebywania na wysokościach. Na początku wyjrzyj przez okno z niewysokich budynków, potem postaraj się wejść na balkon, by w końcu móc spojrzeć w dół nawet z wysokiego wieżowca.
  • Możesz wykonywać proste ćwiczenia, polegające np. na wspinaniu się na drzewa, wchodzeniu na drabinki, za każdym razem o stopień wyżej, albo huśtaniu się na huśtawce.
  • Uzbrój się w cierpliwość. Przezwyciężanie lęków wymaga czasu i wielu wysiłków. Terapia szokowa w postaci skoku na bungee może nie przynieść oczekiwanych efektów.

W skrajnych przypadkach, kiedy akrofobia paraliżuje życie pacjenta, konieczna staje się terapia fobii, najlepiej w nurcie behawioralno-poznawczym, by skonfrontować się stopniowo ze źródłem strachu i zmodyfikować sposób myślenia o przebywaniu na wysokościach. W tym celu wykorzystuje się różne techniki terapeutyczne, np. systematyczną desensytyzację, zanurzanie lub metodę modelowania.

Bibliografia

  • Bemis J., Barrada A., Pokonać lęki i fobie. Jak radzić sobie z niepokojem i napadami paniki?, GWP, Gdańsk 2007, ISBN 978-83-7489-080-9.
  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
1

Komentarze

Pytania do specjalistów

Silny lęk wysokości

Witam.Od dzieciństwa mam problem z lękiem wysokości,tylko teraz się to nasiliło.Nie mogę wejść na wysokość większą niż 3 metry,czasami mniej.Co dziwne nie boje się latać samolotem.Próbuje unikać wysokich miejsc ale kiedy nie mam wyjścia i jestem wysoko...

Ból brzucha z lewej strony na wysokości pępka

Witam! W grudniu miałam robioną parę miesięcy temu gastroskopię. Stwierdzono przepuklinę przełyku raz zapalenie żołądka i dwunastnicy, a także bakterie H. pylori. Po kuracji antybiotykowej przeszło. Jednak po pewnym czasie objawy (ból z lewej strony pępka)...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Silny lęk wysokości ~:

Witam.Od dzieciństwa mam problem z lękiem wysokości,tylko teraz się to nasiliło.Nie mogę wejść na wysokość większą niż 3 metry,czasami mniej.Co dziwne nie boje się latać samolotem.Próbuje unikać wysokich miejsc ale kiedy nie mam wyjścia i jestem wysoko...

~Bols Forum Psychologia 4 odpowiedzi Niezdrowe myśli ~Bols:

Witam. Dopadła mnie nerwica. Jest właśnie w trakcie kuracji. Biorę leki które zapisał mi psychiatra tj. cital i afobam. Biorąc lekarstwa powoli wracam do normalności, wiem jednak że aby nie przydarzyło to się jeszcze raz potrzebna jest psychoterapia .

Artykuły Fobie

Fobie Tanatofobia

Tanatofobia to rodzaj izolowanej fobii, chorobliwy lęk przed śmiercią i umieraniem. Tanatofobia stanowi temat tabu. Mimo iż XXI wiek określa się cywilizacją śmierci, to jednak ludzie niechętnie rozmawiają o rzeczach ostatecznych i mają nikłą wiedzę z...

Fobie Agorafobia

(...) : nastrój depresyjny, depersonalizacja, natręctwa i fobie społeczne, nie wykluczają rozpoznania agorafobii pod...

Fobie Terapia fobii

Fobie to jedno z zaburzeń lękowych, charakteryzujące się patologicznym strachem przed jakimś obiektem lub sytuacją. Istnieje ... i modelowanie, które opracowano na bazie modelu analizy behawioralnej. Behawioryzm wnosi bowiem, że fobie to efekt uczenia się ... , arachnofobię, zoofobię, klaustrofobię itp. Jest nawet lęk przed zachorowaniem na fobię i lęk przed lękiem, czyli tzw. lęk antycypacyjny ... fobii wynika z faktu unikania obiektu fobicznego, gdy tylko to możliwe. Cierpiący na fobie zmuszeni do...

Fobie Fobia szkolna

(...) w przyszłości do zachorowania na fobię pracy, która upośledza rozwój kariery zawodowej w życiu dorosłym. Fobia szkolna ... i pozbawione wsparcia w rodzinie również mogą cierpieć na fobię szkolną. Rodzicom nie wolno bagatelizować problemu i liczyć ... w szkole czy sukcesów szkolnych. Dziecko cierpiące na fobię szkolną dostrzega, że jego lęk przed szkołą ma...

Fobie Ksenofobia

Ksenofobia to strach przed ludźmi, którzy z jakichś powodów są uznani za obcych – może tu chodzić o narodowość, rasę, pochodzenie, wyznanie, orientację seksualną, język, kulturę czy subkulturę. Inną formą ksenofobii jest niechęć do...

Fobie Hydrofobia

Hydrofobia to chorobliwy strach przed wodą. Chorzy na fobię zwykle zdają sobie sprawę, że ich lęk jest nieuzasadniony, a woda sama w sobie nie jest niebezpieczna – taka świadomość towarzyszy większości chorych. Jednak strach jest na tyle silny ... przed wodą, jest zespół Cotarda. Jest to rzadkie zaburzenie psychiczne, obejmujące stany lękowe, fobie (w tym hydrofobię ... ów itp. Fobie specyficzne, w tym hydrofobia, wywołują nieuzasadniony, bardzo silny lęk przed kontaktem z konkretną...

Fobie Nietypowe rodzaje fobii

(...) ódłem natrętnego lęku. Dla porządku wyróżnia się klasy fobii. Są to np. fobie dotyczące zwierząt, czy fobie sytuacyjne. Fobie przed zwierzętami Fobie odnoszące się do zwierząt, to zoofobie. Dość często lęk dotyczy kotów – ailurofobia, szczur ... . Fobie przed środowiskiem naturalnym Najczęściej spotykane fobie dotyczące środowiska naturalnego to: myzofobia – lęk ... –  lęk przed kwiatami. Fobie sytuacyjne Z racji tego, że człowiek ma w trakcie swojego życia do czynienia z...

Nerwica i lęki Kortyzol na lęk wysokości

Badania naukowców z uniwersytetów w Saarbrücken i Bazylei potwierdzają korzyści płynące ze stosowania kortyzolu, określanego hormonem stresu, przy przezwyciężaniu lęku wysokości. Leczenie fobii Naukowcy uznają fobie za wyuczone reakcje...

Nerwica i lęki Lęk

Lęk jest emocją, która pojawia się w wielu chorobach natury psychicznej. Stany lękowe to przede wszystkim objawy nerwicy, ale lęk może towarzyszyć również depresji, schizofrenii, uzależnieniom i silnemu stresowi.

Strach i lęk
Nerwica i lęki Strach i lęk

Strach i lęk traktuje się jako synonimy reakcji emocjonalnych w sytuacji przeżywania stresu. Uczucia lęku i strachu nie są jednak sobie tożsame. Irracjonalny lęk świadczy często o nerwicy.

pokaż 10 następnych