Lęk wysokości
Lęk wysokości określa się mianem akrofobii. Akrofobia to dokładnie strach przed przebywaniem na znacznych wysokościach i przed ewentualnym spadnięciem. Lęk wysokości, w mniejszym lub większym stopniu, dotyczy wielu osób. Akrofob czuje się niepewnie np. w górach, na balkonie, a nawet stojąc na stołku. Mogą pojawić się zawroty głowy, niepokój, panika, przyspieszona akcja serca, drżenie mięśni – fizjologiczne objawy fobii. Lęk może wystąpić na samą myśl o konieczności przebywania w wysoko położonym miejscu, ale nie obserwuje się go podczas oglądania zdjęć czy filmów, prezentujących przepaście itp. Skrajne przypadki akrofobii wymagają pomocy terapeutycznej.
Przyczyny lęku wysokości
Nie ma zgody co do przyczyn powstawania lęku wysokości. Zgodnie z podejściem behawiorystycznym rozwój akrofobii, tak jak inne fobie, łączono z procesem warunkowania. Człowiek po prostu nauczył się bać, będąc na znacznych wysokościach i trudno uporać mu się teraz z paraliżującym strachem. Aktualne doniesienia z badań psychologicznych zdają się jednak obalać twierdzenia behawiorystów dotyczące genezy akrofobii. Uwypukla się raczej znaczenie wrodzonego instynktu. Człowiek ewolucyjnie został przystosowany, by bać się upadku, który stanowił potencjalne zagrożenie i niósł ryzyko zranienia czy nawet śmierci.
Ewolucyjne podejście zakłada zatem, że każdy człowiek nosi w sobie zadatki do bania się bycia na wysokościach – różnimy się między sobą jedynie natężeniem odczuwanego strachu, a termin „akrofobia” należy rezerwować dla najcięższych przypadków. Eksperymenty psychologów rozwojowych z wykorzystaniem „wizualnych przepaści” wskazują, że niemowlęta, uczące się raczkować czy chodzić, niechętnie wchodzą na podłogę ze szkła, pod którą widać kilkumetrową przestrzeń, co sugeruje, że dzieci rodzą się z instynktem unikania upadków i pewnym poziomem lęku wysokości.
Istnieje też grupa osób, która twierdzi, że traumatyczne przeżycia z dzieciństwa, np. upadek z huśtawki czy wypadnięcie z wózka, mogą uprawdopodabniać i nasilać strach przed wysokościami. Inni w kolei twierdzą, że akrofobia to skutek braku równowagi między wrażeniami z ucha wewnętrznego a danymi wzrokowymi. Jak widać, źródła lęku wysokości są do tej pory nieznane i pozostają raczej w sferze spekulacji niż pewnych danych potwierdzonych naukowo.
Jak radzić sobie z lękiem wysokości?
Lęk wysokości może bardzo uprzykrzyć życie. Człowiek z lękiem wysokości unika wszelkich miejsc, w których mógłby zacząć się bać. Nie wchodzi na wysokie wieże, na balkony w wysokich blokach mieszkaniowych, rezygnuje z uprawiania sportów wysokościowych, boi się latania samolotem albo skakania do basenu z trampoliny. Jak uporać się z irracjonalnych strachem? Istnieje kilka wskazówek.
- Nie udawaj przed sobą i innymi, że problem nie istnieje. Rozmawiaj z bliskimi, przyjaciółmi albo lekarzem czy psychologiem o tym, że boisz się przebywania na wysokościach. Być może szczera rozmowa pozwoli odnaleźć ci prawdziwy powód twoich lęków, a innym umożliwi zrozumienie, dlaczego czasem dziwnie się zachowujesz.
- Kiedy znajdujesz się na dużych wysokościach, przytrzymuj się poręczy lub balustrad. W ten sposób poczujesz się pewniej, bezpieczniej i nieco zredukujesz poziom odczuwanego lęku.
- Działaj metodą małych kroków w oswajaniu się z wizją przebywania na wysokościach. Na początku wyjrzyj przez okno z niewysokich budynków, potem postaraj się wejść na balkon, by w końcu móc spojrzeć w dół nawet z wysokiego wieżowca.
- Możesz wykonywać proste ćwiczenia, polegające np. na wspinaniu się na drzewa, wchodzeniu na drabinki, za każdym razem o stopień wyżej, albo huśtaniu się na huśtawce.
- Uzbrój się w cierpliwość. Przezwyciężanie lęków wymaga czasu i wielu wysiłków. Terapia szokowa w postaci skoku na bungee może nie przynieść oczekiwanych efektów.
W skrajnych przypadkach, kiedy akrofobia paraliżuje życie pacjenta, konieczna staje się terapia fobii, najlepiej w nurcie behawioralno-poznawczym, by skonfrontować się stopniowo ze źródłem strachu i zmodyfikować sposób myślenia o przebywaniu na wysokościach. W tym celu wykorzystuje się różne techniki terapeutyczne, np. systematyczną desensytyzację, zanurzanie lub metodę modelowania.
Artykuły Nerwica i lęki
Już wkrótce leczenie zaburzeń lękowych może wyglądać zupełnie inaczej. Zamiast tradycyjnej psychoterapii chorym mogą pomóc... gry komputerowe.
Nerwica i lęki bardzo ściśle wiążą się z koncepcją psychodynamiczną, ale są pojęciami zbyt pojemnymi znaczeniowo, dlatego nowe klasyfikacje diagnostyczne ICD-10 i DSM-IV zastępują pojęcie nerwicy ...
Zespół Da Costy to pierwotna nazwa nerwicy serca. Główne objawy choroby, to: duszność, kołatanie serca i silny ból w klatce piersiowej. Leczenie opiera się na farmakoterapii i psychoterapii.
Patologiczny lęk przed ciemnością to nyktofobia. Chorzy na nyktofobię bezustannie palą światło, boją się być sami nocą w mieszkaniu i niejednokrotnie mają problemy z zasypianiem.
Astrafobia lub brontofobia to nieproporcjonalny do zagrożenia lęk przed burzą, który może upośledzać normalne funkcjonowanie człowieka. Czasami patologiczny strach wymaga psychoterapii.
Zoofobia to nieuzasadniony lęk przed zwierzętami. Do najbardziej znanych typów zoofobii należy strach przed kotami (ailurofobia), psami (kynofobia), owadami (insektofobia) i wężami (ofidiofobia).
Klaustrofobia to nieuzasadniony lęk przed zamkniętymi i ciasnymi pomieszczeniami. W walce z klaustrofobią stosuje się głównie metody psychoterapeutyczne oraz leki antydepresyjne.
Strach przed pająkami to inaczej arachnofobia. Irracjonalny lęk wymaga czasami leczenia. Stosuje się wówczas różne metody terapii fobii, np. systematyczną desensytyzację lub terapię implozywną.
Lęk przed lataniem wydaje się jednym z pierwotnych lęków. Człowiek po prostu przystosowany jest, by stąpać po ziemi, a nie fruwać w przestworzach. Jak sobie radzić z awiofobią?
Lęk separacyjny pojawia się w wieku niemowlęcym i jest przejawem buntu dziecka przed rozstaniem z matką. Dziecko może histeryzować, wykazywać kłopoty ze snem albo tracić apetyt.
Do leków przeciwlękowych zalicza się m.in. barbiturany i benzodiazepiny, które działają uspokajająco i odprężająco na OUN. Stosuje się je w leczeniu zaburzeń lękowych, np. nerwicy natręctw.
Psychalgię określa się inaczej jako uporczywe bóle psychogenne. Dolegliwości nie da się uzasadnić organiczną dysfunkcją medyczną, gdyż źródła objawów tkwią w psychice i problemach emocjonalnych.
Zespół Briqueta to inaczej zaburzenia somatyzacyjne. Pacjenci skarżą się na różne dolegliwości bólowe i mają za sobą skomplikowaną historię kontaktów z lekarzami specjalistycznej opieki zdrowotnej.
Osoby podatne na niepokój w przyszłości mogą doświadczyć napadu paniki. Ostatnio dowiedziono, że w walce z atakiem strachu mogą okazać się pomocne regularne ćwiczenia fizyczne o dużym natężeniu.
Strach i lęk traktuje się jako synonimy reakcji emocjonalnych w sytuacji przeżywania stresu. Uczucia lęku i strachu nie są jednak sobie tożsame. Irracjonalny lęk świadczy często o nerwicy.
Zaburzenia adaptacyjne uznaje się za zaburzenia nerwicowe, które objawiają się w postaci lęku, depresji, smutku i stałego napięcia. Problemy emocjonalne powstają wskutek stresujących zmian życiowych.
Ostra reakcja na stres to rodzaj przejściowego zaburzenia nerwicowego, które pojawia się wskutek ciężkiej sytuacji życiowej lub traumy. Szok psychiczny trwa zwykle od kilku godzin do kilku dni.
Neurastenia to zaburzenie z grupy nerwic. Inaczej neurastenię określa się jako nerwicę neurasteniczną albo osobowość neurasteniczną. Główne objawy choroby, to: wzrost pobudliwości i uczucie zmęczenia.
Agorafobia to lęk przed otwartą przestrzenią. Najczęściej na ten rodzaj fobii cierpią młode kobiety. Chorzy boją się tłumu, otwartych przestrzeni, miejsc publicznych i samotnego podróżowania.
Atak paniki to nie jest zwykły lęk . Osoba doświadczająca ataku paniki nie potrafi zapanować nad własnymi reakcjami organizmu. Zaczyna oddychać coraz szybciej, zaczyna drżeć, staje się blada, ...
Nerwica natręctw , czyli zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, charakteryzuje się występowaniem natrętnych myśli – obsesji (stąd nazwa nerwica natręctw myślowych) i czynności (kompulsji), którym ...
Każdy z nas czegoś się boi. Jedni mają lęk wysokości , inni boją się pająków (arachnofobia), a jeszcze inni – małych pomieszczeń (klaustrofobia). Lęk definiowany jest jako negatywny stan ...
Strach i lęk – często używamy tych słów zamiennie, nie zwracając uwagi na to, że choć ich znaczenie jest zbliżone, to jednak nie takie samo. Strach czujemy przed dużym, warczącym na nas psem czy ...
Skany mózgu pokazały różnice w reakcji mózgu osób cierpiących na dysmorfofobię (ang. Body Dysmorphic Disorder, BDD), gdy zostały im pokazane zdjęcia ich samych. Dysmorfofobia jest zaburzeniem ...
Zdjęcia
Video
Konsultanci działu Psychologia
psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego
