Mammografia

Dzięki rosnącej samoświadomości kobiet oraz licznym kampaniom medialnym mammografia odgrywa coraz większą rolę w życiu Polek. Ma ona największe znaczenie w wykrywaniu wczesnego raka piersi, co znacząco zmniejsza umieralność z powodu tego nowotworu. Obecnie jest to najczęstszy nowotwór wśród kobiet w Polsce. Skuteczność mammografii jako jedynego badania przesiewowego została potwierdzona przez wiarygodne badania kliniczne.

Spis treści:
  1. 1. Jak działa mammograf?
  2. 2. Możliwości, zalety i ograniczenia badania mammograficznego
  3. 3. Dla kogo przeznaczona jest mammografia i kiedy wykonać badanie?
  4. 4. Przygotowania do mammografii, przebieg badania i wyniki
  5. 5. Czy mammografia jest bezpieczna i czy warto ją wykonywać?

1. Jak działa mammograf?

W mammografii używa się promieniowania rentgenowskiego (takiego samego, jak np. w zdjęciach radiologicznych klatki piersiowej).

Promienie rentgenowskie są wytwarzane przez lampę mammografu, następnie przenikają przez badaną część ciała (w tym wypadku pierś) i padają na błonę rentgenowską pokrytą emulsją fotograficzną. Promienie, które przeszły przez ciało powodują zaczernienie kliszy, której natężenie zależy od ilości promieni na nią padających. W badaniu wykorzystuje się różnicę w pochłanianiu promieniowania rentgenowskiego przez różne tkanki. Te o gęstszym utkaniu absorbują więcej promieni. Tkanka tłuszczowa (jakiej jest najwięcej w sutkach u kobiet po 40. roku życia) prawie nie zatrzymuje promieniowania, natomiast guzy i zwapnienia silniej je pochłaniają. Dlatego tkanka tłuszczowa na zdjęciu jest prawie czarna, natomiast inne elementy gruczołu (np. przewody mleczne) są jaśniejsze. Nieprawidłowe twory jak guzy i mikrozwapnienia pochłaniają dużo promieni, są więc prawie białe.

2. Możliwości, zalety i ograniczenia badania mammograficznego

Mammografia to jedyna skuteczna metoda badań przesiewowych w kierunku raka piersi. Wykazuje się bardzo dużą czułością i swoistością w tym względzie. Za pomocą mammografii można uwidocznić poszczególne elementy budujące pierś: tkankę tłuszczową, gruczołową, łącznotkankowe podścielisko, główne gruczoły mleczne, żyły, skórę oraz brodawkę sutkową. Ponadto w mammografii można uwidocznić patologiczne zmiany w piersi jeszcze nie wyczuwalne badaniem palpacyjnym wielkości nawet 2 - 3 milimetrów.

Poza tym wykrywa się też większe guzki oraz charakterystyczne dla raka mikrozwapnienia. Ponieważ za pomocą tego badania można wychwycić bardzo małe zmiany, daje to możliwość wyleczenia i uratowania życia wielu kobietom.

Niestety mammografia nie jest zawsze dobrą metodą do różnicowania charakteru guza. Wówczas wskazane jest wykonanie USG piersi, w którym będzie można ocenić, czy zmiana ma charakter łagodny (torbiel wypełniona płynem), czy raczej złośliwy (lity guzek). Niekiedy w mammografii widać pewne cechy wskazujące na charakter złośliwy zmiany: mikrozwapnienia, nierówne brzegi, gwiazdkowate wypustki.

Kolejnym ograniczeniem jest gęstość utkania piersi. Badanie piersi jest najbardziej wiarygodne u pań posiadających budowę tłuszczową sutków. Gęsta gruczołowo tkanka utrudnia ocenę obrazu i wykrywanie niepokojących objawów.

3. Dla kogo przeznaczona jest mammografia i kiedy wykonać badanie?

Mammografia jest przeznaczona przede wszystkim dla pań powyżej 40. roku życia. Powodem jest zmiana w budowie piersi dokonująca się wraz z wiekiem. Młodsze kobiety mają znacznie gęstszą budowę sutków, wynikającą z przewagi tkanki gruczołowej. Dla nich najodpowiedniejszą metodą diagnostyczną jest USG piersi. Z upływem lat równowaga przesuwa się w stronę tkanki tłuszczowej, która dominuje w piersiach od 40. roku życia. Takie utkanie piersi umożliwia wykonanie wyraźnego zdjęcia radiologicznego, co wpływa korzystnie na ocenę budowy piersi i wykrywanie zmian patologicznych.

Ponadto z mammografii nie powinny korzystać kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą. Hormony w niej zawarte powodują wzrost utkania gruczołowego w piersiach. Nie jest to też odpowiednie badanie dla kobiet w ciąży. Promieniowanie mogłoby wpłynąć niekorzystnie na rozwój płodu.

Ponieważ mammografia to najważniejsze badanie wykrywające raka piersi, ustalony został dokładny schemat jak i kiedy należy je wykonać. Jako badanie przesiewowe (służące do wykrywania wczesnej postaci raka piersi):

  • po raz pierwszy powinno być przeprowadzone w 40. roku życia;
  • między 40. a 50. rokiem życia trzeba je wykonywać co 2 lata (jeżeli w bliskiej rodzinie ktoś chorował na raka sutka – co rok);
  • po ukończeniu 50 lat co roku.

Ponadto wykonanie mammografii jest wskazane w następujących sytuacjach:

  • wyczucie podczas samobadania zmiany w budowie piersi (zgrubienia, guzki);
  • różnica w kształcie piersi lewej i prawej;
  • ból piersi;
  • wyciek z brodawki sutkowej;
  • kontrola przed rozpoczęciem hormonalnej terapii zastępczej;
  • lokalizacja patologicznych zmian przed planowaną operacją piersi;
  • kontrola po leczeniu guza piersi: operacyjnym, chemioterapii lub radioterapii.

4. Przygotowania do mammografii, przebieg badania i wyniki

Do mammografii nie trzeba się specjalnie przygotowywać. W dniu badania nie powinno się jednak używać kosmetyków i środków przeciw poceniu (mleczka, balsamy, dezodoranty, zasypki) w okolicy klatki piersiowej i dołów pachowych. Może to wpłynąć na obraz piersi i utrudnić jego ocenę lekarzowi.

Bardzo ważne jest, aby zabrać ze sobą opisy i zdjęcia z poprzednich badań piersi (USG, mammografia, biopsja) oraz wypisy ze szpitala, jeżeli były wykonywane jakieś zabiegi w obrębie gruczołów sutkowych. W mammografii bardzo istotna jest ocena dynamiki przemian w piersiach. W czasie badania natomiast należy się rozluźnić i pozwolić technikowi ułożyć pierś w prawidłowej pozycji. Napinanie mięśni może utrudnić badanie.

Badanie przeprowadza się w pozycji stojącej. Technik układa pierś na podstawce i dociska ją od góry i z boku plastikową płytką. Zwykle nie jest to przyjemne, a przy bardzo wrażliwych piersiach może być trochę bolesne. Na pewno jednak nie zaszkodzi piersiom. To konieczny zabieg, dzięki któremu można uzyskać dokładny obraz piersi oraz użyć mniejszej dawki promieniowania. Ucisk trwa kilka sekund. Aby uzyskać pełen obraz piersi i dołu pachowego wykonuje się 2 zdjęcia – w projekcji pionowej (kranio-kaudalnej – CC) oraz skośnej (mediolateralnej – ML). Podczas każdej mammografii badane są obie piersi.

Ponieważ na podstawie zdjęcia radiolog nie może z całą pewnością ocenić jaki charakter mają ewentualne zmiany w piersiach, wynik mammografii przedstawia się jako:

  • obraz w zakresie normy (nie uwidoczniono żadnych nieprawidłowości);
  • zmiany radiologiczne łagodne (uwidoczniono zmiany w piersiach o charakterze łagodnym, wymagają obserwacji podczas kolejnych badań);
  • zmiany radiologiczne wątpliwe – prawdopodobnie łagodne (zaobserwowana zmiana najprawdopodobniej jest łagodna, ale wymaga to weryfikacji za pomocą innych badań, np. USG);
  • zmiany radiologiczne wątpliwe – prawdopodobnie złośliwe (zaobserwowana zmiana najprawdopodobniej jest złośliwa, ale wymaga to weryfikacji za pomocą innych badań, np. USG i biopsji);
  • zmiany radiologiczne złośliwe (obraz radiologiczny odpowiada rakowi, należy wykonać biopsję potwierdzającą i wdrożyć odpowiednie leczenie).

5. Czy mammografia jest bezpieczna i czy warto ją wykonywać?

W mammografii używa się bardzo niskich dawek promieniowania (1 - 3 mGy), znacznie niższych niż, np. przy RTG klatki piersiowej. Dlatego badanie można powtarzać często bez ryzyka negatywnego wpływu na zdrowie. Promieniowanie rentgenowskie to jednak promieniowanie jonizujące, które mogłoby uszkodzić dzielące się komórki płodu, dlatego nie jest zalecane u kobiet w ciąży.

Rak piersi to najczęstszy nowotwór u kobiet w Polsce. Co roku z powodu zbyt późnego rozpoznania umierają tysiące osób. Za pomocą mammografii można wykryć raka w bardzo wczesnym stadium. Daje to możliwość całkowitego wyleczenia za pomocą operacji oszczędzającej pierś. Badania kliniczne wykazały, że wśród kobiet objętych badaniami przesiewowymi (mammografia) umieralność z powodu raka piersi spadła aż o 40%. Jednym słowem mammografia naprawdę ratuje życie. Ze względu na niezwykle istotne znaczenie dla życia i zdrowia każdej kobiety warto zapoznać się z możliwościami, jakie daje badanie mammograficzne oraz jego przebiegiem. Powinno to skłonić wszystkie panie do uczestniczenia w badaniach przesiewowych z wykorzystaniem tej metody.

Bibliografia

  • Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
  • Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
  • Markowska J. Ginekologia onkologiczna, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-12-1

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Opis mammografii - proszę o interpretację

Opis badania: Sutki o budowie gruczołowo-tłuszczowej, z cechami mastopatii o niedużym stopniu...

lek. Magdalena Kowalska Porady udziela lek. Magdalena Kowalska lekarz w Klinice Neurologii i Epileptologii w Szpitalu im. prof. W. Orłowskiego w Warszawie.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

pokaż 5 następnych

Artykuły Mammografia

Zasady przeprowadzania mammografii
Mammografia Zasady przeprowadzania mammografii

Mammografia to badanie radiologiczne gruczołu piersiowego, tj. sutka. Pacjentce układana jest pierś na małej podstawce i w dwóch miejscach (najpierw z góry, potem z boku) przyciskana jest ona przez plastikową płytkę. W ten spos ... nie zawsze muszą oznacza coś groźnego. Sama mammografia nie do końca zróżnicuje zmiany łagodne od złośliwych. Dlatego też należy udać ... 978-83-89769-28-2Stavros T. Ultrasonografia piersi, Medipage, Warszawa 2007, ISBN 83-89769-37-4(Badanie piersi,...

Mammografia Obawy związane z mammografią

(...) dla życia. Zachęcając kobiety w wieku 50-69 lat, dla których refundowana jest mammografia, jako badanie przesiewowe musimy ... czy promieniowanie rentgenowskie podczas badania jest szkodliwe dla zdrowia? Specjaliści jednoznacznie wypowiadają się, że mammografia ... jest mammografia. Jak wygląda mammografia? Badanie wykonuje się na stojąco bez znieczulenia. Polega na położeniu piersi na specjalnej płytce ... przesiewowe odgrywają tak ważną rolę w leczeniu raka piersi. Mammografia jest badaniem pierwszego rzutu. Nie określa do...

Mammografia Jakie zmiany można zobaczyć w mammografii?

(...) potrafią ocenić, co tak naprawdę widać na zdjęciach. Co to jest mammografia? Mammografia jest badaniem piersi z użyciem promieni ... . Po dokładnej analizie widocznych zmian lekarz opisujący wydaje wynik pacjentowi. Opis badania mammograficznego Mammografia ... ówne przewody mleczne, węzły chłonne itd. Mammografia jest bardzo dobra metodą obrazowania struktury sutka. Umożliwia określenie czy mamy ... całkowitego wyleczenia i życia w pełnym zdrowiu. Mammografia a objawy raka piersi Mammografia jest szczególnie...

Mammografia Wszystko o mammografii

Mammografia jest radiologiczną metodą badania sutka (gruczołu piersiowego). Podobnie jak w pozostałych metodach ... lub w ramach Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi. Rodzaje badań mammograficznych mammografia analogowa ... ; mammografia cyfrowa - jest to nowoczesna metoda obrazowania zmian w piersi. Zapewnia wysoką rozdzielczość obrazu oraz idealny kontrast ... wyższości mammografii cyfrowej nad analogową w wykrywaniu raka piersi.

 Jakie problemy techniczne może napotkać...

Mammografia Co to jest mammografia?

(...) dla rozwoju płodu. Jak przygotować się do mammografii? Mammografia nie jest skomplikowaną procedurą. Od pacjentki wymaga się ... to osobie przeprowadzającej badanie. Jak wygląda mammografia? Mammografia jest radiologiczną metodą badania piersi tzw ... . Mammografia trwa zaledwie kilka minut. Opis badania mammograficznego Następnym krokiem jest opisanie zdjęć przez lekarza. Tkanka ... , że mammografia jest najlepszym badaniem wykrywającym objawy raka piersi. Potrafi ujawnić patologiczne struktury na kilka...

Mammografia Program badań przesiewowych w kierunku raka piersi

(...) ) jest mammografia. Jest przeprowadzana u osób zdrowych, bez jakichkolwiek objawów, by jak najwcześniej wykryć raka sutka ... , że jedyną i najlepsza metodą jest mammografia. Różnice dotyczą wieku, kiedy pierwszy raz takie badanie powinno być wykonane ... bardzo dobrym, ale też nie daje nam całkowitej pewności. Odsetek osób z chorobą, u których mammografia wykrywa ... leczenia, a tym samym zmniejszenia śmiertelności. Na pewno mammografia jest wielkim odkryciem poprzedniego...

Mit samonaświetlaniaOdtwórz wideo
Mammografia Mit samonaświetlania

Promieniowanie rentgenowskie (badanie określa się także w skrócie jako "RTG") jest wykorzystywane do badań diagnostycznych: do robienia zdjęć rentgenowskich, przeprowadzania mammografii oraz do wykonywania rentgenowskiej tomografii komputerowej.

Przebieg badania mammograficznegoOdtwórz wideo
Mammografia Przebieg badania mammograficznego

Rak piersi stanowi 20% wszystkich zachorowań na nowotwory. Co roku aż 5 tysięcy Polek umiera na raka piersi. Ważna jest odpowiednia profilaktyka, dzięki której liczba kobiet umierających na raka będzie mniejsza. Tylko regularne badania piersi pozwalają wykryć choroby i w miarę szybko rozpocząć skuteczne leczenie. Badanie mammograficzne jest skierowane dla kobiet, które ukończyły już 30. rok życia, a po 50. roku życia wykonuje się je co dwa lata. Mammografia jest objęta programem...

Mammografia Co to jest mammografia?

Jesteś kobieta po 50 roku życia? Mimo, że nie masz żadnych niepokojących objawów ze...

Mammografia Obawy związane z mammografią

Luis de la Hiquere napisał: ,,Nie boimy się dlatego, że coś jest przerażające . Coś jest przerażające,...

Leczenie raka piersi Badania kontrolne po leczeniu raka piersi

(...) przeprowadza badanie piersi oraz wykonywaniu badań obrazowych piersi, takich jak mammografia i ewentualnie ultrasonografia. Mammografia Mammografia jest wykonywana np. w  przypadku raka wczesnego lub raka przewodowego nienaciekającego. Badanie powinno obejmować obydwie piersi, jeśli nie zastosowano leczenia operacyjnego piersi chorej. Zalecenia NICE z 2009 roku mówią, że mammografia ... ów w innych narządach. Wskazania te opierają się na badaniach, które wykazały, że rutynowe wykonywanie dodatkowych badań poza...

Profilaktyka raka piersi Profilaktyka raka sutka

(...) z piersi. Powyżej 40 lat – najbardziej skuteczną metodą oceny piersi w tym wieku jest mammografia- czyli badanie polegające ... – mammografia co 2 lata + badanie lekarskie + samobadanie Kiedy USG piersi a kiedy mammografia? W niekt ... wartość ma mammografia. Niekiedy jednak do całości obrazu potrzebne jest wykonanie obu badań.Słomko Z. Ginekologia,...

Diagnostyka raka piersi Rodzaje badań piersi

(...) ób nowotworowych w rodzinie. Mammografia piersi Rozpoznanie jakiejkolwiek niepokojącej zmiany w badaniu palpacyjnym kwalifikuje ... 40 rok życia i – zależnie od skali ryzyka zachorowania – wykonuje się je co 2 lata lub nawet co roku. Mammografia ... klatki piersiowej, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-78-1(Markery nowotworowe, Badanie piersi, mammografia,...

Rak piersi Występowanie raka piersi w Polsce

(...) Mammografia pozwala wcześnie wykrywać 90-95 proc. zmian i - jak wynika z wieloletnich badań przesiewowych prowadzonych w...

Rodzaje raka piersi Rak naciekający

(...) Podstawę stanowią badania obrazowe, czyli mammografia oraz badanie ultrasonograficzne. Mammografię zaleca się kobietom powyżej...

USG piersi Wskazania do badania USG piersi

(...) óźniejszym czasie piersi mogą być obrzmiałe, co może wpłynąć na jakość badania. To badanie piersi jest nieco mniej dokładne niż...

Leczenie raka piersi Lumpektomia

(...) przed operacją wykonywana jest mammografia lub badanie USG piersi, w celu zobrazowania miejsca występowania guzka.

Choroby piersi Brodawczaki piersi

(...) w diagnostyce brodawczaka mammografia, galaktografia (czyli badanie radiologiczne po podaniu kontrastu do dróg mlecznych...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij