Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Mammografia

Dzięki rosnącej samoświadomości kobiet oraz licznym kampaniom medialnym mammografia odgrywa coraz większą rolę w życiu Polek. Ma ona największe znaczenie w wykrywaniu wczesnego raka piersi, co znacząco zmniejsza umieralność z powodu tego nowotworu. Obecnie jest to najczęstszy nowotwór wśród kobiet w Polsce. Skuteczność mammografii jako jedynego badania przesiewowego została potwierdzona przez wiarygodne badania kliniczne.

1. Jak działa mammograf?

W mammografii używa się promieniowania rentgenowskiego (takiego samego, jak np. w zdjęciach radiologicznych klatki piersiowej).

Promienie rentgenowskie są wytwarzane przez lampę mammografu, następnie przenikają przez badaną część ciała (w tym wypadku pierś) i padają na błonę rentgenowską pokrytą emulsją fotograficzną. Promienie, które przeszły przez ciało powodują zaczernienie kliszy, której natężenie zależy od ilości promieni na nią padających. W badaniu wykorzystuje się różnicę w pochłanianiu promieniowania rentgenowskiego przez różne tkanki. Te o gęstszym utkaniu absorbują więcej promieni. Tkanka tłuszczowa (jakiej jest najwięcej w sutkach u kobiet po 40. roku życia) prawie nie zatrzymuje promieniowania, natomiast guzy i zwapnienia silniej je pochłaniają. Dlatego tkanka tłuszczowa na zdjęciu jest prawie czarna, natomiast inne elementy gruczołu (np. przewody mleczne) są jaśniejsze. Nieprawidłowe twory jak guzy i mikrozwapnienia pochłaniają dużo promieni, są więc prawie białe.

2. Możliwości, zalety i ograniczenia badania mammograficznego

Mammografia to jedyna skuteczna metoda badań przesiewowych w kierunku raka piersi. Wykazuje się bardzo dużą czułością i swoistością w tym względzie. Za pomocą mammografii można uwidocznić poszczególne elementy budujące pierś: tkankę tłuszczową, gruczołową, łącznotkankowe podścielisko, główne gruczoły mleczne, żyły, skórę oraz brodawkę sutkową. Ponadto w mammografii można uwidocznić patologiczne zmiany w piersi jeszcze nie wyczuwalne badaniem palpacyjnym wielkości nawet 2 - 3 milimetrów.

Poza tym wykrywa się też większe guzki oraz charakterystyczne dla raka mikrozwapnienia. Ponieważ za pomocą tego badania można wychwycić bardzo małe zmiany, daje to możliwość wyleczenia i uratowania życia wielu kobietom.

Niestety mammografia nie jest zawsze dobrą metodą do różnicowania charakteru guza. Wówczas wskazane jest wykonanie USG piersi, w którym będzie można ocenić, czy zmiana ma charakter łagodny (torbiel wypełniona płynem), czy raczej złośliwy (lity guzek). Niekiedy w mammografii widać pewne cechy wskazujące na charakter złośliwy zmiany: mikrozwapnienia, nierówne brzegi, gwiazdkowate wypustki.

Kolejnym ograniczeniem jest gęstość utkania piersi. Badanie piersi jest najbardziej wiarygodne u pań posiadających budowę tłuszczową sutków. Gęsta gruczołowo tkanka utrudnia ocenę obrazu i wykrywanie niepokojących objawów.

3. Dla kogo przeznaczona jest mammografia i kiedy wykonać badanie?

Mammografia jest przeznaczona przede wszystkim dla pań powyżej 40. roku życia. Powodem jest zmiana w budowie piersi dokonująca się wraz z wiekiem. Młodsze kobiety mają znacznie gęstszą budowę sutków, wynikającą z przewagi tkanki gruczołowej. Dla nich najodpowiedniejszą metodą diagnostyczną jest USG piersi. Z upływem lat równowaga przesuwa się w stronę tkanki tłuszczowej, która dominuje w piersiach od 40. roku życia. Takie utkanie piersi umożliwia wykonanie wyraźnego zdjęcia radiologicznego, co wpływa korzystnie na ocenę budowy piersi i wykrywanie zmian patologicznych.

Ponadto z mammografii nie powinny korzystać kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą. Hormony w niej zawarte powodują wzrost utkania gruczołowego w piersiach. Nie jest to też odpowiednie badanie dla kobiet w ciąży. Promieniowanie mogłoby wpłynąć niekorzystnie na rozwój płodu.

Ponieważ mammografia to najważniejsze badanie wykrywające raka piersi, ustalony został dokładny schemat jak i kiedy należy je wykonać. Jako badanie przesiewowe (służące do wykrywania wczesnej postaci raka piersi):

  • po raz pierwszy powinno być przeprowadzone w 40. roku życia;
  • między 40. a 50. rokiem życia trzeba je wykonywać co 2 lata (jeżeli w bliskiej rodzinie ktoś chorował na raka sutka – co rok);
  • po ukończeniu 50 lat co roku.

Ponadto wykonanie mammografii jest wskazane w następujących sytuacjach:

  • wyczucie podczas samobadania zmiany w budowie piersi (zgrubienia, guzki);
  • różnica w kształcie piersi lewej i prawej;
  • ból piersi;
  • wyciek z brodawki sutkowej;
  • kontrola przed rozpoczęciem hormonalnej terapii zastępczej;
  • lokalizacja patologicznych zmian przed planowaną operacją piersi;
  • kontrola po leczeniu guza piersi: operacyjnym, chemioterapii lub radioterapii.

4. Przygotowania do mammografii, przebieg badania i wyniki

Do mammografii nie trzeba się specjalnie przygotowywać. W dniu badania nie powinno się jednak używać kosmetyków i środków przeciw poceniu (mleczka, balsamy, dezodoranty, zasypki) w okolicy klatki piersiowej i dołów pachowych. Może to wpłynąć na obraz piersi i utrudnić jego ocenę lekarzowi.

Bardzo ważne jest, aby zabrać ze sobą opisy i zdjęcia z poprzednich badań piersi (USG, mammografia, biopsja) oraz wypisy ze szpitala, jeżeli były wykonywane jakieś zabiegi w obrębie gruczołów sutkowych. W mammografii bardzo istotna jest ocena dynamiki przemian w piersiach. W czasie badania natomiast należy się rozluźnić i pozwolić technikowi ułożyć pierś w prawidłowej pozycji. Napinanie mięśni może utrudnić badanie.

Badanie przeprowadza się w pozycji stojącej. Technik układa pierś na podstawce i dociska ją od góry i z boku plastikową płytką. Zwykle nie jest to przyjemne, a przy bardzo wrażliwych piersiach może być trochę bolesne. Na pewno jednak nie zaszkodzi piersiom. To konieczny zabieg, dzięki któremu można uzyskać dokładny obraz piersi oraz użyć mniejszej dawki promieniowania. Ucisk trwa kilka sekund. Aby uzyskać pełen obraz piersi i dołu pachowego wykonuje się 2 zdjęcia – w projekcji pionowej (kranio-kaudalnej – CC) oraz skośnej (mediolateralnej – ML). Podczas każdej mammografii badane są obie piersi.

Ponieważ na podstawie zdjęcia radiolog nie może z całą pewnością ocenić jaki charakter mają ewentualne zmiany w piersiach, wynik mammografii przedstawia się jako:

  • obraz w zakresie normy (nie uwidoczniono żadnych nieprawidłowości);
  • zmiany radiologiczne łagodne (uwidoczniono zmiany w piersiach o charakterze łagodnym, wymagają obserwacji podczas kolejnych badań);
  • zmiany radiologiczne wątpliwe – prawdopodobnie łagodne (zaobserwowana zmiana najprawdopodobniej jest łagodna, ale wymaga to weryfikacji za pomocą innych badań, np. USG);
  • zmiany radiologiczne wątpliwe – prawdopodobnie złośliwe (zaobserwowana zmiana najprawdopodobniej jest złośliwa, ale wymaga to weryfikacji za pomocą innych badań, np. USG i biopsji);
  • zmiany radiologiczne złośliwe (obraz radiologiczny odpowiada rakowi, należy wykonać biopsję potwierdzającą i wdrożyć odpowiednie leczenie).

5. Czy mammografia jest bezpieczna i czy warto ją wykonywać?

W mammografii używa się bardzo niskich dawek promieniowania (1 - 3 mGy), znacznie niższych niż, np. przy RTG klatki piersiowej. Dlatego badanie można powtarzać często bez ryzyka negatywnego wpływu na zdrowie. Promieniowanie rentgenowskie to jednak promieniowanie jonizujące, które mogłoby uszkodzić dzielące się komórki płodu, dlatego nie jest zalecane u kobiet w ciąży.

Rak piersi to najczęstszy nowotwór u kobiet w Polsce. Co roku z powodu zbyt późnego rozpoznania umierają tysiące osób. Za pomocą mammografii można wykryć raka w bardzo wczesnym stadium. Daje to możliwość całkowitego wyleczenia za pomocą operacji oszczędzającej pierś. Badania kliniczne wykazały, że wśród kobiet objętych badaniami przesiewowymi (mammografia) umieralność z powodu raka piersi spadła aż o 40%. Jednym słowem mammografia naprawdę ratuje życie. Ze względu na niezwykle istotne znaczenie dla życia i zdrowia każdej kobiety warto zapoznać się z możliwościami, jakie daje badanie mammograficzne oraz jego przebiegiem. Powinno to skłonić wszystkie panie do uczestniczenia w badaniach przesiewowych z wykorzystaniem tej metody.

Bibliografia

  • Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
  • Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
  • Markowska J. Ginekologia onkologiczna, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-12-1

Źródła zewnętrzne

Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Mammografia - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Mammografia
Mammografia

Zasady przeprowadzania mammografii

Mammografia to badanie radiologiczne gruczołu piersiowego, tj. sutka. Pacjentce układana jest pierś na małej podstawce i w dwóch miejscach (najpierw z góry, potem z boku) przyciskana jest ona przez plastikową płytkę. W ten sposób urządzenie radiologiczne umożliwia wykonanie dwóch zdjęć rentgenowskich. Regularne wykonywanie mammografii umożliwia diagnozę ... nie zawsze muszą oznacza coś groźnego. Sama mammografia nie do końca zróżnicuje zmiany łagodne od złośliwych. Dlatego też należy...

Mammografia

Obawy związane z mammografią

(...) zagrożeniem dla życia. Zachęcając kobiety w wieku 50-69 lat, dla których refundowana jest mammografia, jako badanie przesiewowe ... czy promieniowanie rentgenowskie podczas badania jest szkodliwe dla zdrowia? Specjaliści jednoznacznie wypowiadają się, że mammografia ... jest mammografia. Jak wygląda mammografia? Badanie wykonuje się na stojąco bez znieczulenia. Polega na położeniu piersi na specjalnej płytce ... przesiewowe odgrywają tak ważną rolę w leczeniu raka piersi. Mammografia jest badaniem pierwszego rzutu. Nie określa do...

Mammografia

Program badań przesiewowych w kierunku raka piersi

(...) ) jest mammografia. Jest przeprowadzana u osób zdrowych, bez jakichkolwiek objawów, by jak najwcześniej wykryć raka sutka ... raka piersi. Niepodważalne jest, że jedyną i najlepsza metodą jest mammografia. Różnice dotyczą wieku, kiedy pierwszy raz ... ób z chorobą, u których mammografia wykrywa nowotwór jest zadawalający, gdyż jest to ok. 93% w obserwacji rocznej ... i dzięki temu podjęcie wczesnego leczenia, a tym samym zmniejszenia śmiertelności. Na pewno mammografia jest wielkim...

Mammografia

Co to jest mammografia?

(...) z promieniowaniem rentgenowskim szkodliwym dla rozwoju płodu. Jak przygotować się do mammografii? Mammografia nie jest skomplikowaną ... jakiekolwiek dolegliwości powinna zgłosić to osobie przeprowadzającej badanie. Jak wygląda mammografia? Mammografia jest radiologiczną ... obraz jest wiarygodny. Mammografia trwa zaledwie kilka minut. Opis badania mammograficznego Następnym krokiem jest opisanie zdjęć ... jednoznacznie wypowiadają się, że mammografia jest najlepszym badaniem wykrywającym objawy raka piersi. Potrafi ujawnić...

Mammografia

Jakie zmiany można zobaczyć w mammografii?

(...) potrafią ocenić, co tak naprawdę widać na zdjęciach. Spis treści Co to jest mammografia? Mammografia jest badaniem piersi ... Mammografia jest badaniem ,,grubym”. Nie określi nam morfologicznego charakteru zmiany, np. jakiego rodzaju jest widoczny nowotw ... ówne przewody mleczne, węzły chłonne itd. Mammografia jest bardzo dobra metodą obrazowania struktury sutka. Umożliwia określenie czy mamy ... całkowitego wyleczenia i życia w pełnym zdrowiu. Mammografia a objawy raka piersi Mammografia jest szczególnie...

Mammografia

Wszystko o mammografii

Mammografia jest radiologiczną metodą badania sutka (gruczołu piersiowego). Podobnie jak w pozostałych metodach ... lub w ramach Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi. Spis treści Rodzaje badań mammograficznych mammografia ... jest przez radiologa; mammografia cyfrowa - jest to nowoczesna metoda obrazowania zmian w piersi. Zapewnia wysoką rozdzielczość obrazu ... mammografia? Czułość badania mammograficznego jest uzależniona od budowy danej piersi. Czułość mniejsza występuje w przypadku...

Leczenie raka piersi

Badania kontrolne po leczeniu raka piersi

(...) órych lekarz przeprowadza badanie piersi oraz wykonywaniu badań obrazowych piersi, takich jak mammografia i ewentualnie ultrasonografia. Mammografia Mammografia jest wykonywana np. w  przypadku raka wczesnego lub raka przewodowego nienaciekającego. Badanie powinno ... ówią, że mammografia powinna być wykonywana: raz w roku przez okres 5 lat,  lub raz w roku od momentu osiągnięcia wieku kwalifikującego ... ów w innych narządach. Wskazania te opierają się na badaniach, które wykazały, że rutynowe wykonywanie dodatkowych badań poza...

Profilaktyka raka piersi

Profilaktyka raka sutka

(...) w tym wieku jest mammografia- czyli badanie polegające w skrócie na prześwietleniu piersi pod specjalnym aparatem. Badanie ... . Kontynuuj samobadanie co miesiąc. Powyżej 50 roku życia – mammografia co 2 lata + badanie lekarskie + samobadanie Kiedy USG piersi a kiedy mammografia? W niektórych przypadkach lekarz oprócz (lub zamiast) mammografii zleca USG &ndash ... kobiety starsze, dlatego u nich największą wartość ma mammografia. Niekiedy jednak do całości obrazu potrzebne jest wykonanie...

Diagnostyka raka piersi

Rodzaje badań piersi

(...) o występowanie chorób nowotworowych w rodzinie. Mammografia piersi Rozpoznanie jakiejkolwiek niepokojącej zmiany w badaniu ... lub nawet co roku. Mammografia jest metodą diagnostyczną o wysokiej czułości. Umożliwia rozpoznanie zmian wielkości nawet 2-3 mm, a...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500