Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Mammografia

Dzięki rosnącej samoświadomości kobiet oraz licznym kampaniom medialnym mammografia odgrywa coraz większą rolę w życiu Polek. Ma ona największe znaczenie w wykrywaniu wczesnego raka piersi, co znacząco zmniejsza umieralność z powodu tego nowotworu. Obecnie jest to najczęstszy nowotwór wśród kobiet w Polsce. Skuteczność mammografii jako jedynego badania przesiewowego została potwierdzona przez wiarygodne badania kliniczne.

1. Jak działa mammograf?

W mammografii używa się promieniowania rentgenowskiego (takiego samego, jak np. w zdjęciach radiologicznych klatki piersiowej).

Promienie rentgenowskie są wytwarzane przez lampę mammografu, następnie przenikają przez badaną część ciała (w tym wypadku pierś) i padają na błonę rentgenowską pokrytą emulsją fotograficzną. Promienie, które przeszły przez ciało powodują zaczernienie kliszy, której natężenie zależy od ilości promieni na nią padających. W badaniu wykorzystuje się różnicę w pochłanianiu promieniowania rentgenowskiego przez różne tkanki. Te o gęstszym utkaniu absorbują więcej promieni. Tkanka tłuszczowa (jakiej jest najwięcej w sutkach u kobiet po 40. roku życia) prawie nie zatrzymuje promieniowania, natomiast guzy i zwapnienia silniej je pochłaniają. Dlatego tkanka tłuszczowa na zdjęciu jest prawie czarna, natomiast inne elementy gruczołu (np. przewody mleczne) są jaśniejsze. Nieprawidłowe twory jak guzy i mikrozwapnienia pochłaniają dużo promieni, są więc prawie białe.

2. Możliwości, zalety i ograniczenia badania mammograficznego

Mammografia to jedyna skuteczna metoda badań przesiewowych w kierunku raka piersi. Wykazuje się bardzo dużą czułością i swoistością w tym względzie. Za pomocą mammografii można uwidocznić poszczególne elementy budujące pierś: tkankę tłuszczową, gruczołową, łącznotkankowe podścielisko, główne gruczoły mleczne, żyły, skórę oraz brodawkę sutkową. Ponadto w mammografii można uwidocznić patologiczne zmiany w piersi jeszcze nie wyczuwalne badaniem palpacyjnym wielkości nawet 2 - 3 milimetrów.

Poza tym wykrywa się też większe guzki oraz charakterystyczne dla raka mikrozwapnienia. Ponieważ za pomocą tego badania można wychwycić bardzo małe zmiany, daje to możliwość wyleczenia i uratowania życia wielu kobietom.

Niestety mammografia nie jest zawsze dobrą metodą do różnicowania charakteru guza. Wówczas wskazane jest wykonanie USG piersi, w którym będzie można ocenić, czy zmiana ma charakter łagodny (torbiel wypełniona płynem), czy raczej złośliwy (lity guzek). Niekiedy w mammografii widać pewne cechy wskazujące na charakter złośliwy zmiany: mikrozwapnienia, nierówne brzegi, gwiazdkowate wypustki.

Kolejnym ograniczeniem jest gęstość utkania piersi. Badanie piersi jest najbardziej wiarygodne u pań posiadających budowę tłuszczową sutków. Gęsta gruczołowo tkanka utrudnia ocenę obrazu i wykrywanie niepokojących objawów.

3. Dla kogo przeznaczona jest mammografia i kiedy wykonać badanie?

Mammografia jest przeznaczona przede wszystkim dla pań powyżej 40. roku życia. Powodem jest zmiana w budowie piersi dokonująca się wraz z wiekiem. Młodsze kobiety mają znacznie gęstszą budowę sutków, wynikającą z przewagi tkanki gruczołowej. Dla nich najodpowiedniejszą metodą diagnostyczną jest USG piersi. Z upływem lat równowaga przesuwa się w stronę tkanki tłuszczowej, która dominuje w piersiach od 40. roku życia. Takie utkanie piersi umożliwia wykonanie wyraźnego zdjęcia radiologicznego, co wpływa korzystnie na ocenę budowy piersi i wykrywanie zmian patologicznych.

Ponadto z mammografii nie powinny korzystać kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą. Hormony w niej zawarte powodują wzrost utkania gruczołowego w piersiach. Nie jest to też odpowiednie badanie dla kobiet w ciąży. Promieniowanie mogłoby wpłynąć niekorzystnie na rozwój płodu.

Ponieważ mammografia to najważniejsze badanie wykrywające raka piersi, ustalony został dokładny schemat jak i kiedy należy je wykonać. Jako badanie przesiewowe (służące do wykrywania wczesnej postaci raka piersi):

  • po raz pierwszy powinno być przeprowadzone w 40. roku życia;
  • między 40. a 50. rokiem życia trzeba je wykonywać co 2 lata (jeżeli w bliskiej rodzinie ktoś chorował na raka sutka – co rok);
  • po ukończeniu 50 lat co roku.

Ponadto wykonanie mammografii jest wskazane w następujących sytuacjach:

  • wyczucie podczas samobadania zmiany w budowie piersi (zgrubienia, guzki);
  • różnica w kształcie piersi lewej i prawej;
  • ból piersi;
  • wyciek z brodawki sutkowej;
  • kontrola przed rozpoczęciem hormonalnej terapii zastępczej;
  • lokalizacja patologicznych zmian przed planowaną operacją piersi;
  • kontrola po leczeniu guza piersi: operacyjnym, chemioterapii lub radioterapii.

4. Przygotowania do mammografii, przebieg badania i wyniki

Do mammografii nie trzeba się specjalnie przygotowywać. W dniu badania nie powinno się jednak używać kosmetyków i środków przeciw poceniu (mleczka, balsamy, dezodoranty, zasypki) w okolicy klatki piersiowej i dołów pachowych. Może to wpłynąć na obraz piersi i utrudnić jego ocenę lekarzowi.

Bardzo ważne jest, aby zabrać ze sobą opisy i zdjęcia z poprzednich badań piersi (USG, mammografia, biopsja) oraz wypisy ze szpitala, jeżeli były wykonywane jakieś zabiegi w obrębie gruczołów sutkowych. W mammografii bardzo istotna jest ocena dynamiki przemian w piersiach. W czasie badania natomiast należy się rozluźnić i pozwolić technikowi ułożyć pierś w prawidłowej pozycji. Napinanie mięśni może utrudnić badanie.

Badanie przeprowadza się w pozycji stojącej. Technik układa pierś na podstawce i dociska ją od góry i z boku plastikową płytką. Zwykle nie jest to przyjemne, a przy bardzo wrażliwych piersiach może być trochę bolesne. Na pewno jednak nie zaszkodzi piersiom. To konieczny zabieg, dzięki któremu można uzyskać dokładny obraz piersi oraz użyć mniejszej dawki promieniowania. Ucisk trwa kilka sekund. Aby uzyskać pełen obraz piersi i dołu pachowego wykonuje się 2 zdjęcia – w projekcji pionowej (kranio-kaudalnej – CC) oraz skośnej (mediolateralnej – ML). Podczas każdej mammografii badane są obie piersi.

Ponieważ na podstawie zdjęcia radiolog nie może z całą pewnością ocenić jaki charakter mają ewentualne zmiany w piersiach, wynik mammografii przedstawia się jako:

  • obraz w zakresie normy (nie uwidoczniono żadnych nieprawidłowości);
  • zmiany radiologiczne łagodne (uwidoczniono zmiany w piersiach o charakterze łagodnym, wymagają obserwacji podczas kolejnych badań);
  • zmiany radiologiczne wątpliwe – prawdopodobnie łagodne (zaobserwowana zmiana najprawdopodobniej jest łagodna, ale wymaga to weryfikacji za pomocą innych badań, np. USG);
  • zmiany radiologiczne wątpliwe – prawdopodobnie złośliwe (zaobserwowana zmiana najprawdopodobniej jest złośliwa, ale wymaga to weryfikacji za pomocą innych badań, np. USG i biopsji);
  • zmiany radiologiczne złośliwe (obraz radiologiczny odpowiada rakowi, należy wykonać biopsję potwierdzającą i wdrożyć odpowiednie leczenie).

5. Czy mammografia jest bezpieczna i czy warto ją wykonywać?

W mammografii używa się bardzo niskich dawek promieniowania (1 - 3 mGy), znacznie niższych niż, np. przy RTG klatki piersiowej. Dlatego badanie można powtarzać często bez ryzyka negatywnego wpływu na zdrowie. Promieniowanie rentgenowskie to jednak promieniowanie jonizujące, które mogłoby uszkodzić dzielące się komórki płodu, dlatego nie jest zalecane u kobiet w ciąży.

Rak piersi to najczęstszy nowotwór u kobiet w Polsce. Co roku z powodu zbyt późnego rozpoznania umierają tysiące osób. Za pomocą mammografii można wykryć raka w bardzo wczesnym stadium. Daje to możliwość całkowitego wyleczenia za pomocą operacji oszczędzającej pierś. Badania kliniczne wykazały, że wśród kobiet objętych badaniami przesiewowymi (mammografia) umieralność z powodu raka piersi spadła aż o 40%. Jednym słowem mammografia naprawdę ratuje życie. Ze względu na niezwykle istotne znaczenie dla życia i zdrowia każdej kobiety warto zapoznać się z możliwościami, jakie daje badanie mammograficzne oraz jego przebiegiem. Powinno to skłonić wszystkie panie do uczestniczenia w badaniach przesiewowych z wykorzystaniem tej metody.

Bibliografia

  • Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
  • Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
  • Markowska J. Ginekologia onkologiczna, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-12-1

Źródła zewnętrzne

Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Mammografia - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Mammografia
Mammografia

Obawy związane z mammografią

(...) jest mammografia, jako badanie przesiewowe musimy zaznaczyć, co jest stereotypem, a co prawdą. Strach przed promieniowaniem Roentgena ... wypowiadają się, że mammografia jest najlepsza metodą wykrywania wczesnych objawów raka piersi, a korzyści płynące z tego badania ... tłuszczowej, optymalnym badaniem jest mammografia. Jak wygląda mammografia? Badanie wykonuje się na stojąco bez znieczulenia. Polega ... odgrywają tak ważną rolę w leczeniu raka piersi. Mammografia jest badaniem pierwszego rzutu. Nie określa do końca...

Mammografia

Program badań przesiewowych w kierunku raka piersi

(...) ) jest mammografia. Jest przeprowadzana u osób zdrowych, bez jakichkolwiek objawów, by jak najwcześniej wykryć raka sutka.  Czynniki ... przesiewowych w kierunku raka piersi. Niepodważalne jest, że jedyną i najlepsza metodą jest mammografia. Różnice dotyczą wieku ... mammograficzne jest badaniem bardzo dobrym, ale też nie daje nam całkowitej pewności. Odsetek osób z chorobą, u których mammografia ... zmniejszenia śmiertelności. Na pewno mammografia jest wielkim odkryciem poprzedniego stulecia. Natomiast nie możemy zapominać o...

Mammografia

Co to jest mammografia?

(...) się do mammografii? Mammografia nie jest skomplikowaną procedurą. Od pacjentki wymaga się tylko zachowania higieny osobistej ... mammografia? Mammografia jest radiologiczną metodą badania piersi tzw. prześwietleniem gdzie obraz zapisywany jest na błonach ... , ale dzięki temu powstający obraz jest wiarygodny. Mammografia trwa zaledwie kilka minut. Opis badania mammograficznego Następnym ... wcześniejsze wyniki. Specjaliści jednoznacznie wypowiadają się, że mammografia jest najlepszym badaniem wykrywającym objawy raka...

Mammografia

Jakie zmiany można zobaczyć w mammografii?

(...) na zdjęciach. Co to jest mammografia? Mammografia jest badaniem piersi z użyciem promieni Roentgena. Natomiast powstające obrazy ... wynik pacjentowi. Opis badania mammograficznego Mammografia jest badaniem ,,grubym”. Nie określi nam morfologicznego ... chłonne itd. Mammografia jest bardzo dobra metodą obrazowania struktury sutka. Umożliwia określenie czy mamy doczynienia ... wyleczenia i życia w pełnym zdrowiu. Mammografia a objawy raka piersi Mammografia jest szczególnie ważnym i przydatnym...

Mammografia

Wszystko o mammografii

Mammografia jest radiologiczną metodą badania sutka (gruczołu piersiowego). Podobnie jak w pozostałych metodach ... Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi. Rodzaje badań mammograficznych mammografia analogowa - jest to obrazowa ... aparatem rentgenowskim. Po wykonaniu badania wywołuje się zdjęcie, które następnie opisywane jest przez radiologa; mammografia ... w wykrywaniu raka piersi.

 Jakie problemy techniczne może napotkać mammografia? Czułość badania mammograficznego jest...

Mammografia

Zasady przeprowadzania mammografii

Mammografia to badanie radiologiczne gruczołu piersiowego, tj. sutka. Pacjentce układana jest pierś na małej podstawce i w dwóch miejscach (najpierw z góry, potem z boku) przyciskana jest ona przez plastikową płytkę. W ten sposób urządzenie radiologiczne umożliwia wykonanie dwóch zdjęć rentgenowskich. Regularne wykonywanie mammografii umożliwia diagnozę raka piersi ... dobre zdrowie piersi. Zmiany występujące na zdjęciu rentgenowskim nie zawsze muszą oznacza coś groźnego. Sama...

Profilaktyka raka piersi

Profilaktyka raka sutka

(...) 40 lat – najbardziej skuteczną metodą oceny piersi w tym wieku jest mammografia- czyli badanie polegające w skrócie ... lekarz zaleca także badanie USG. Kontynuuj samobadanie co miesiąc. Powyżej 50 roku życia – mammografia co 2 lata + badanie lekarskie + samobadanie Kiedy USG piersi a kiedy mammografia? W niektórych przypadkach lekarz oprócz (lub zamiast) mammografii zleca ... kobiety starsze, dlatego u nich największą wartość ma mammografia. Niekiedy jednak do całości obrazu potrzebne jest wykonanie...

Leczenie raka piersi

Badania kontrolne po leczeniu raka piersi

(...) takich jak mammografia i ewentualnie ultrasonografia. Mammografia Mammografia jest wykonywana np. w  przypadku raka wczesnego ... chorej. Zalecenia NICE z 2009 roku mówią, że mammografia powinna być wykonywana: raz w roku przez okres 5 lat,  lub raz ... , że rutynowe wykonywanie dodatkowych badań poza mammografią nie przyczynia się do poprawy jakości życia i zwiększenia przeżywalności ... niepokojących zmian. Jeżeli mammografia lub badanie piersi przez lekarza wykażą nieprawidłowości, wdrażana jest dalsza...

Diagnostyka raka piersi

Rodzaje badań piersi

(...) również zapytana o występowanie chorób nowotworowych w rodzinie. Mammografia piersi Rozpoznanie jakiejkolwiek niepokojącej zmiany ... lub nawet co roku. Mammografia jest metodą diagnostyczną o wysokiej czułości. Umożliwia rozpoznanie zmian wielkości nawet 2-3 mm, a...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500