Obrzęk naczynioruchowy

Obrzęk naczynioruchowy (obrzęk Quinckego) to reakcja alergiczna, podobna do pokrzywki, ale głębiej umiejscowiona. Obrzęk tkanki podskórnej jest w nim bolesny, rozlany, bez wyraźnych granic. Zwykle dotyczy twarzy, ale może obejmować inne części ciała, na przykład narządy płciowe, ręce oraz stopy. Obrzęk może utrzymywać się 1 - 3 dni, skóra jest najczęściej blada, nie ma świądu. Jeśli choroba nawraca, najczęściej występuje w tym samym miejscu, a z czasem skóra ulega rozciągnięciu. Obrzęk naczynioruchowy zajmujący błony śluzowe głośni lub krtani jest niebezpieczny – może doprowadzić do śmierci przez uduszenie. Mniej groźny jest obrzęk śluzówki przewodu pokarmowego.

Przyczyny i odmiany obrzęku naczynioruchowego

Obrzęk Quinckego u dziecka

Obrzęk naczynioworuchowy dotyczy najczęściej twarzy.... »

• alergie;
• choroby autoimmunologiczne;
• czynniki niealergiczne (np. niektóre leki, konserwanty zawarte w żywności itp.);
• samoistna skłonność do obrzęku naczynioruchowego (wrodzony lub nabyty niedobór inhibitora składnika C1 dopełniacza).

Ze względu na przyczynę wystąpienia choroby wyróżnia się następujące jej rodzaje:

• Alergiczny obrzęk naczynioruchowy – to najczęściej spotykana postać choroby, która zwykle dotyka osoby uczulone na niektóre produkty spożywcze. Alergia na pokarm zdarza się u 5-8% dzieci i 1-2% dorosłych. Bardzo poważna reakcja alergiczna po spożyciu konkretnego produktu może objawiać się obrzękiem, trudnościami z oddychaniem i nagłym spadkiem ciśnienia krwi. W większości przypadków po zidentyfikowaniu alergenu łatwo jest uniknąć problemów poprzez unikanie danego produktu spożywczego.

• Idiopatyczny obrzęk naczynioruchowy – jego przyczyna nie jest znana, ale niektóre czynniki, na przykład stres, zaburzenia funkcjonowania tarczycy, niedobór żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12 oraz infekcje, mogą przyczyniać się do wywołania niepożądanych objawów. W wielu przypadkach idiopatyczny obrzęk naczynioruchowy bywa mylnie diagnozowany jako obrzęk alergiczny. Dość powszechnym zjawiskiem jest przewlekły idiopatyczny obrzęk naczynioruchowy. Dotyka on jedną osobę na 2000.

• Obrzęk naczynioruchowy wywołany lekami – jego objawy są spowodowane skutkami ubocznymi niektórych środków farmaceutycznych, na przykład inhibitorów stosowanych w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi. Obrzęk może pojawić się w dowolnym momencie po rozpoczęciu leczenia danym lekiem, a objawy mogą utrzymywać się nawet przez trzy miesiące po odstawieniu medykamentu. Wbrew pozorom, ten rodzaj obrzęku naczynioruchowego różni się od reakcji alergicznej mechanizmem wystąpienia symptomów. Reakcja alergiczna pojawia się od kilku minut do godziny po kontakcie z alergenem, a obrzęk naczynioruchowy wywołany lekami może dać o sobie znać po znacznie dłuższym czasie.

• Dziedziczny obrzęk naczynioruchowy – jest spowodowany nieprawidłowościami w genach przekazanych przez rodziców. Ten rodzaj obrzęku jest niezwykle rzadki. Objawy pojawiają się powoli i mogą dotyczyć gardła oraz jelit. W wyniku obrzęku jelit chory odczuwa ból brzucha. Dziedziczny obrzęk naczynioruchowy zwykle daje o sobie znać po okresie dojrzewania. Na wystąpienie symptomów mogą wpływać następujące czynniki: uraz lub infekcja, stosowanie doustnej antykoncepcji, ciąża.

Leczenie i rokowanie u osób z obrzękiem naczynioruchowym

Obrzęk Quinckego leczy się lekami przeciwhistaminowymi oraz sterydami przyjmowanymi doustnie, a wrodzoną postać choroby – atenuowanymi androgenami. Prognoza dla osób dotkniętych alergiczną postacią obrzęku naczynioruchowego jest ogólnie dobra. Objawy ustępują zwykle w ciągu 1 - 3 dni, ale istnieje prawdopodobieństwo nawrotów.

Rokowania dla osób z idiopatycznym obrzękiem naczynioruchowym nie są szczególnie optymistyczne. Mimo iż symptomy nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia, ich częste występowanie może być nieprzyjemne i frustrujące. Natomiast obrzęk spowodowany przyjmowanymi lekami może być skutecznie leczony poprzez zmianę stosowanych środków. Także w przypadku wrodzonej postaci obrzęku możliwe jest zapanowanie nad objawami poprzez zastosowanie leków, które zapobiegają wystąpieniu niepożądanych symptomów.