Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Stres

Stres jest negatywnym odczuciem, które towarzyszy człowiekowi od zawsze. Życie w ciągłym stresie przestaje być czymś wyjątkowym. Staje się normą. Niestety wyniki badań epidemiologicznych prowadzonych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) są niepokojące i wskazują, że szybkie tempo życia, cywilizacja przemysłowa, duża gęstość zaludnienia, rywalizacja i towarzyszący temu wszystkiemu stres zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na choroby nowotworowe, wrzodowe czy układu krążenia. Stres ma swój udział w powstawaniu wielu chorób somatycznych. Jak długotrwały stres wpływa na organizm i psychikę? Jakie daje się wyróżnić fazy reakcji na stres? Jakie są skutki stresu i co pozwala zwiększyć odporność na stres?

1. Negatywne skutki stresu

Stres można nazwać chorobą cywilizacyjną, syndromem XXI wieku. W mediach, prasie, literaturze fachowej zwraca się uwagę przede wszystkim na fakt, że długotrwały i intensywny stres ma destrukcyjny wpływ na funkcjonowanie i zdrowie człowieka. Wymienia się niekorzystne objawy stresu, jak: drażliwość, gniew, nerwowość, lęk, depresja, huśtawka nastrojów, obniżona samoocena, myśli samobójcze, agresja, drżenie, tiki nerwowe, nadmierny pociąg do alkoholu, zwiększone spożycie kofeiny, zakłócony rytm snu, zła gospodarka czasem, obniżona jakość pracy czy zmiana stosunku do seksu.

Poza tym stres manifestuje się w postaci szeregu symptomów ze strony organizmu. Objawy somatyczne stresu to: częste przeziębienia i infekcje, palpitacje serca, kłopoty z oddychaniem, ucisk w klatce piersiowej, bezsenność, skłonność do omdlenia, migreny, ciśnieniowe bóle głowy, bóle w krzyżu, niestrawności, biegunki, zaparcia, problemy skórne, alergie, astma, wzmożone pocenie się i lepkość rąk, zaburzenia w miesiączkowaniu, szybka utrata wagi.

2. Fazy reakcji na stres

Janusz Reykowski, polski psycholog, wyróżnia trzy fazy reakcji na stres, biorąc pod uwagę stopień nasilenia czynnika awersyjnego (stresora):

  • faza reakcji instrumentalnych – występuje wtedy, gdy nasilenie stresu jest umiarkowane i nie przekracza progu odporności na stres. Zostają zmobilizowane siły organizmu i zwiększona aktywność procesów poznawczych. Umiarkowany stres sprzyja realizacji zadania, bo pobudza i motywuje do działania;
  • faza krytyczna – natężenie stresu wzrasta, osiągając stopień odporności na stres i dezorganizując działanie człowieka. Pojawia się nadmierna koncentracja na szczegółach i sztywność w rozwiązywaniu problemów. Występuje szereg przejawów reakcji emocjonalnych: lęk, gniew, strach, frustracja;
  • faza reakcji obrony przed stresem – wzmożony stan pobudzenia emocjonalnego, który objawia się w postaci agresji, ucieczki lub wycofywania się. Inne reakcje na nadmierny stres to np.: regresja – zachowania nieadekwatne do wieku, fantazjowanie, myślenie życzeniowe, tłumienie trudności albo izolacja i unikanie kontaktów towarzyskich.

3. Wpływ stresu na choroby

Stres powoduje zmiany wskaźników wegetatywno-somatycznych. Pod wpływem zagrożenia zostaje aktywizowany układ sympatyczny, zwiększa się wydzielanie adrenaliny przez nadnercza, wrasta ciśnienie krwi, przyspiesza akcja serca, wzrasta poziom glukozy we krwi i hamowane są procesy trawienia. Stres bowiem wpływa na układ nerwowy (szczególnie na podwzgórze i przysadkę) i mobilizuje organizm do reakcji typu „walcz” albo „uciekaj”. Badania dotyczące wydarzeń życiowych, np. wykorzystujące Skalę Ponownego Przystosowania Społecznego autorstwa T.H. Holmesa i R.H. Rahe’a, wskazują, że osoby, które przeżyły więcej bolesnych doświadczeń życiowych (m.in. śmierć współmałżonka, rozwód, utratę pracy itp.) w porównaniu z ludźmi o mniejszej liczbie takich zdarzeń, w większym stopniu są narażone na zachorowanie, np. na zawał serca, chorobę wieńcową czy wrzody żołądka i dwunastnicy.

Ekstremalny stres, np. związany z wojną czy przeżyciem klęski żywiołowej, może powodować PTSDzespół stresu pourazowego, który charakteryzuje się zaburzeniem snu, nawracającymi wspomnieniami traumy, stanem lęku i depresji, obniżoną wrażliwością w stosunku do otoczenia, trudnościami w koncentracji uwagi, drażliwością i wybuchami złości. Psychologowie zwracają uwagę, że mogą istnieć pewne cechy osobowości (nastawienia, predyspozycje), które przy współwystępowaniu innych czynników ryzyka, np. nadwagi, palenia tytoniu, uwarunkowań genetycznych, podwyższonego ciśnienia krwi i niewłaściwej diety, zwiększają ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia. Do takich czynników zwiększających prawdopodobieństwo zaburzeń zdrowotnych zalicza się wzór zachowania A.

Liczne badania wskazują, że typ zachowania A (WZA) przyczynia się do zmian miażdżycowych i choroby niedokrwiennej serca. Na czym polega WZA? Osoby przejawiające wzór zachowania A angażują się w permanentną walkę o zdobycie jak największej ilości celów w jak najkrótszym czasie, mają silną potrzebę osiągnięć i awansu, tendencję do dominacji i agresywności, są niecierpliwe, energiczne, mają skłonność do współzawodnictwa, rywalizacji, pośpiechu oraz ignorują oznaki zmęczenia i przepracowania.

Należy pamiętać, że sam stres nie wywołuje choroby, a jedynie katalizuje proces zachorowania. Sytuacje stresowe powodują spadek odporności organizmu. Dokonuje się to na skutek ścisłego powiązania między układem immunologicznym, dokrewnym i nerwowym. Pod wpływem stresu obserwuje się spadek produkcji i aktywności limfocytów T i B. Gwałtowny wyrzut adrenaliny i skurcz naczyń wieńcowych, wywołany silnym stresem, może doprowadzić do tzw. zawału pozanaczyniowego. Badania psychologiczne wykazują, że stres związany z pracą zwiększa ryzyko zgonu. Zawał serca najbardziej grozi tym osobom, które mają duży zakres odpowiedzialności i którym stawia się duże wymagania. Ponadto, kumulujące się w ciągu życia stresy mogą wyjaśnić zjawisko przedwczesnego starzenia się. Stres może w sposób istotny decydować o długości naszego istnienia.

4. Sposoby na zmniejszenie stresu

Wielu ludzi zadaje sobie pytanie, jak pokonać stres, i nadal nie znajduje odpowiedzi. Umiejętność radzenia sobie z przeciwnościami losu stanowi wypadkową doświadczeń życiowych, temperamentu, cech osobowości, systemu wartości, wsparcia społecznego, światopoglądu, sposobu myślenia itp. W dużej mierze odporność na stres wynika z filozofii życia. Tylko od człowieka zależy, czy pozwoli przytłoczyć się stresom, owładnąć chorym ambicjom i pragnieniom odniesienia spektakularnych sukcesów. Może warto zmienić własny styl życia (zadbać o odpowiednią dietę, bogatą w minerały np. magnez i aktywność fizyczną), zatrzymać się w biegu, wyjść na spacer, pobyć z samym sobą, z naturą, z drugim człowiekiem i zapomnieć o chaosie dnia codziennego? Po co się samemu zabijać? Przecież fundowanie sobie stresów to taka powolna śmierć na raty…

Bibliografia

  • Reykowski J., Funkcjonowanie osobowości w warunkach stresu psychologicznego, PWN, Warszawa 1966.
  • Wrześniewski K., Psychologiczne uwarunkowania powstawania i rozwoju chorób somatycznych [w:] Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-06-2.
Komentarze (4)
~Radosc1
~Radosc1

Polecam każdemu który boryka się z problemem stresu: Inteligencja emocjonalna i zarządzanie stresem

Odpowiedz
~ofiara
~ofiara

no a do długoletniego stresu jak dochodzi jeszcze znęcanie się psychiczne fizyczne i emocjonalne to już wogóle .

Odpowiedz
~f##==p
~f##==p

leczę depresję spowodowaną długim stresem zwiazanym __opiekowałam się 7--lat chorym męzem po udarze i potem po wylewie . mam lęki , bóle zoładka i odczuwam zmienne nastroje . leki działają krótko . Co robić ?

Odpowiedz
~katarzyna
~katarzyna

Moim zdaniem jak się mieszka z jakimś debilem to się nigdy nie pozbędziesz stresu a psychoterapia w życiu nie pomaga to są bzdury kasia

Odpowiedz

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Stres - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

co robić

~dddddd5 • ostatni post 1 godzinę temu

1
Artykuły Stres
Stres

Codzienny stres

(...) takiego zachowania nie jest wysoka temperatura. Jest nim stres. Reakcja naszego organizmu na oddziaływanie otoczenia. Czym jest stres? Dlaczego w ogóle występuje? Co sprawia, że każdy reaguje na niego na swój własny spos ... ótkiej wycieczki po zagadnieniach związanych ze stresem. Spis treści Skąd się wziął i czym jest stres? „Moje zainteresowanie biologią ... choć opisujące zupełnie inne sytuacje, mają wspólny mianownik. Jest nim stres. Sytuacja druga, jest...

Stres

Jak uniknąć nadmiaru czynników stresujących?

(...) kontrolowania najistotniejszych czynników wywołujących stres: Możemy kontrolować własne myśli. Możemy kontrolować własną sytuację ... brzmi – dużo! Stres emocjonalny i umysłowy powoduje taką samą hormonalną reakcję w organizmie jak stres fizyczny, chemiczny i termiczny. Człowiek, który jest w stanie zmniejszyć stres emocjonalny i umysłowy, może obniżyć ryzyko rozwoju ... , że przewlekły niekontrolowany stres emocjonalny i umysłowy wiązał się z 6-krotnie większym prawdopodobieństwem wywołania raka i...

Stres

Zapobieganie stresowi

Stres to uczucie, które powstaje w reakcji na określone zdarzenia. Reakcja na stres mobilizuje organizm do sprostania ... na stres ze względu na słaby układ nerwowy albo niski próg tolerancji na frustracje. Możemy myśleć o stresujących wydarzeniach w negatywnym rozumieniu. Wówczas stres wywołują takie sytuacje, jak: utrata pracy, trudności w domu lub w szkole. Jednak każda zmiana, nawet ta na lepsze, wywołuje stres, jak: ciąża, ślub czy zakup nowego domu. W idealnym świecie być może...

Stres

Skutki stresu

(...) całego organizmu może mieć długotrwała ekspozycja na stres. Stres mobilizuje, ułatwia koncentrację, czasem pomaga wykonać zadanie, ale tylko wtedy, gdy trwa krótko, a po nim możemy wypocząć. Zupełnie inne skutki niesie stres intensywny i przewlekły. Może ... stresu? Jak sytuacje stresowe wpływają na psychikę i jak podnieść odporność na stres? Spis treści Jak działa stres? Stres ... ? Stres dotyczy każdego człowieka bez względu na płeć czy wiek. Postęp cywilizacji czy też zmieniające się warunki...

Stres

Stres w ciąży

Stres jest zjawiskiem subiektywnym i może być definiowany jako fizyczne oraz psychiczne reakcje na sytuację, w kt ... . Czy urodzę zdrowe dziecko? Jak wychowam takiego maluszka? Jak sobie poradzę? Stres nasila się jeszcze bardziej, kiedy kobieta stoi ... . Jak stres wpływa na ciążę? Spis treści Stres a ciąża Krótkotrwały i lekki stres nie jest szkodliwy dla zdrowia mamy ani ... ótkim czasie, o tyle długotrwały stres jest już potencjalnie niebezpieczny. Szczególnie negatywne skutki dla rozwoju...

Stres

Joga - metoda na stres nie tylko dla kobiet!

(...) otoczeniu, bo podświadomie chcą bronić swoich najbliższych. Jak działa stres na nasz organizm, oddech i umysł? Organizm Stres zaburza ... i w dalszej kolejności do zawału serca lub udaru mózgu. Stres również wpływa na nasze mięśnie, kortyzol – zwany ... ów z University of California już nawet krótkotrwały stres zaburza pracę mózgu, negatywnie wpływając na funkcję uczenia się ... życia, jakim jest stres.Po pierwsze ruch – tłumaczy Wiktor Morgulec, dyplomowany nauczyciel jogi wg. metody B.K.S...

Stres

Cukrzyca a stres

Cukrzyca i stres to podwójny dyskomfort i napięcie emocjonalne. Choroba stanowi bowiem naturalne źr ... sobie z przeszkodami. W jaki sposób stres wpływa na cukrzycę? Jaki jest związek między cukrzycą a stresem? Jaki wpływ ma napięcie ... metabolicznymi. Co łączy cukrzycę i stres? Stres to stan mobilizacji sił organizmu, swoisty alarm dla człowieka, który komunikuje go: „Zacznij się bronić”. Każda potrzeba, zagrożenie czy wymagania ze strony środowiska to stres dla organizmu,...

Stres

Objawy stresu

(...) Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia. Wielu z nas dotyka on ze wzmożoną siłą. Ciągłe bieganie, wieczny brak czasu, dom, praca – wszystko to wywołuje stres. Jak sobie z nim radzić, aby nie zwariować? Stres jest trudnym przeciwnikiem, ale da się z nim wygrać. Spis treści Przyczyny i skutki stresu Stres powoduje wiele czynników. Różne problemy, z którymi nie potrafimy sobie poradzić, często są bezpośrednią przyczyną stresu. Stres w pracy – może być spowodowany strachem przed...

Stres

Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony ... óre są spowodowane trudną sytuacją, przeciążeniem czy chorobą. Za stres psychologiczny można uznać taką zmianę w otoczeniu, kt ... ? Jakie są stresory i fazy reakcji na stres? Jak walczyć ze stresem? Spis treści Psychologia stresu Obecnie daje się wyróżnić trzy główne nurty koncepcji w ujmowaniu stresu psychologicznego: Stres rozumiany jako bodziec, sytuacja...

Stres

Przyczyny stresu

(...) na ulicy, chorobą, egzaminem, rozwodem itd. Stres towarzyszy człowiekowi od narodzin do śmierci. Jesteśmy na niego skazani, ale wiedza o stresie stanowi jeden ze sposobów redukcji lęku przed nim i dostrzegania jego pozytywnego wydźwięku. Stres ... . dystres i eustres. Wymienia się także konkretne fazy reakcji na sytuacje trudne, czynniki determinujące odporność na stres oraz sposoby walki ze stresem. Spis treści Rodzaje stresu Słownik psychologiczny rozróżnia dwa rodzaje stresu: stres...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500