Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Stres

Stres jest negatywnym odczuciem, które towarzyszy człowiekowi od zawsze. Życie w ciągłym stresie przestaje być czymś wyjątkowym. Staje się normą. Niestety wyniki badań epidemiologicznych prowadzonych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) są niepokojące i wskazują, że szybkie tempo życia, cywilizacja przemysłowa, duża gęstość zaludnienia, rywalizacja i towarzyszący temu wszystkiemu stres zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na choroby nowotworowe, wrzodowe czy układu krążenia. Stres ma swój udział w powstawaniu wielu chorób somatycznych. Jak długotrwały stres wpływa na organizm i psychikę? Jakie daje się wyróżnić fazy reakcji na stres? Jakie są skutki stresu i co pozwala zwiększyć odporność na stres?

1. Negatywne skutki stresu

Stres można nazwać chorobą cywilizacyjną, syndromem XXI wieku. W mediach, prasie, literaturze fachowej zwraca się uwagę przede wszystkim na fakt, że długotrwały i intensywny stres ma destrukcyjny wpływ na funkcjonowanie i zdrowie człowieka. Wymienia się niekorzystne objawy stresu, jak: drażliwość, gniew, nerwowość, lęk, depresja, huśtawka nastrojów, obniżona samoocena, myśli samobójcze, agresja, drżenie, tiki nerwowe, nadmierny pociąg do alkoholu, zwiększone spożycie kofeiny, zakłócony rytm snu, zła gospodarka czasem, obniżona jakość pracy czy zmiana stosunku do seksu.

Poza tym stres manifestuje się w postaci szeregu symptomów ze strony organizmu. Objawy somatyczne stresu to: częste przeziębienia i infekcje, palpitacje serca, kłopoty z oddychaniem, ucisk w klatce piersiowej, bezsenność, skłonność do omdlenia, migreny, ciśnieniowe bóle głowy, bóle w krzyżu, niestrawności, biegunki, zaparcia, problemy skórne, alergie, astma, wzmożone pocenie się i lepkość rąk, zaburzenia w miesiączkowaniu, szybka utrata wagi.

2. Fazy reakcji na stres

Janusz Reykowski, polski psycholog, wyróżnia trzy fazy reakcji na stres, biorąc pod uwagę stopień nasilenia czynnika awersyjnego (stresora):

  • faza reakcji instrumentalnych – występuje wtedy, gdy nasilenie stresu jest umiarkowane i nie przekracza progu odporności na stres. Zostają zmobilizowane siły organizmu i zwiększona aktywność procesów poznawczych. Umiarkowany stres sprzyja realizacji zadania, bo pobudza i motywuje do działania;
  • faza krytyczna – natężenie stresu wzrasta, osiągając stopień odporności na stres i dezorganizując działanie człowieka. Pojawia się nadmierna koncentracja na szczegółach i sztywność w rozwiązywaniu problemów. Występuje szereg przejawów reakcji emocjonalnych: lęk, gniew, strach, frustracja;
  • faza reakcji obrony przed stresem – wzmożony stan pobudzenia emocjonalnego, który objawia się w postaci agresji, ucieczki lub wycofywania się. Inne reakcje na nadmierny stres to np.: regresja – zachowania nieadekwatne do wieku, fantazjowanie, myślenie życzeniowe, tłumienie trudności albo izolacja i unikanie kontaktów towarzyskich.

3. Wpływ stresu na choroby

Stres powoduje zmiany wskaźników wegetatywno-somatycznych. Pod wpływem zagrożenia zostaje aktywizowany układ sympatyczny, zwiększa się wydzielanie adrenaliny przez nadnercza, wrasta ciśnienie krwi, przyspiesza akcja serca, wzrasta poziom glukozy we krwi i hamowane są procesy trawienia. Stres bowiem wpływa na układ nerwowy (szczególnie na podwzgórze i przysadkę) i mobilizuje organizm do reakcji typu „walcz” albo „uciekaj”. Badania dotyczące wydarzeń życiowych, np. wykorzystujące Skalę Ponownego Przystosowania Społecznego autorstwa T.H. Holmesa i R.H. Rahe’a, wskazują, że osoby, które przeżyły więcej bolesnych doświadczeń życiowych (m.in. śmierć współmałżonka, rozwód, utratę pracy itp.) w porównaniu z ludźmi o mniejszej liczbie takich zdarzeń, w większym stopniu są narażone na zachorowanie, np. na zawał serca, chorobę wieńcową czy wrzody żołądka i dwunastnicy.

Ekstremalny stres, np. związany z wojną czy przeżyciem klęski żywiołowej, może powodować PTSDzespół stresu pourazowego, który charakteryzuje się zaburzeniem snu, nawracającymi wspomnieniami traumy, stanem lęku i depresji, obniżoną wrażliwością w stosunku do otoczenia, trudnościami w koncentracji uwagi, drażliwością i wybuchami złości. Psychologowie zwracają uwagę, że mogą istnieć pewne cechy osobowości (nastawienia, predyspozycje), które przy współwystępowaniu innych czynników ryzyka, np. nadwagi, palenia tytoniu, uwarunkowań genetycznych, podwyższonego ciśnienia krwi i niewłaściwej diety, zwiększają ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia. Do takich czynników zwiększających prawdopodobieństwo zaburzeń zdrowotnych zalicza się wzór zachowania A.

Liczne badania wskazują, że typ zachowania A (WZA) przyczynia się do zmian miażdżycowych i choroby niedokrwiennej serca. Na czym polega WZA? Osoby przejawiające wzór zachowania A angażują się w permanentną walkę o zdobycie jak największej ilości celów w jak najkrótszym czasie, mają silną potrzebę osiągnięć i awansu, tendencję do dominacji i agresywności, są niecierpliwe, energiczne, mają skłonność do współzawodnictwa, rywalizacji, pośpiechu oraz ignorują oznaki zmęczenia i przepracowania.

Należy pamiętać, że sam stres nie wywołuje choroby, a jedynie katalizuje proces zachorowania. Sytuacje stresowe powodują spadek odporności organizmu. Dokonuje się to na skutek ścisłego powiązania między układem immunologicznym, dokrewnym i nerwowym. Pod wpływem stresu obserwuje się spadek produkcji i aktywności limfocytów T i B. Gwałtowny wyrzut adrenaliny i skurcz naczyń wieńcowych, wywołany silnym stresem, może doprowadzić do tzw. zawału pozanaczyniowego. Badania psychologiczne wykazują, że stres związany z pracą zwiększa ryzyko zgonu. Zawał serca najbardziej grozi tym osobom, które mają duży zakres odpowiedzialności i którym stawia się duże wymagania. Ponadto, kumulujące się w ciągu życia stresy mogą wyjaśnić zjawisko przedwczesnego starzenia się. Stres może w sposób istotny decydować o długości naszego istnienia.

4. Sposoby na zmniejszenie stresu

Wielu ludzi zadaje sobie pytanie, jak pokonać stres, i nadal nie znajduje odpowiedzi. Umiejętność radzenia sobie z przeciwnościami losu stanowi wypadkową doświadczeń życiowych, temperamentu, cech osobowości, systemu wartości, wsparcia społecznego, światopoglądu, sposobu myślenia itp. W dużej mierze odporność na stres wynika z filozofii życia. Tylko od człowieka zależy, czy pozwoli przytłoczyć się stresom, owładnąć chorym ambicjom i pragnieniom odniesienia spektakularnych sukcesów. Może warto zmienić własny styl życia (zadbać o odpowiednią dietę, bogatą w minerały np. magnez i aktywność fizyczną), zatrzymać się w biegu, wyjść na spacer, pobyć z samym sobą, z naturą, z drugim człowiekiem i zapomnieć o chaosie dnia codziennego? Po co się samemu zabijać? Przecież fundowanie sobie stresów to taka powolna śmierć na raty…

Bibliografia

  • Reykowski J., Funkcjonowanie osobowości w warunkach stresu psychologicznego, PWN, Warszawa 1966.
  • Wrześniewski K., Psychologiczne uwarunkowania powstawania i rozwoju chorób somatycznych [w:] Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-06-2.
Komentarze (5)
~Radosc1
~Radosc1

Polecam każdemu który boryka się z problemem stresu: Inteligencja emocjonalna i zarządzanie stresem

Odpowiedz
~ofiara
~ofiara

no a do długoletniego stresu jak dochodzi jeszcze znęcanie się psychiczne fizyczne i emocjonalne to już wogóle .

Odpowiedz
~f##==p
~f##==p

leczę depresję spowodowaną długim stresem zwiazanym __opiekowałam się 7--lat chorym męzem po udarze i potem po wylewie . mam lęki , bóle zoładka i odczuwam zmienne nastroje . leki działają krótko . Co robić ?

Odpowiedz
~katarzyna
~katarzyna

Moim zdaniem jak się mieszka z jakimś debilem to się nigdy nie pozbędziesz stresu a psychoterapia w życiu nie pomaga to są bzdury kasia

Odpowiedz
~iza 303
~iza 303

Po przeczytaniu recenzji o towarzyszącym problemem jakim jest stres myśle iż jestem idealnym przykładem na to co dzieje się w naszym społeczeństwie. Pracuje w korporacji w excluzywnej firmie id 10 lat cały czas pracowałam z tzw trudnym klientem, do tego normy, wskaźniki, odpowiedzialność za innych pracowników za pieniądze itd ale dawałam rady od paru miesięcy doszło do tego mocne ciśnienie ze str kierownika mało tego pod paroma względami można by podciągnąć pod mobing ,kłopoty domowe, rodzinne i co lawina chorób boli serce, stawy, trudności z oddychaniem ,ból głowy pomocny jest tylko alkohol dwa piwka lub winko bo do lekarza nie ma jak pójść bo albo praca albo dzieci maż nie pomaga życie z teściami, kredyty na głowie nic tylko się.... Powodzenia

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Stres - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Stres
Stres

Jak radzić sobie w sytuacji kryzysowej?

(...) wstrząsy i tym samym zapewnić pewną ochronę, przed wewnętrzną destabilizacją. Sytuacje stresowe a wydarzenia życiowe Stres, zgodnie ... marzyli. Stres a praca zawodowa Niezliczone reportaże, filmy i komiksy potwierdzają wszechobecność stresu 
w życiu współczesnych ... Jagiellońskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3., Briers S., Pokonaj depresję, stres i lęk, czyli terapia...

Stres

Jak radzić sobie z nerwami?

(...) godziny. Bezustanny stres, napięcie psychiczne, skołatane nerwy, wyzwania życiowe, obowiązki domowe, nadgodziny w pracy. Czasem ... , frustracją i trudnościami w kontaktach z innymi. Jak sobie radzić z nerwami? Skutki stresu Stres i napięcie psychiczne to syndrom ... . Permanentny stres zakłóca funkcjonowanie układu nerwowego i ma negatywny wpływ na psychikę. Człowiek zestresowany staje się nerwowy ... 2001, ISBN 83-7151-423-9., Łosiak W., Stres i emocje w naszym życiu, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa...

Stres

Depresja a stres

Stres nie jest tylko negatywnym czynnikiem w naszym życiu. Odrobina stresu pomaga czasem się skupić, w krótkim czasie ... , lecz także na nasze zdrowie psychiczne. Stres, przede wszystkim duży lub przewlekły, np. związany ze śmiercią bliskiej osoby, stratą ... stresu. Stres jako przyczyna depresji Stres powoduje wzrost poziomu kortyzolu, zwanego hormonem stresu, i jednoczesne obniżenie ... choroby. Może to być przewlekły stres, który swoim stałym oddziaływaniem powoduje osłabienie mechanizmów obronnych...

Stres

Objawy stresu

(...) kariera zawodowa, stawianie przed sobą wciąż nowych, wygórowanych wyzwań, skutkuje brakiem czasu na relaks i odprężenie. Stres ... ; wszystko to wywołuje stres. Jak sobie z nim radzić, aby nie zwariować? Stres jest trudnym przeciwnikiem, ale da się z nim wygrać. Przyczyny i skutki stresu Stres powoduje wiele czynników. Różne problemy, z którymi nie potrafimy sobie poradzić, często są bezpośrednią przyczyną stresu. Stres w pracy – może być spowodowany strachem przed szefem, koleżanką/kolegą z pracy. Dotyczy on...

Stres

Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony ... spowodowane trudną sytuacją, przeciążeniem czy chorobą. Za stres psychologiczny można uznać taką zmianę w otoczeniu, która wywołuje ... i fazy reakcji na stres? Jak walczyć ze stresem? Psychologia stresu Obecnie daje się wyróżnić trzy główne nurty koncepcji w ujmowaniu stresu psychologicznego: Stres rozumiany jako bodziec, sytuacja trudna lub wydarzenie zewnętrzne o...

Stres

Przyczyny stresu

(...) chorobą, egzaminem, rozwodem itd. Stres towarzyszy człowiekowi od narodzin do śmierci. Jesteśmy na niego skazani, ale wiedza o stresie stanowi jeden ze sposobów redukcji lęku przed nim i dostrzegania jego pozytywnego wydźwięku. Stres bowiem mobilizuje ... . Wymienia się także konkretne fazy reakcji na sytuacje trudne, czynniki determinujące odporność na stres oraz sposoby walki ze stresem. Rodzaje stresu Słownik psychologiczny rozróżnia dwa rodzaje stresu: stres psychiczny – wywołany przez...

Stres

Ciągły stres

Ciągły stres i życie w napięciu to syndrom naszych czasów. Bezustannie się czymś stresujemy: korkiem na ulicy, egzaminem, kłótnią z partnerem, brakiem czasu albo pieniędzy. Dzieci stresują się szkołą, dorosłym towarzyszy stres zawodowy. Stres to nieodłączny element życia każdego człowieka. Kiedy stres jest umiarkowany, motywuje do działania i ambitnych osiągnięć. Jeśli jednak sytuacja stresowa trwa zbyt długo, a stres jest zbyt intensywny, może zagrażać naszemu zdrowiu i mieć degradujący wpływ na...

Stres

Stres szkolny

(...) ze strony kolegów z klasy. Jak dzieci reagują na stres szkolny? Jakie są konsekwencje sytuacji stresowych, doświadczanych przez uczniów? Czym grozi nadmiernie odczuwany stres w szkole i jak sobie z nim radzić? Reakcja na stres O stresie daje się pisać z wielu perspektyw: medycznej, socjologicznej, fizjologicznej czy pedagogicznej. Potocznie termin „stres” rozumie się ... wpływem bodźców fizycznych, np. hałasu czy zbyt wysokiej temperatury. Stres to mobilizacja sił organizmu w sytuacjach...

Stres

Stres pozytywny

Stres pozytywny – czy to w ogóle możliwe? Przecież stres wiąże się z lękiem, niepokojem, napięciem emocjonalnym i obniżonym samopoczuciem. W potocznym rozumieniu stres kojarzy się z sytuacją trudną, chorobą, zmartwieniem, przykrym przeżyciem ... mówić, że stres jest pozytywny? Co decyduje o tym, by można było uznać stres za mobilizujący i motywujący do działania? Jakie ... ” uznaje się kanadyjskiego fizjologa, Hansa Selye’go. Wyróżnił on dwa rodzaje stresu: dystres (zły stres)...

Stres

Psychoneuroimmunologia

(...) adaptacyjny, traumatyczne przeżycia, permanentne stany napięcia emocjonalnego czy stres mogą prowadzić do zachwiania równowagi ... dowodzą, że długotrwały stres ma destrukcyjny wpływ na organizm człowieka i może prowadzić do powstania chorób psychosomatycznych ... oraz mniejszą ich aktywność. Stres katalizuje proces zachorowania u osób, które wykazują podatność na jakąś chorobę. Wysokie napięcie ... natomiast chorobami autoimmunologicznymi, kiedy organizm walczy sam ze sobą. Czynniki psychiczne, np. stres, mogą przyczyniać się do...