Określenie wielkości filtracji nerkowej

Określenie wielkości filtracji nerkowej to badanie, w którym oznacza się, tzw. współczynnik oczyszczania organizmu ze związków, które są przefiltrowane w nerkach, ale nie ulegają procesowi, jakim jest wchłanianie zwrotne w cewkach nerkowych. Jest to, np. inulina - wielocukier wprowadzany sztucznie do układu naczyniowego lub kreatynina występująca w organizmie człowieka. Zwykle wykonuje się badanie filtracji kłębuszkowej, w którym określa się, tzw. współczynnik oczyszczania endogennej kreatyniny (klirens kreatyniny). Klirens jest to objętość osocza, które pozostało po oczyszczeniu ze związku, np. kreatyniny, w wyniku filtrowania go do moczu w jednostce czasu.

W jakim celu wykonywane jest określenie wielkości filtracji nerkowej?

Badanie klirensowe służy do określenia podstawowej czynności nerek, którą jest filtracja kłębuszkowa. Jeżeli badanie powtarzane jest kilkakrotnie przez pewien czas, można stwierdzić  jak szybko postępuje niewydolność nerek.

Grupa ryzyka chorób nerek

Zmniejszenie się liczby czynnych nefronów prowadzi do przewlekłej... »

• przy określeniu czynności filtracyjnej nerek;
• gdy konieczne jest zastosowanie leków, których dawkę należy dostosować do wielkości filtracji nerkowej;
• przy stanach prowadzących do przewlekłej niewydolności nerek.

Oznaczenie filtracji kłębuszkowej pozwala, a nawet jest niezbędne do ustalenia dawkowania większości leków, których eliminacja zachodzi przez nerki. W celu jej wyznaczenia wymagane jest wcześniejsze oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi, a także znajomość masy ciała pacjenta.

Jak przebiega określenie wielkości filtracji nerkowej?

Badanie polega na zbieraniu frakcji moczu powstającego w ciągu 24 godzin oraz pobraniu krwi najczęściej zaraz przed lub po zakończeniu zbiórki. W moczu i surowicy oznacza się stężenie kreatyniny, po czym przy użyciu odpowiednich wzorów oblicza się klirens kreatyniny (współczynnik oczyszczania organizmu dla kreatyniny), który w przybliżeniu przypomina wartość filtracji kłębuszkowej. W trakcie doby, w której następuje zbiórka frakcji moczu, należy przyjmować mniej więcej taką ilość płynów jak normalnie.
Przed badaniem nerek należy poinformować lekarza o:

• aktualne przyjmowanych lekach;
• skłonności do krwawień;
• występującej biegunce lub innych okoliczności, które nie pozwalają na zebranie frakcji moczu.

W trakcie określania wielkości filtracji nerkowej należy przekazać informację lekarzowi o istnieniu okoliczności uniemożliwiających dokładne wykonanie zbiórki dobowej moczu lub przyjęcie zwykłej ilości płynów, np. przy pojawieniu się wymiotów.
Na dzień przed wykonaniem badania klirensowego, nie należy wykonywać innych badań, które mogłyby wpływać na wyniki klirensu nerkowego, np. urografii.
Określenie wielkości filtracji kłębkowej nie powoduje powikłań. Badanie może być powtarzane wielokrotnie oraz wykonywane u pacjentów w każdym wieku, a także u kobiet ciężarnych. Przy chorobach nerek filtracja kłębkowa jest niezbędna.