Kreatynina we krwi

Kreatynina jest to produkt degradacji kreatyny, czyli substancji, która stanowi w mięśniach nośnik energii (ulega ona ufosforylowaniu do fosfokreatyny, która zawiera wysokoenergetyczne wiązania, w razie potrzeby wykorzystywane do pracy mięśni). Szacuje się, że dziennie około 1 - 2% kreatyny mięśniowej ulega przemianie do kreatyniny, która następnie jest przefiltrowywana przez nerki i wydalana z moczem. Stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest uzależnione głównie od masy mięśniowej, płci (u mężczyzn wyższe niż u kobiet), a ponadto zależy od ilości spożywanego mięsa (przy dużym jego spożyciu stężenie kreatyniny może znacznie wzrastać). U danego człowieka stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest jednak wielkością względnie stałą. Ze względu na to, że kreatynina nie jest ani wchłaniana zwrotnie, ani wydzielana przez cewki nerkowe, a jej ilość w moczu jest uzależniona niemal wyłącznie od funkcji filtracyjnej nerek (od przesączania kłębuszkowego), oznaczanie stężenia kreatyniny w surowicy i w moczu znalazło szerokie zastosowanie w ocenie funkcji nerek. Do wzrostu stężenia kreatyniny we krwi (wzrostu kreatyninemii) dochodzi w ostrej i przewlekłej niewydolności nerek.

Spis treści

Wartości prawidłowe stężenia kreatyniny we krwi

W celu oznaczenia stężenia kreatyniny pobiera się do badania próbkę krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej. Na badanie należy przyjść na czczo. W warunkach prawidłowych stężenie kreatyniny we krwi mieści się w przedziale od 53 do 115 µmol/l (od 0,6 do 1,3 mg%). Wartość ta jest jednak zależna od wieku, wagi, płci pacjenta, jego masy mięśniowej i spożycia mięsa w diecie. Ponadto należy pamiętać o możliwości uzyskania wyników fałszywych, gdy próbka jest zhemolizowana lub pacjent ma hiperbilirubinemię.

Oznaczanie stężenia kreatyniny w surowicy krwi jest najczęściej wykorzystywane do obliczania tak zwanego klirensu endogennej kreatyniny, według specjalnego wzoru. Wartość obliczonego w ten sposób klirensu kreatyniny odpowiada z dużym przybliżeniem wartości przesączania kłębuszkowego (GFR) i stanowi dobry wskaźnik do oceny funkcji filtracyjnej nerek.

Przy wykorzystywaniu stężenia kreatyniny we krwi do oceny funkcji nerek należy jednak zachować pewną ostrożność, gdyż do wzrostu jej stężenia dochodzi dopiero, gdy co najmniej połowa miąższu nerek ulegnie uszkodzeniu. Ponadto u osób starszych, wyniszczonych i z małą masą mięśniową stężenie kreatyniny może być niskie pomimo upośledzenia funkcji nerek.

Także przy korzystaniu ze stężenia kreatyniny w surowicy do oceny GFR należy być ostrożnym, ponieważ jeśli przesączanie nerkowe jest już znacznie upośledzone to dochodzi do wydzielania kreatyniny przez cewki nerkowe i z tego względu otrzymane wyniki są zupełnie niemiarodajne.

Interpretacja wyników oznaczania stężenia kreatyniny we krwi

Wzrost stężenia kreatyniny w surowicy krwi świadczy o upośledzeniu funkcji filtracyjnej nerek.

Niewydolność nerek - leczenie

Leczenie niewydolności nerek wymaga kompleksowej opieki medycznej. W jej... »

Dochodzi do tego zarówno w przypadku ostrej jak i przewlekłej niewydolności nerek. Z tego względu do przyczyn wzrostu kreatyninemii zaliczyć możemy wszystkie te schorzenia, które są przyczyną ostrej i przewlekłej niewydolności nerek.

Wśród najczęstszych przyczyn należy wymienić:
- ostre niedokrwienie nerek - w przebiegu wstrząsu (kardiogennego, septycznego, anafilaktycznego, krwotocznego), w odwodnieniu w przebiegu ostrych biegunek i wymiotów;
- uszkodzenie miąższu nerek w pierwotnych i wtórnych (w przebiegu tocznia układowego, w cukrzycy, w skrobiawicy) kłębuszkowych zapaleniach nerek, cewkowo-śródmiąższowych zapaleniach nerek, w zespole hemolityczno-mocznicowym, w zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), w uszkodzeniu spowodowanym toksynami lub lekami nefrotoksycznymi;
- utrudnienie odpływu moczu lub całkowita niedrożność dróg moczowych spowodowana kamicą, skrzepami krwi, przerostem prostaty lub guzami uciskającymi moczowody.

Wszystkie te stany mogą stać się przyczyną ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek i upośledzenia funkcji filtracyjnej nerek. Z kolei upośledzenie filtracji nerkowej, doprowadza do spadku przesączania kreatyniny i przez to wzrostu jej stężenia w surowicy krwi. Z tego właśnie względu oznaczanie stężenia kreatyniny we krwi stanowi dobry wskaźnik do oceny pracy nerek.

Należy także pamiętać, że niewielkie podwyższenie stężenia kreatyniny może być związane z przyrostem masy mięśniowej lub stosowaniem suplementów zawierających w swoim składzie kreatynę. Obniżenie stężenia kreatyniny we krwi nie występuje często. Jego przyczyną może być głodówka, zanik mięśni lub stosowanie kortykosteroidów. Może wystąpić także podczas ciąży.

Przypisy

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Myśliwiec M., Wielka interna - nefrologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60135-62-4

Książek A., Rutkowski B. Nefrologia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-36-X

Linki zewnętrzne

Choroby nerek przy cukrzycy

Artykuły Kreatynina we krwi

Badanie krwi w ocenie czynności nerek

Zaburzenia czynności nerek mają swoje odzwierciedlenie w wynikach badań laboratoryjnych – badań moczu , ale także analiz krwi . Choroby nerek wiążą się nie tylko z upośledzonym wydalaniem wody i ...

Badania krwi mogą wykryć wiele nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu.

Żelazo we krwi

Żelazo we krwi jest ważnym parametrem w diagnozie różnych chorób. Pomiar stężenia tego mikroelementu pozwala na zdiagnozowanie choroby, jaką jest wrodzona hemochromatoza. Badanie stężenia żelaza ...

Anemia, inaczej niedokrwistość to zmniejszona ilość hemoglobiny we krwi, która jest najczęściej spowodowana niedoborem żelaza. Około 80% wszystkich rodzajów anemii wynikają właśnie z braku tego pierwiastka w organizmie. Główne przyczyny niedoboru żelaza to: niewłaściwa dieta uboga w mięso i warzywa zielone, typu szpinak czy sałata oraz duża utrata krwi z organizmu, np. w wyniku obfitych menstruacji. Czynniki, które wpływają na niski poziom żelaza to również upośledzenie wchłaniania z układu pokarmowego. Utrata krwi może być wynikiem poważnych obrażeń i urazów. Najczęściej dotyczy kobiet w młodym wieku, które mają zaburzenia miesiączkowania. Bardzo często problemy z krwawieniem pojawiają się u kobiet po menopauzie.<br />
<br />
Niedobór żelaza u mężczyzn pojawia się po przebytych zabiegach, np. usunięciu żołądka,  jelita lub w przebiegu niektórych dolegliwości, np. choroby Leśniewskiego Cohna, choroby trzewnej. Dodatkowo, dieta uboga w fosforany i szczawiany jest również przyczyną niedoboru żelaza u wielu panów.

Aminotransferaza alaninowa

Aminotransferaza alaninowa (ALAT) jest enzymem wewnątrzkomórkowym, którego poziom określany jest podczas analiz biochemicznych krwi. Najwyższe stężenie tego enzymu występuje w wątrobie i w ...

Aminotransferaza asparaginowa

Aminotransferaza asparaginowa (inaczej aminotransferaza asparaginianowa, transaminaza asparaginianowa, w skrócie AspAT, AST, GOT lub SGOT) to enzym, który znajduje się głównie w komórkach wątroby, ...

Sód we krwi

Prawidłowe stężenie sodu mieści się w granicach 135 - 145 mmol/l. Sód jest elektrolitem płynu pozakomórkowego. Jego nadmiar we krwi jest wywołany odwodnieniem, nadmierną utratą wody przez skórę, ...

Mocznik we krwi

Mocznik we krwi jest parametrem umożliwiającym ocenę funkcji nerek . Związek ten jest końcowym produktem rozkładu białek i wytwarzany jest głównie w wątrobie. Stężenie mocznika w surowicy zależy ...

Potas we krwi

Potas we krwi ma duże znaczenie w organizmie, gdyż jest elektrolitem śródkomórkowym. Potas odpowiedzialny jest za prawidłowe funkcjonowanie układu mięśniowego oraz nerwowego, wpływa na ...

Chlorki we krwi

Obdarzony ładunkiem ujemnym anion chlorkowy razem z dodatnim kationem sodowym są najważniejszymi jonami płynu pozakomórkowego organizmu. Około 88% chloru lokalizuje się w przestrzeni wodnej ...

Amylaza we krwi

Amylaza jest enzymem hydrolitycznym wytwarzanym główne przez trzustkę. Trafia do soku trzustkowego, a z nim do światła przewodu pokarmowego, gdzie bierze udział w trawieniu wielocukrów, przede ...

Białko C

Badanie biochemiczne krwi obejmuje analizę składników osocza (zasadniczego, płynnego składnika krwi, w którym znajdują się składniki morfologiczne). Osocze transportuje cząsteczki niezbędne ...

Białko całkowite we krwi

Białko całkowite we krwi to zbiór wszystkich frakcji białek krwi, takich jak: albuminy, globuliny, fibrynogeny, lipoproteiny, glikoproteiny i wiele innych. Dotąd poznano ponad 300 białek ...

Cynk we krwi

Cynk pełni w organizmie wiele ważnych funkcji. Jego źródłem w diecie są ryby , mięso , jajka, warzywa , ziarna i mleko. Niedobór cynku we krwi może być niebezpieczny dla zdrowia, dlatego też, w ...

Stężenie wapnia

Badanie krwi jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej wykonywanych badań. Krew można badać jednak nie tylko pod kątem składników morfologicznych takich, jak erytrocyty , leukocyty czy ...

Kwas moczowy we krwi

Kwas moczowy jest produktem degradacji puryn, czyli zasad azotowych wchodzących w skład kwasów nukleinowych DNA i RNA. Degradacja ta zachodzi w hepatocytach wątroby pod wpływem działania różnych ...

Bilirubina całkowita we krwi

Bilirubina to produkt metabolizmu hemu, znajdującego się w krwinkach czerwonych. W osoczu krwi znajduje się zarówno bilirubina wolna jak i bilirubina sprzężona. Obie te frakcje składają się na ...

Badanie stężenia glukozy

Badanie poziomu glukozy we krwi to badanie prowadzone w profilaktyce w kierunku cukrzycy , w jej rozpoznawaniu. Kontrola cukrzycy odbywa się także poprzez badanie cukru we krwi. Stężenie glukozy ...

Glukometr jest przyrządem służącym cukrzykom do pomiaru poziomu glukozy we krwi.

Peptyd C

Badanie poziomu peptydu C we krwi wykorzystywane jest w monitorowaniu produkcji endogennej insuliny. Peptyd C odłączany jest od cząsteczki proinsuliny podczas przekształcania jej do insuliny w ...

Szacuje się, że zapadalność na cukrzycę wynosi w naszym kraju 0,3%. W tym jej insulinozależna odmiana stanowi aż 10% wszystkich przypadków. Kiedy może pojawić się ta choroba? Otóż okazuje się, że daje ona o sobie znać zwłaszcza w okresie dzieciństwa i dojrzewania. Jednak ryzyko jej rozwoju istnieje także w starszym wieku.<br />
<br />
Cukrzyca charakteryzuje się hiperglikemią i skłonnością do kwasicy ketonowej, dlatego wymaga leczenia. W tym celu stosuje się insulinę.<br />
<br />
Jeśli chodzi o drugi typ cukrzycy nosi ona nazwę insulinoniezależna, a jej występowanie związane jest ściśle z otyłością, dlatego obserwuje się tendencje zwyżkową u osób po 30 roku życia. Do tego zapadalność na tą odmianę cukrzycy wzrasta wraz z wiekiem do 70 r.ż., a następnie maleje. Chorobowość w Polsce wynosi 1,6-3,7%. W tym przypadku także występuje tu hiperglikemia, jednak nie wykazuje ona tendencji do kwasicy ketonowej. Jeśli zaś chodzi o leczenie to również wskazana jest tutaj insulinoterapia.<br />
<br />
Jak wygląda zapadalność na tę chorobę? Odpowiedzi udziela prof. Edward Franek, endokrynolog.

Dobowy profil glikemii

Dobowy profil glikemii wyznacza się poprzez pomiar stężenia glukozy we krwi , za pomocą glukometru, kilkakrotnie w ciągu doby. Tego typu samokontrola cukrzycy jest pomocna nie tylko w korygowaniu ...

Stężenie glukozy

Stężenie glukozy jest jednym ze wskaźników sprawdzanych podczas badania krwi . Analiza biochemiczna krwi pozwala ustalić na ile nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Poziom glukozy we krwi daje ...

Badania w samokontroli cukrzycy

Kontrola glikemii to podstawa skutecznego leczenia cukrzycy , szczególnie w przypadku chorych stosujących insulinoterapię. Dzięki regularnym pomiarom można stwierdzić, jaki jest dobowy profil ...

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin