Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Kreatynina we krwi

Kreatynina jest to produkt degradacji kreatyny, czyli substancji, która stanowi w mięśniach nośnik energii (ulega ona ufosforylowaniu do fosfokreatyny, która zawiera wysokoenergetyczne wiązania, w razie potrzeby wykorzystywane do pracy mięśni). Szacuje się, że dziennie około 1 - 2% kreatyny mięśniowej ulega przemianie do kreatyniny, która następnie jest przefiltrowywana przez nerki i wydalana z moczem.

Stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest uzależnione głównie od masy mięśniowej, płci (u mężczyzn wyższe niż u kobiet), a ponadto zależy od ilości spożywanego mięsa (przy dużym jego spożyciu stężenie kreatyniny może znacznie wzrastać). U danego człowieka stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest jednak wielkością względnie stałą.

Ze względu na to, że kreatynina nie jest ani wchłaniana zwrotnie, ani wydzielana przez cewki nerkowe, a jej ilość w moczu jest uzależniona niemal wyłącznie od funkcji filtracyjnej nerek (od przesączania kłębuszkowego), oznaczanie stężenia kreatyniny w surowicy i w moczu znalazło szerokie zastosowanie w ocenie funkcji nerek. Do wzrostu stężenia kreatyniny we krwi (wzrostu kreatyninemii) dochodzi w ostrej i przewlekłej niewydolności nerek.

1. Wartości prawidłowe stężenia kreatyniny we krwi

W celu oznaczenia stężenia kreatyniny pobiera się do badania próbkę krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej. Na badanie należy przyjść na czczo. W warunkach prawidłowych stężenie kreatyniny we krwi mieści się w przedziale od 53 do 115 µmol/l (od 0,6 do 1,3 mg%). Wartość ta jest jednak zależna od wieku, wagi, płci pacjenta, jego masy mięśniowej i spożycia mięsa w diecie. Ponadto należy pamiętać o możliwości uzyskania wyników fałszywych, gdy próbka jest zhemolizowana lub pacjent ma hiperbilirubinemię.

Oznaczanie stężenia kreatyniny w surowicy krwi jest najczęściej wykorzystywane do obliczania tak zwanego klirensu endogennej kreatyniny, według specjalnego wzoru. Wartość obliczonego w ten sposób klirensu kreatyniny odpowiada z dużym przybliżeniem wartości przesączania kłębuszkowego (GFR) i stanowi dobry wskaźnik do oceny funkcji filtracyjnej nerek.

Przy wykorzystywaniu stężenia kreatyniny we krwi do oceny funkcji nerek należy jednak zachować pewną ostrożność, gdyż do wzrostu jej stężenia dochodzi dopiero, gdy co najmniej połowa miąższu nerek ulegnie uszkodzeniu. Ponadto u osób starszych, wyniszczonych i z małą masą mięśniową stężenie kreatyniny może być niskie pomimo upośledzenia funkcji nerek.

Także przy korzystaniu ze stężenia kreatyniny w surowicy do oceny GFR należy być ostrożnym, ponieważ jeśli przesączanie nerkowe jest już znacznie upośledzone to dochodzi do wydzielania kreatyniny przez cewki nerkowe i z tego względu otrzymane wyniki są zupełnie niemiarodajne.

2. Interpretacja wyników oznaczania stężenia kreatyniny we krwi

Wzrost stężenia kreatyniny w surowicy krwi świadczy o upośledzeniu funkcji filtracyjnej nerek.

Dochodzi do tego zarówno w przypadku ostrej jak i przewlekłej niewydolności nerek. Z tego względu do przyczyn wzrostu kreatyninemii zaliczyć możemy wszystkie te schorzenia, które są przyczyną ostrej i przewlekłej niewydolności nerek.


Wśród najczęstszych przyczyn należy wymienić:
  • ostre niedokrwienie nerek - w przebiegu wstrząsu (kardiogennego, septycznego, anafilaktycznego, krwotocznego), w odwodnieniu w przebiegu ostrych biegunek i wymiotów;
  • uszkodzenie miąższu nerek w pierwotnych i wtórnych (w przebiegu tocznia układowego, w cukrzycy, w skrobiawicy) kłębuszkowych zapaleniach nerek, cewkowo-śródmiąższowych zapaleniach nerek, w zespole hemolityczno-mocznicowym, w zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), w uszkodzeniu spowodowanym toksynami lub lekami nefrotoksycznymi;
  • utrudnienie odpływu moczu lub całkowita niedrożność dróg moczowych spowodowana kamicą, skrzepami krwi, przerostem prostaty lub guzami uciskającymi moczowody.

Wszystkie te stany mogą stać się przyczyną ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek i upośledzenia funkcji filtracyjnej nerek. Z kolei upośledzenie filtracji nerkowej, doprowadza do spadku przesączania kreatyniny i przez to wzrostu jej stężenia w surowicy krwi. Z tego właśnie względu oznaczanie stężenia kreatyniny we krwi stanowi dobry wskaźnik do oceny pracy nerek.

Należy także pamiętać, że niewielkie podwyższenie stężenia kreatyniny może być związane z przyrostem masy mięśniowej lub stosowaniem suplementów zawierających w swoim składzie kreatynę. Obniżenie stężenia kreatyniny we krwi nie występuje często. Jego przyczyną może być głodówka, zanik mięśni lub stosowanie kortykosteroidów. Może wystąpić także podczas ciąży.

Bibliografia

  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Myśliwiec M., Wielka interna - nefrologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60135-62-4
  • Książek A., Rutkowski B. Nefrologia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-36-X

Źródła zewnętrzne

Magdalena Pikul,
Komentarze (3)
~szewczyk
~szewczyk

@~Magda: podwyższony poziom to problemy z nerkami, chyba,że badanie nie zostało przeprowadzone na czczo

Odpowiedz

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Kreatynina we krwi - najnowsze pytania

Artykuły Kreatynina we krwi
Zabiegi

Transfuzja krwi

Transfuzja krwi to przetoczenie pewnej ilości krwi lub składników krwi. Zabieg wykonuje się zwykle w momencie zagrożenia życia - by uzupełnić składniki krwi - gdy doszło do silnego krwawienia, w czasie operacji, w głębokiej anemii. Z czego składa się...

Krew i naczynia krwionośne

Niedocukrzenie krwi

Niedocukrzenie krwi, zwane inaczej hipoglikemią, może objawiać się nieznaczną sennością, ogólnym osłabieniem, silnymi potami. Niedocukrzenie pojawia się wówczas, gdy mamy do czynienia z niskim poziomem cukru we krwi. W przypadku chorych na cukrzycę, gdy...

Normy laboratoryjne

Mocznik we krwi

Mocznik we krwi jest parametrem umożliwiającym ocenę funkcji nerek. Związek ten jest końcowym produktem rozkładu białek i wytwarzany jest głównie w wątrobie. Stężenie mocznika w surowicy zależy od wielu czynników, dlatego też diagnoza choroby powinna...

Normy laboratoryjne

Sód we krwi

Prawidłowe stężenie sodu mieści się w granicach 135 - 145 mmol/l. Sód jest elektrolitem płynu pozakomórkowego. Jego nadmiar we krwi jest wywołany odwodnieniem, nadmierną utratą wody przez skórę, zbyt dużą utratą wody przez nerki, zaburzeniami funkcji...

Normy laboratoryjne

Posiewy z krwi

Posiewy z krwi wykonuje się, aby zdiagnozować obecne we krwi bakterie i drożdżaki. Próbki do badania pobierane są najczęściej z kilku miejsc, aby zwiększyć prawdopodobieństwo wykrycia drobnoustrojów. Posiew z krwi przeprowadza się głównie, gdy pojawia...

Normy laboratoryjne

Chlorki we krwi

Obdarzony ładunkiem ujemnym anion chlorkowy razem z dodatnim kationem sodowym są najważniejszymi jonami płynu pozakomórkowego organizmu. Około 88% chloru lokalizuje się w przestrzeni wodnej pozakomórkowej. Ze względu na swoje wzajemne powiązanie poziom...

Badania

Grupa krwi

Badanie grupy krwi polega na ocenie zachowania się badanych krwinek czerwonych w obecności surowicy wzorcowej, zawierającej określone przeciwciała albo na zachowaniu się badanej surowicy w obecności krwinek wzorcowych, zawierających znane antygeny. Podczas...

Normy laboratoryjne

Cynk we krwi

Cynk pełni w organizmie wiele ważnych funkcji. Jego źródłem w diecie są ryby, mięso, jajka, warzywa, ziarna i mleko. Niedobór cynku we krwi może być niebezpieczny dla zdrowia, dlatego też, w razie pojawienia się objawów niedoboru tego pierwiastka, ważne...

Normy laboratoryjne

Amylaza we krwi

Amylaza jest enzymem hydrolitycznym wytwarzanym główne przez trzustkę. Trafia do soku trzustkowego, a z nim do światła przewodu pokarmowego, gdzie bierze udział w trawieniu wielocukrów, przede wszystkim skrobi, glikogenu, amylopektyn, do cukrów prostych....

Badania

Osmolalność krwi

Badanie na osmolalność krwi ma na celu zidentyfikowanie stopnia zagęszczenia krwi. Badanie to pozwala ocenić poziom nawodnienia organizmu, kiedy u badanego występują objawy hiponatremii (niedoboru sodu we krwi), utraty wody lub zatrucia etanolem, metanolem...