Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Osobowość unikająca

Osobowość unikająca (łac. personalitas anxifera) to zaburzenie osobowości, które manifestuje się w zachowaniu skrajną nieśmiałością i introwertyzmem. Inaczej osobowość unikającą określa się mianem osobowości lękliwej ze względu na towarzyszący chorym lęk społeczny i unikanie kontaktów międzyludzkich. Osobowość unikająca prowadzi do znacznego upośledzenia funkcjonowania w sferze społecznej, a w krajach takich jak Japonia przyczynia się do „ucieczki od ludzi” w postaci choroby o nazwie „hikikomori”. Cierpiący na osobowość lękliwą wymagają pomocy psychologicznej, najlepiej w formie psychoterapii grupowej, by umieć docenić pozytywy płynące z interakcji międzyludzkich.

Objawy osobowości unikającej

Osobowość lękliwa albo inaczej unikająca została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.6. O osobach lękliwych można powiedzieć, że są nieśmiałe do sześcianu. Jak inaczej przejawia się osobowość lękliwa? Chory żywi przekonanie, że nie pasuje do społeczeństwa, że jest inny, nieatrakcyjny interpersonalnie, niegodny uwagi, zainteresowania, że nikt nie może go polubić. Osobom unikającym kontaktów towarzyszy również nieadekwatne i niskie poczucie własnej wartości albo wręcz poczucie niższości w stosunku do innych osób. Ludzie lękliwi bezustannie znajdują się w centrum swojego umysłu, analizują swoje zachowanie, gesty, sposób mówienia, wygląd itp. Nadmiernie koncentrują się na byciu krytykowanym lub obawiają się odrzucenia, mimo że nie ma najdrobniejszych sygnałów z otoczenia o negatywnym stosunku do danej osoby.

Osobowość unikająca cechuje się również wszechogarniającym napięciem i niepokojem. Osobom lękliwym trudno się rozluźnić i czuć swobodnie wśród obcych. Z jednej strony, potrzebują być zaakceptowanymi i chcieliby uzyskać aprobatę ze strony innych, a z drugiej strony, boją się kontaktów społecznych. Nie chcą wchodzić w bliskie związki uczuciowe czy przyjacielskie, a nawet luźne znajomości. Prezentują ograniczony styl życia z powodu potrzeby zapewnienia sobie fizycznego bezpieczeństwa. Są asekurantami społecznymi – „Lepiej nie angażować się w znajomość i nie inicjować kontaktów, tak na wszelki wypadek, bo ktoś może nas zranić, wyśmiać, skrytykować, odrzucić”. Strach przed porażką interpersonalną jawi się jako totalna katastrofa, której lepiej unikać dla dobra i tak dość wątłej jakości samooceny.

Osoby lękliwe mogą być nadwrażliwe na krytykę i odrzucenie. Kuleć może także ich sfera kontaktów zawodowych. Ze względu na lęk społeczny osoby z cechami osobowości unikającej mogą wybierać zawody wymagające pracy w pojedynkę, a nie współpracy w grupie. Osoby lękliwe mają też ograniczoną sieć wsparcia. Nierzadko w chwilach trudnych, w stresie lub kryzysie czują się samotni, nie mają przyjaciół, z którymi mogliby porozmawiać, co pogłębia zły nastrój i samopoczucie oraz utwierdza w przekonaniu o swojej nieatrakcyjności społecznej. Inni z kolei, nie umiejąc radzić sobie w kontaktach z innymi, często są wykorzystywani i manipulowani. Nie potrafią powiedzieć asertywnie „nie”, z czego korzysta otoczenie, np. koledzy w pracy. Osoby lękliwe boją się też kontaktów intymnych, rezygnują ze związków partnerskich, są skrajnie powściągliwi emocjonalnie.

Osobowość lękliwa to poważne zaburzenie osobowości, które wymaga pomocy psychologicznej. Chorzy mogą skorzystać między innymi z różnych treningów społecznych i kursów asertywności. Jednak dla powodzenia psychoterapii ważne jest zdemaskowanie przyczyn problemów społecznych. Nie wystarczy rozprawić się z samą nieśmiałością. Trzeba odnaleźć źródło trudności i przepracować je z pacjentem. Osobowość lękliwa nie tylko przyczynia się do spadku zadowolenia z własnego życia i niskiego poczucia własnej wartości. Osobowość unikająca często koegzystuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, jak fobie społeczne, agorafobia, depresja czy chociażby nieumiejętność radzenia sobie ze stresem.

Bibliografia

  • Cierpiałkowska L., (red.), Psychologia zaburzeń osobowości. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, ISBN 83-232-1413-1.
  • Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.
  • Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2005, ISBN 83-85452-88-5.
Komentarze (4)
~Paweł
~Paweł

Jaką terapię poleca Pani dla osób mających problem z osobowością unikającą: psychodynamiczną, behawioralno-poznawczą czy może jakąś inną? Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam

Odpowiedz
~lobb
~lobb

Z tego co czytałem na angielskich stronach to raczej behawioralno-poznawcza. Poszukaj sobie pod hasłami CBT Avoidant personality disorder

Odpowiedz
narrator
narrator

Bardzo dobry opis. Ważne że napisano o konieczności znalezienia źródło trudności. Same tylko ćwiczenia nastawione na pokonanie lęku na nic się nie zdadzą a wręcz poprzez swoją niewielką skuteczność mogą potęgować poczucie klęski, braku nadziei itd.

Odpowiedz
~dejavu25
~dejavu25

Jakbym czytam o sobie,to straszne :((. Mam 25 lat i już mnie dobija ta samotność.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zaburzenia osobowości - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Zaburzenia osobowości
Zaburzenia osobowości

Syndrom Piotrusia Pana

Chłopiec rośnie, dojrzewa, staje się mężczyzną, zakłada rodzinę, staje się odpowiedzialny i opiekuńczy. Jest to naturalny kierunek rozwoju mężczyzny. Jak się jednak okazuje, nie każdego. Dla niektórych droga ta urywa się w pewnym momencie i chłopiec nigdy...

Zaburzenia osobowości

Borderline

Borderline

(...) mieć wpływ na rozwój zaburzenia. Objawy borderline Typ borderline to rodzaj zaburzenia osobowości, a dokładniej...

Zaburzenia osobowości

Zaburzenia nawyków i popędów

(...) prezentujące zaburzenia osobowości typu dyssocjalnego. Do rozpoznania hazardu patologicznego konieczne jest stwierdzenie...

Zaburzenia osobowości

Paranoiczne zaburzenia osobowości

Paranoiczne zaburzenia osobowości obejmują osobowość ekspansywną paranoiczną, osobowość fanatyczną, osobowość pieniaczą ... psychopatologiczną treść i kliniczny obraz tego rodzaju zaburzenia osobowości. Paranoja implikuje bowiem, że zaburzenia myślenia w postaci ... osobowości paranoicznej Zaburzenia osobowości, w tym osobowość paranoiczna, odznaczają się głęboko zakorzenionymi i utrwalonymi ... , np. pobudliwość, uczuciowość, percepcję innych ludzi itp. Ponadto, zaburzenia osobowości niosą ze sobą subiektywne...

Zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 ... zaburzenia osobowości cierpi jedna osoba na 100, częściej mężczyźni niż kobiety. Osoby o cechach schizoidalnych są nieśmiałe ... zaburzenia osobowości różnią się od siebie. Osoby schizoidalne nie są zdolne do empatii, wyglądają jakby nie miały uczuć, ich twarz ... schizoidalnej. Próby wyjaśnienia pozostają w sferze domniemań i luźnych spekulacji.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa...

Zaburzenia osobowości

Osobowość dyssocjalna

Praca z dzieckiem z ADHD i jego środowiskiem jako jednostka chorobowa została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.2. Zaburzenia osobowości o charakterze dyssocjalnym doczekały się w środowisku medycznym ... psychopatyczna albo socjopatyczna. Potocznie używa się też nieprawidłowych nazw, jak psychopatia czy socjopatia. Antyspołeczne zaburzenia osobowości charakteryzują nie tylko kłamców, oszustów, gangsterów i przestępców. Wbrew pozorom, manipulacja i...

Zaburzenia osobowości

Osobowość histrioniczna

Osobowość histrioniczna albo inaczej histrioniczne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ... ideałowi stuprocentowego mężczyzny. Histrioniczne zaburzenia osobowości wymagają pomocy psychoterapeutycznej ... swoich i cudzych emocji, wyrażania uczuć, rozwinąć inteligencję i dojrzałość emocjonalną.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5., Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we...

Zaburzenia osobowości

Osobowość anankastyczna

(...) pracownicy, z wysoką motywacją do działania. Niestety, nierzadko osoby takie zatracają się w pracy, a na zaburzenia osobowości nakłada ... , Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, ISBN 83-232-1413-1., Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5., Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii ... Osobowość anankastyczna brzmi dość zagadkowo dla przeciętnego człowieka. Na czym polegają anankastyczne...

Zaburzenia osobowości

Osobowość zależna

(...) 232-1413-1., Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5., Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2005,...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500