Osobowość unikająca

Osobowość unikająca (łac. personalitas anxifera) to zaburzenie osobowości, które manifestuje się w zachowaniu skrajną nieśmiałością i introwertyzmem. Inaczej osobowość unikającą określa się mianem osobowości lękliwej ze względu na towarzyszący chorym lęk społeczny i unikanie kontaktów międzyludzkich. Osobowość unikająca prowadzi do znacznego upośledzenia funkcjonowania w sferze społecznej, a w krajach takich jak Japonia przyczynia się do „ucieczki od ludzi” w postaci choroby o nazwie „hikikomori”. Cierpiący na osobowość lękliwą wymagają pomocy psychologicznej, najlepiej w formie psychoterapii grupowej, by umieć docenić pozytywy płynące z interakcji międzyludzkich.

Objawy osobowości unikającej

Osobowość lękliwa albo inaczej unikająca została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.6. O osobach lękliwych można powiedzieć, że są nieśmiałe do sześcianu. Jak inaczej przejawia się osobowość lękliwa? Chory żywi przekonanie, że nie pasuje do społeczeństwa, że jest inny, nieatrakcyjny interpersonalnie, niegodny uwagi, zainteresowania, że nikt nie może go polubić. Osobom unikającym kontaktów towarzyszy również nieadekwatne i niskie poczucie własnej wartości albo wręcz poczucie niższości w stosunku do innych osób. Ludzie lękliwi bezustannie znajdują się w centrum swojego umysłu, analizują swoje zachowanie, gesty, sposób mówienia, wygląd itp. Nadmiernie koncentrują się na byciu krytykowanym lub obawiają się odrzucenia, mimo że nie ma najdrobniejszych sygnałów z otoczenia o negatywnym stosunku do danej osoby.

Osobowość unikająca cechuje się również wszechogarniającym napięciem i niepokojem. Osobom lękliwym trudno się rozluźnić i czuć swobodnie wśród obcych. Z jednej strony, potrzebują być zaakceptowanymi i chcieliby uzyskać aprobatę ze strony innych, a z drugiej strony, boją się kontaktów społecznych. Nie chcą wchodzić w bliskie związki uczuciowe czy przyjacielskie, a nawet luźne znajomości. Prezentują ograniczony styl życia z powodu potrzeby zapewnienia sobie fizycznego bezpieczeństwa. Są asekurantami społecznymi – „Lepiej nie angażować się w znajomość i nie inicjować kontaktów, tak na wszelki wypadek, bo ktoś może nas zranić, wyśmiać, skrytykować, odrzucić”. Strach przed porażką interpersonalną jawi się jako totalna katastrofa, której lepiej unikać dla dobra i tak dość wątłej jakości samooceny.

Osoby lękliwe mogą być nadwrażliwe na krytykę i odrzucenie. Kuleć może także ich sfera kontaktów zawodowych. Ze względu na lęk społeczny osoby z cechami osobowości unikającej mogą wybierać zawody wymagające pracy w pojedynkę, a nie współpracy w grupie. Osoby lękliwe mają też ograniczoną sieć wsparcia. Nierzadko w chwilach trudnych, w stresie lub kryzysie czują się samotni, nie mają przyjaciół, z którymi mogliby porozmawiać, co pogłębia zły nastrój i samopoczucie oraz utwierdza w przekonaniu o swojej nieatrakcyjności społecznej. Inni z kolei, nie umiejąc radzić sobie w kontaktach z innymi, często są wykorzystywani i manipulowani. Nie potrafią powiedzieć asertywnie „nie”, z czego korzysta otoczenie, np. koledzy w pracy. Osoby lękliwe boją się też kontaktów intymnych, rezygnują ze związków partnerskich, są skrajnie powściągliwi emocjonalnie.

Osobowość lękliwa to poważne zaburzenie osobowości, które wymaga pomocy psychologicznej. Chorzy mogą skorzystać między innymi z różnych treningów społecznych i kursów asertywności. Jednak dla powodzenia psychoterapii ważne jest zdemaskowanie przyczyn problemów społecznych. Nie wystarczy rozprawić się z samą nieśmiałością. Trzeba odnaleźć źródło trudności i przepracować je z pacjentem. Osobowość lękliwa nie tylko przyczynia się do spadku zadowolenia z własnego życia i niskiego poczucia własnej wartości. Osobowość unikająca często koegzystuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, jak fobie społeczne, agorafobia, depresja czy chociażby nieumiejętność radzenia sobie ze stresem.

Bibliografia

  • Cierpiałkowska L., (red.), Psychologia zaburzeń osobowości. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, ISBN 83-232-1413-1.
  • Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.
  • Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2005, ISBN 83-85452-88-5.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
1

Komentarze (2)

Wyloguj
~Paweł
~Paweł

Jaką terapię poleca Pani dla osób mających problem z osobowością unikającą: psychodynamiczną, behawioralno-poznawczą czy może jakąś inną? Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam

Odpowiedz
~lobb
~lobb

Z tego co czytałem na angielskich stronach to raczej behawioralno-poznawcza. Poszukaj sobie pod hasłami CBT Avoidant personality disorder

Odpowiedz

Porady ekspertów

Czuję jakbym miała dwie osobowości

Potrafię bez żadnego konkretnego powodu zmienić się z osoby towarzyskiej, rozmownej, uśmiechniętej,...

mgr Paulina Stolorz Porady udziela mgr Paulina Stolorz mgr psychologii klinicznej, psychoterapeuta.
Co mam zrobić? Podejrzewam borderline;(

Witam. Mam 25 lat... od 7 lat moje życie diametralnie się zmieniło... przestałam być tryskającą...

lek. Zofia Antosik Porady udziela lek. Zofia Antosik psychiatra w oddziale chorób afektywnych Instytutu Psychiatrii i Neurologii.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

Artykuły Zaburzenia osobowości

Osobowość dyssocjalna
Zaburzenia osobowości Osobowość dyssocjalna

Osobowość dyssocjalna jako jednostka chorobowa została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.2. Zaburzenia osobowości o charakterze dyssocjalnym doczekały się w środowisku medycznym wielu terminów-substytutów, jak osobowość amoralna, osobowość antysocjalna (antyspołeczna) lub asocjalna (aspołeczna), osobowość psychopatyczna albo socjopatyczna. Potocznie używa się też nieprawidłowych nazw, jak psychopatia czy socjopatia. Antyspołeczne zaburzenia osobowości...

Zaburzenia osobowości Osobowość chwiejna emocjonalnie

(...) Modele kliniczne i techniki terapeutyczne, GWP, Gdańsk 2003, ISBN 83-89120-15-1.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL,...

Zaburzenia osobowości Osobowość histrioniczna

Osobowość histrioniczna albo inaczej histrioniczne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chor ... . Histrioniczne zaburzenia osobowości obejmują osobowość histeryczną i psychoinfantylną. Przyczyny osobowości histrionicznej Specjaliści ... . Histrioniczne zaburzenia osobowości wymagają pomocy psychoterapeutycznej. Przede wszystkim chodzi o wzmocnienie samooceny chorego ... uczuć, rozwinąć inteligencję i dojrzałość emocjonalną.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN...

Zaburzenia osobowości Osobowość anankastyczna

(...) w pracy, a na zaburzenia osobowości nakłada się kolejny problem – pracoholizm, kiedy człowiek zaczyna definiować siebie ... -232-1413-1.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2005, ISBN ... Osobowość anankastyczna brzmi dość zagadkowo dla przeciętnego człowieka. Na czym polegają anankastyczne...

Zaburzenia osobowości Osobowość zależna

(...) 83-232-1413-1.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie...

Zaburzenia osobowości Zaburzenia nawyków i popędów

(...) uprawianym przez jednostki prezentujące zaburzenia osobowości typu dyssocjalnego. Do rozpoznania hazardu patologicznego...

Osobowość seksualnaOdtwórz wideo
Fantazje i marzenia seksualne Osobowość seksualna

Czynniki genetyczne czy środowiskowe działają na psychikę młodego człowieka już od najmłodszych...

Przyczyny nerwicy Osobowość a nerwica

Ludzie doświadczają równych trudności i wydarzeń. Przeżycia oraz wpływ środowiska zewnętrznego...

Osobowość depresyjna
Depresja i mania Osobowość depresyjna

Osobowość człowieka kształtuje się przez całe jego życie pod wpływem życiowych doświadczeń....

Zaburzenia osobowości Osobowość wieloraka

Osobowość wieloraką określa się inaczej jako rozdwojenie jaźni, rozszczepienie osobowości, osobowość mnogą lub naprzemienną. Choroba objawia się istnieniem w jednym ciele kilku osobowości.

Osobowość dyssocjalna
Zaburzenia osobowości Osobowość dyssocjalna

Osobowość dyssocjalna cechuje się antyspołecznymi zachowaniami, lekceważeniem norm i reguł, niezdolnością do przeżywania empatii i poczucia winy oraz wykorzystywaniem innych dla osobistych korzyści.

Zaburzenia osobowości Osobowość histrioniczna

Osobowość histrioniczna cechuje się dramatyzowaniem, teatralnością, spłyceniem afektywnym, prowokacyjnym zachowaniem, domaganiem się ciągłego zainteresowania i egocentryzmem.

Zaburzenia osobowości Osobowość anankastyczna

Osobowość anankastyczna cechuje się nadmierną skrupulatnością, perfekcjonizmem, pedanterią i sztywnością działania. Może uprawdopodabniać zachorowanie na nerwicę natręctw.

Zaburzenia osobowości Osobowość zależna

Ludzie z osobowością zależną bezustannie zabiegają o to, by ktoś się nimi opiekował. Boją się samotności i odpowiedzialności za własne życiowe wybory.

Zaburzenia osobowości Osobowość chwiejna emocjonalnie

Osobowość chwiejna emocjonalnie dzieli się na dwa podtypy – typ impulsywny i osobowość graniczną. Typowe cechy zaburzeń, to: labilność emocjonalna, pobudliwość, wybuchowość i gwałtowność reakcji.

Sport dla dziecka Osobowość fitness u dziecka

Osobowość fitness odgrywa ogromną rolę w utrzymaniu sprawności fizycznej dziecka. Pomóż dziecku odnaleźć ćwiczenia, które odpowiadają jego charakterowi. Pozwoli mu to zachować motywację.

Objawy depresji Obniżony nastrój

(...) maskować się” w postaci dolegliwości somatycznych, np. bólu głowy czy brzucha. Obniżenie nastroju a osobowość unikająca ... i lęku można uznać za depresję czy obniżony nastrój, jednak objawy te mogą świadczyć o osobowości unikającej. Osobowość unikająca objawia się także: poczuciem niższości i niedopasowania, dopatrywaniem się krytyki i odrzucenia ze strony...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij