Ostra białaczka szpikowa

Ostra białaczka szpikowa (ang. Acute Myelogenous Leukemia, AML lub Acute Non-Lymphoblastic Leukemia, ANLL) wynika z anomalii genetycznych, które powodują rozrost nowotworowy prekursorów komórek krwi. Zostaje zaburzony proces namnażania i dojrzewania komórek, co sprawia, że w szpiku kostnym dominują tzw. mieloblasty – niedojrzałe formy komórek krwi. Ostra białaczka szpikowa to najczęstszy rodzaj białaczek w wieku niemowlęcym, jednak wraz z wiekiem ryzyko zachorowania wzrasta. Proporcje zachorowania na ten typ białaczki wynoszą: 8. dorosłych (powyżej 35. roku życia) na 2. dzieci.

Przyczyny ostrej białaczki szpikowej

Patomorfolodzy i lekarze wskazują głównie na podłoże genetyczne w rozwoju AML, gdyż dochodzi do transformacji nowotworowej komórek macierzystych. Ponadto, ten typ białaczki występuje częściej w przypadku aberracji chromosomalnych, np. u chorych z zespołem Downa (trisomia 21. chromosomu) lub z zespołem Klinefeltera (dodatkowy chromosom X u mężczyzny, np. XXY). Etiologia jest trudna do ustalenia, ale wśród czynników ryzyka, zwiększających prawdopodobieństwo zachorowania na tę chorobę, wymienia się m.in.:

• ekspozycję na promieniowanie jonizujące,
• narażenie na substancje chemiczne, takie jak benzen czy gaz musztardowy,
• przebytą chemioterapię w leczeniu nowotworów i chłoniaków.

Choroba spotykana jest głównie u dorosłych i obejmuje 60% ostrych białaczek.

Objawy i przebieg ostrej białaczki szpikowej

Ostra białaczka szpikowa rozpoczyna się nagle. Objawy są raczej niespecyficzne, dlatego trudno postawić od razu jednoznaczną diagnozę. Dla AML charakterystyczne dolegliwości to:

• osłabienie i wyniszczenie organizmu,
• stany gorączkowe,
• nocne poty,
• bóle kości i stawów,
• bladość skóry,
• nacieki komórek białaczkowych na narządy wewnętrzne i węzły chłonne,
• obecność czarnych lub niebieskich siniaków bez widocznego powodu,
• małe wybroczyny na skórze po zranieniu (łac. petechiae),
• łatwa męczliwość, uczucie duszności podczas wysiłku,
• anemia,
• spadek masy ciała,
• krwiomocz,
• przerwa leukemiczna – brak form pośrednich w rozwoju białych krwinek we krwi obwodowej,     
• owrzodzenia dróg śluzowych,
• podatność na zakażenia bakteryjne i drożdżakowe,
• krwawienie z nosa lub dziąseł z powodu niskiego poziomu trombocytów,
• powiększenie śledziony i węzłów chłonnych, rzadziej wątroby.

Ostra białaczka szpikowa ma przeważnie ciężki przebieg. Obecnie średnia długość życia osób po rozpoznaniu choroby to 10-16 miesięcy. Dawniej pacjent umierał w ciągu kilku tygodni. Nawroty następują najczęściej w ciągu pierwszego roku choroby, później są już rzadsze. Pacjenci chorzy na AML najczęściej umierają z powodu sepsy, krwawień do OUN i niewydolności narządów wewnętrznych. Rozwój choroby powoduje, że zmutowane komórki opanowują cały szpik kostny i rozrastają się poza nim, np. w śledzionie albo wątrobie, powodując ich powiększenie (splenomegalia i hepatomegalia) i zaburzając funkcjonowanie tych narządów.

Leczenie ostrej białaczki szpikowej

W zależności od rodzaju ostrej białaczki szpikowej stosuje się różne formy terapii. Klasyfikacja WHO (ang. World Health Organization) – Światowej Organizacji Zdrowia – uwzględnia m.in. takie typy ostrej białaczki szpikowej, jak: ostra białaczka mieloblastyczna z cechami dojrzewania, ostra białaczka mielomonocytowa, ostra białaczka monoblastyczna, ostra białaczka bazofilowa, ostra białaczka megakarioblastyczna czy ostra erytroleukemia. Dla niektórych podtypów ostrej białaczki szpikowej charakterystyczne są pewne zaburzenia chromosomalne, które stanowią jednocześnie ważny wskaźnik prognostyczny, dlatego decydujące rozpoznanie dokonuje się na podstawie wyników badań cytochemicznych oraz immunofenotypu komórek nowotworowych.

Komórki macierzyste

Komórki macierzyste nazywane są również komórkami pnia, mają zdolność do... »

Leczenie ostrej białaczki szpikowej ma doprowadzić do remisji choroby. W tym celu stosuje się chemioterapię, która zabija możliwie jak najwięcej komórek nowotworowych. Stosuje się leki cytostatyczne, a terapia odbywa się w specjalistycznych ośrodkach hematologicznych. Następny krok leczenia to przygotowanie pacjenta do przeszczepu szpiku i zminimalizowanie ryzyka odrzutu.