Rzeżączka

Rzeżączka (łac. Gonorrhoea) to najbardziej rozpowszechniona choroba przenoszona drogą płciową. Wywołuje ją bakteria – dwoinka rzeżączki (łac. Neisseria gonorrhoeae), żyjąca w wilgotnych miejscach ciała, np. w drogach moczowo-płciowych, odbytnicy i jamie ustnej. Zarażeni często nie mają świadomości swojej choroby, a niekiedy bagatelizują objawy, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do niepłodności. Istnieje ryzyko, że zarażona kobieta w ciąży przeniesie infekcję w trakcie porodu na noworodka, wywołując u niego ciężkie zakażenie tkanek oka.

Przyczyny i objawy rzeżączki

Główną przyczyną zakażenia rzeżączką są kontakty płciowe (genitalne, oralne, analne) z osobami chorymi oraz używanie wspólnych przedmiotów do codziennej higieny, np. ręczników albo pościeli. Jak wynika z najnowszych badań, bakterie rzeżączki mogą przeżyć nawet do czterech godzin na tzw. powierzchniach nieorganicznych, np. na desce klozetowej czy na ręczniku. O zakażenie gonokokami łatwo drogą pośrednią u małych dziewczynek – ze względu na ich budowę anatomiczną i skład wydzieliny narządów płciowych. Zakażenie rzeżączką może nastąpić przez przebywanie w łóżku z chorymi dorosłymi czy wspólne używanie gąbek do mycia albo ręczników do wycierania miejsc intymnych. Początkowe objawy rzeżączki u kobiet bywają bardzo dyskretne i słabo wyrażone, przypisywane zwykle innym dolegliwościom, a czasem w ogóle się nie pojawiają. U mężczyzn pierwsze objawy choroby można zaobserwować po 5-7 dobach od stosunku. Symptomy chorobowe są zazwyczaj bardziej widoczne.

Objawy zakażenia rzeżączką

U KOBIET	U MĘŻCZYZN
ból i pieczenie podczas oddawania moczu krwiste lub żółtawe upławy z pochwy swędzenie i infekcje w okolicach odbytu bolesne stosunki seksualne dyskomfort w dole brzucha krwawienia międzymiesiączkowe wymioty gorączka	ból i pieczenie podczas oddawania moczu ropna wydzielina z cewki moczowej stan zapalny układu moczowego swędzenie i infekcje w okolicach odbytu

Pierwotnym miejscem zakażenia u kobiet jest szyjka macicy, natomiast u mężczyzn – cewka moczowa. Infekcja bakteryjna jednak rozprzestrzenia się dalej i może objąć macicę, jajowody i jajniki. W wielu przypadkach doprowadza do niepłodności w wyniku zbliznowaceń wyściółki jajowodu albo do ciąży pozamacicznej. Pęknięta ciąża pozamaciczna może być przyczyną wstrząsu spowodowanego utratą krwi, a w konsekwencji nawet zgonu. Gdy rzeżączka jest nieleczona, mogą pojawić się powikłania, np. w postaci zapalenia przydatków u kobiet, zapalenia stawów, a u mężczyzn – rzeżączkowego zapalenia jąder i najądrzy.

Diagnozowanie, profilaktyka i leczenie rzeżączki

Diagnozę rzeżączki stawia się w oparciu o badania na obecność dwoinki rzeżączki, np. w wymazie z pochwy lub w wydzielinie cewki moczowej. Niestety, ta metoda okazuje się najczęściej wystarczająca tylko w przypadku mężczyzn. U kobiet, pobrane wymazy pochwowe bada się na obecność genów bakterii albo stosuje się hodowlę bakteryjną, tzn. próbkę wydzieliny umieszcza się na płytce z odpowiednią pożywką i inkubuje przez 2 dni, aż do wytworzenia przez bakterie kolonii widocznych gołym okiem.

Ryzyko zarażenia rzeżączką jest duże, szczególnie bez stosowania ochrony w postaci prezerwatywy. Podstawowym czynnikiem ryzyka są stosunki seksualne z więcej niż jednym partnerem lub z osobą, która sama ma wielu innych partnerów. Poza tym choroba często współistnieje z chlamydiami lub HPV, rzadziej z kiłą, dlatego należy się badać również w tym kierunku i nie zapominać o codziennej obserwacji własnego ciała.
Leczenie rzeżączki polega na antybiotykoterapii. Najczęściej stosuje się iniekcje ceftriaksonu albo doustnie leki z grupy fluorochinolonów, a czasem doksycyklinę lub azytromycynę. Nadal trwają badania nad szczepionką przeciwko rzeżączce.
Nieleczona rzeżączka prowadzi do bardzo poważnych powikłań, m.in. grozi niepłodnością. Skutkiem przebytej rzeżączki u mężczyzn może być zapalenie najądrzy, prostaty, stawów lub zapalenie opon mózgowych, a u kobiet – zapalenie jajników lub stawów.

Rzeżączka u kobiety ciężarnej jest niebezpieczna dla płodu. Może prowadzić do rzeżączkowego zapalenia spojówek u noworodka i utraty wzroku.