Środki antydepresyjne
Biomedyczne formy terapii, np. farmakoterapia, zwalczają zaburzenia psychiczne poprzez zmianę chemii mózgu za pośrednictwem leków. Arsenał farmakoterapii zawiera kilka związków, które zrewolucjonizowały leczenie depresji i zaburzenia dwubiegunowego. Antydepresanty, czyli leki przeciwdepresyjne, oraz stabilizatory nastroju nie mogą zapewnić wyleczenia zaburzeń afektywnych. Ich zastosowanie przynosi jednak dużą różnicę w jakości życia wielu ludzi cierpiących na depresję albo psychozę maniakalno-depresyjną. Jakie rodzaje środków antydepresyjnych można wyróżnić i jak wpływają na biochemię mózgu?
Rodzaje antydepresantów
Antydepresanty to leki przeciwdepresyjne, które najczęściej wpływają na szlaki serotoninowe i/lub noradrenergiczne (norepinefrynowe) w mózgu. Związki trójpierścieniowe ograniczają reabsorpcję neuroprzekaźników w komórce nerwowej po ich uwolnieniu w synapsie między komórkami mózgu – proces ten nazywa się wychwytem zwrotnym. Do drugiego typu antydepresantów zalicza się fluoksetynę. Leki z tej grupy nazywają się w skrócie SSRI, czyli selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. SSRI stosowane przez dłuższy czas zakłócają wychwyt zwrotny serotoniny w synapsie. W przypadku wielu osób ten przedłużony efekt serotoninowy poprawia depresyjny nastrój. Trzecia grupa leków przeciwdepresyjnych to inhibitory monoaminooksydazy (MAO), które ograniczają aktywność enzymu MAO – substancji chemicznej odpowiadającej za rozbijanie noradrenaliny (norepinefryny) w synapsie. Kiedy działanie MAO zostanie zahamowane, większa ilość noradrenaliny może przenosić informacje nerwowe przez szczeliny synaptyczne. O dziwo, większość pacjentów zgłasza, że mija około dwóch tygodni, zanim antydepresanty zaczną spełniać swoją rolę. Ponadto wielu sceptyków leków przeciwdepresyjnych podkreśla, że ich przyjmowanie niesie ze sobą szereg skutków ubocznych.
Możliwość popełnienia samobójstwa stanowi szczególne zagrożenie w depresji. Obecnie wydaje się, że te same leki, które stosuje się w leczeniu depresji, mogą prowokować lub nasilać myśli samobójcze, szczególnie podczas kilku początkowych tygodni terapii i zwłaszcza u dzieci. Inne badania pokazują jednak, że zwiększone ryzyko targnięcia się na własne życie po zażyciu środków antydepresyjnych ma charakter krótkotrwały i wynosi mniej niż 1%. Wielu terapeutów i psychiatrów obawia się, że wiele leków przeciwdepresyjnych może jedynie maskować problemy psychologiczne, ale nie rozwiązywać. Niektórzy boją się, że SSRI mogą powodować zmiany w strukturze osobowości i wywoływać nieoczekiwane konsekwencje społeczne.
Skutki uboczne antydepresantów
Oprócz zmian natury psychologicznej leki przeciwdepresyjne wpływają też na fizjologię organizmu, niosąc ryzyko potencjalnych dolegliwości i zaburzeń. Do skutków ubocznych antydepresantów zalicza się m.in.:
- zaburzenia snu, koszmary senne, trudności z zasypianiem;
- zaburzenia koncentracji uwagi i percepcji;
- osłabienie refleksu;
- bóle i zawroty głowy;
- lęk, niepokój;
- stany pobudzenia;
- mdłości, wymioty, biegunkę;
- zaburzenia pracy serca;
- osłabienie mięśniowe, drżenie, stany drgawkowe;
- suchość w ustach;
- nadmierną potliwość;
- brak apetytu albo przyrost masy ciała;
- zaburzenia w sferze seksualnej, impotencję, spadek libido.
Trzeba pamiętać, że antydepresanty to środki sprzedawane wyłącznie z przepisu lekarza w celu usunięcia objawów depresji, ale nie wyeliminowania przyczyny „złego” nastroju. Jeśli cierpimy z powodu niskiej samooceny, lek nie sprawi, że nagle zaczniemy myśleć o sobie jako o człowieku godnym szacunki i miłości. Jeżeli depresja pojawiła się wskutek rozwodu z małżonkiem, lek cudownie nie naprawi relacji partnerskiej. W takich przypadkach konieczna jest psychoterapia. Farmakoterapia może być wówczas uzupełnieniem pracy terapeutycznej. Wiele raportów pokazuje pozytywne efekty działania antydepresantów. Jednak choć działają ogólnie lepiej niż placebo, doniesienia o ich skuteczności wydają się wyolbrzymione przez wybiórcze publikowanie pozytywnych rezultatów.
Stabilizatory nastroju
Prosta substancja chemiczna – lit pod postacią węglanu litu – okazała się wysoce skuteczna jako stabilizator nastroju w leczeniu zaburzenia dwubiegunowego. Lit jest nie tylko antydepresantem, bowiem oddziałuje na oba krańce emocjonalnego spektrum, studząc huśtawki nastrojów, które w psychozie maniakalno-depresyjnej wahają się od niekontrolowanych okresów nadmiernego podniecenia do depresyjnego letargu i rozpaczy. Niestety, lit ma jedną poważną wadę – w wysokich stężeniach jest toksyczny. Lekarze nauczyli się, że bezpieczna i skuteczna terapia wymaga podawania niewielkich dawek przez okres jednego do dwóch tygodni.
Następnie, dla ostrożności pacjenci muszą poddawać się okresowym badaniom krwi, aby upewnić się, że stężenie litu nie wzrosło do niebezpiecznego poziomu. Naukowcy odkryli jednak alternatywę wobec litu w leczeniu zaburzenia dwubiegunowego, a mianowicie kwas walproinowy. Kwas walproinowy pierwotnie stosowano w terapii epilepsji, ale wobec wielu osób o skrajnych wahaniach nastroju okazuje się znacznie bardziej skuteczny niż lit i daje mniej niebezpiecznych skutków ubocznych. Paroksetyna, fluoksetyna, wenlafaksyna czy duloksetyna to tylko niektóre środki przeciwdepresyjne, które łagodzą objawy depresji. Niestety, nie wyeliminują przyczyn choroby, które nie zawsze mają charakter biologiczny, czyli nie wynikają z zaburzeń w neuroprzekaźnictwie, ale z problemów natury psychologicznej, np. stresu, śmierci bliskiej osoby, problemów finansowych albo rozstania z partnerem.
Artykuły Depresja i mania
Jak rozróżnić gorszy dzień od rzeczywistej depresji? Otóż istnieją objawy, których wystąpienie może być zapowiedzią tego problemu emocjonalnego. Jeśli zauważysz je u siebie, udaj się do specjalisty!

Depresja maskowana przybiera „maski” innych dolegliwości chorobowych, np. zaburzeń snu, anoreksji, myśli natrętnych albo zaburzeń lękowych. Jak rozpoznać depresją atypową?
Aleksytymia oznacza dosłownie „brak słów dla emocji”. Inaczej bywa określana jako analfabetyzm emocjonalny albo ślepota uczuciowa. Aleksytymik myli stany uczuciowe z pobudzeniem fizjologicznym.
Według ostatnich badań naukowych, depresja w połączeniu z zażywaniem antydepresantów może przyczynić się do zwiększenia ryzyka udaru mózgu. Stwierdzenie to dotyczy w szczególności kobiet.

Depresja i mania to zaburzenia nastroju. Wiele osób traktuje depresję jako wymysł, wymówkę, która pozwoli na nieproduktywną pracę, lenistwo. Głęboki, uporczywy smutek, który nie pozwala na ...

Wyuczona bezradność przypomina bardzo depresję. Osoby bezradne i depresyjne wierzą w swoją bezwartościowość, nieskuteczność działań, roztaczają wizję samych porażek, są bierne i apatyczne.
Depresja wśród dzieci i młodzieży to coraz częstszy problem. Niestety, brak apetytu, drażliwość, dąsy, złe wyniki w nauce odczytuje się częściej jako problem wychowawczy niż zaburzenia nastroju.
Depresja anaklityczna to rodzaj depresji u niemowląt w wyniku długotrwałego rozstania z matką. Maluch odseparowany od matki jest apatyczny, drażliwy, nie chce jeść i wykazuje zahamowania rozwoju.

Depresję endogenną nazywa się zamiennie depresją ciężką albo depresją dużą. Powstaje ona w wyniku zaburzeń biologicznych. Objawy osiowe to melancholia i utrata radości życia.

Depresja jednobiegunowa objawia się m.in. smutkiem, niską samooceną i lękiem. Przeciwieństwo depresji jednobiegunowej to depresja dwubiegunowa, inaczej zaburzenie maniakalno-depresyjne.

Epizod maniakalny to zaburzenie afektywne, które objawia się euforią, podnieceniem psychoruchowym, drażliwością i wzrostem samopoczucia. Stany maniakalne mogą wiązać się z objawami psychotycznymi.
Cyklotymia to utrwalone zaburzenie nastroju, które charakteryzuje się niestabilnością samopoczucia. Cyklotymik doświadcza wahań nastroju od lekkiej postaci depresji do stanów hipomanii.
Kto jest najbardziej narażony na depresję ? Bez wątpienia kobiety. Ryzyko depresji u kobiet jest dwukrotnie większe niż u mężczyzn. Dodatkowo bardziej narażone na depresję są kobiety rozwiedzione ...

Depresja postrzegana jest w społeczeństwie jako wstydliwa przypadłość. Znanych jest jednak wiele osób ze świata show-biznesu czy polityki, które otwarcie mówią o swojej chorobie. Wśród nich należy ...

Dzięki postępowi medycznemu rozwinęły się również metody leczenia depresji . Sposoby, które stosowano wcześniej – odpowiednia dieta, upuszczanie krwi, elektrowstrząsy i lobotomia – dziś stopniowo ...

Depresja pogarsza jakość życia chorego, ogranicza jego zdolność do pracy i nauki, wpływa na kontakty z bliskimi. Co zrobić, gdy praca przestaje być możliwa? Czy wrócić do pracy po epizodzie ...

Depresję bardzo trudno jest zdiagnozować, dopóki nie manifestują się nasilone objawy. Niestety nie ma nadal opracowanych testów laboratoryjnych czy też badań obrazowych, które pomogłyby w ...

Depresja to ciężka choroba – można ją jednak pokonać. By tak się stało, trzeba przede wszystkim zacząć się leczyć. Ten krok jest dla chorego zwykle bardzo trudny. Często, mimo coraz gorszego ...

Szacuje się, że kobiety chorują na depresję aż dwa razy częściej niż mężczyźni. Jaki jest dokładny związek depresji z płcią i czy rzeczywiście kobiety są bardziej podatne na zaburzenia nastroju? Z ...
Rozpoczęcie leczenia depresji to dla chorego może być bardzo trudny moment, wiążący się ze zgodą na wizytę u lekarza psychiatry lub lekarza pierwszego kontaktu, zrozumieniem diagnozy i akceptacją ...

Wiele osób traktuje depresję jak wyrok i poddaje się jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Tymczasem, chociaż choroba jest ciężka, można ją pokonać. Jednym z rodzajów depresji jest dystymia. ...
Osobowość człowieka kształtuje się przez całe jego życie pod wpływem życiowych doświadczeń. Ludzie różnią się między sobą pod względem nasilenia cech osobowości, a niektóre z nich sprzyjają ...

Samobójstwo to tragedia, która zdarza się coraz częściej. Czasem nie da się jej zapobiec, ale są również takie sytuacje, kiedy człowiek daje otoczeniu znać, że dzieje się z nim coś złego, że życie ...

Depresja to najczęściej występujące zaburzenie nastroju. Należy pamiętać, że tylko lekarz może w pełni zdiagnozować i orzec, że dany pacjent cierpi na zaburzenia nastroju. Testy psychologiczne ...
Jesteś zmęczony, nie możesz spać, boli cię głowa, serce albo żołądek, nie masz apetytu? Uważaj, to może być depresja . Ta podstępna choroba objawia się nie tylko złym nastrojem. Spadek ...

Rodzina i przyjaciele osób chorych na depresję często nie wiedzą, jak zachowywać się w ich towarzystwie, co robić, co mówić, czego unikać. Nie wiedzą, jak dana osoba zareaguje i czy nie zrobią jej ...

Depresja dotyka i kobiety, i mężczyzn. Panom trudniej jednak zdecydować się na leczenie. Bo przecież facet to twardziel, a chłopaki nie płaczą. Jak więc mogliby się przyznać do słabości? Gdyby ...

Sport to zdrowie . Czy może być panaceum na wszystkie choroby? Czy w przypadku depresji sport może poprawić samopoczucie ? Większość twierdzi, że sport gwarantuje zadowolenie z życia. Lekarze i ...

Depresja duża, depresja lękowa, depresja poporodowa, depresja sezonowa, depresja maskowana – to tylko niektóre rodzaje depresji. Klasyfikacja zaburzeń depresyjnych jest trudna i niejednoznaczna. ...

„Jest taki dzień i każdy tak ma, że czasem jest źle i jakoś nie tak, a potem jest noc i znowu jest dzień i uwierz mi, że uśmiechniesz znów się”. Tak mówią słowa piosenki i jej autor ma rację, ...

Trudno wskazać konkretne przyczyny depresji, ponieważ jest to schorzenie o wielopłaszczyznowym podłożu, stąd też istnieje kilka hipotez, które przybliżają złożoność patomechanizmu choroby. ...

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez amerykańskich naukowców, psychoterapia kognitywna (poznawcza) jest skuteczną metodą zwalczania objawów depresji . Co więcej, okazuje się, że ...
Neurofeedback to nowoczesna metoda terapii, która według badaczy z Uniwersytetu w Montrealu może okazać się skuteczna w leczeniu depresji . Jest to terapia pokrewna do biofeedbacku, która pozwala ...

Szaro, ponuro, dzień coraz krótszy – jesień to moment, kiedy najczęściej atakuje nas depresja sezonowa. SAD (ang. Seasonal Affective Disorder) powoduje obniżenie nastroju, rozdrażnienie, senność , ...

W zależności od rodzaju depresji , nasilenie i rodzaj objawów u chorych może mieć inny charakter. Ze względu na czas trwania zaburzenia nastroju depresję dzieli się na epizod depresyjny, ...

Depresja (ang. depression ) to poważna choroba afektywna, która skutecznie obniża jakość życia. Dlatego dobrze jest zrobić wszystko, by jej zapobiec. W tym celu należy poznać, jakie są pierwsze ...

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się naprzemiennym występowaniem depresji i manii. Są to dwa zupełnie odmienne stany, które łączy jedna rzecz, a ...

Smutek , zniechęcenie, niewytłumaczalne poczucie przygnębienia i brak zrozumienia ze strony najbliższych. To tylko niektóre trudności, które towarzyszą każdego dnia osobie z dystymią. Jeszcze nie ...


