Wirusowe zapalenie stawów

Wirusowe zapalenie stawów to proces zapalny wywołany obecnością żywych drobnoustrojów w obrębie jamy stawowej lub tkanek okołostawowych. Choroba ta wymaga szybkiego rozpoznania i możliwie natychmiastowego wdrożenia leczenia. Jak zawsze, leczenie jest najskuteczniejsze, gdy rozpocznie się je już przy pierwszych objawach. Wirusy mogą w dwojaki sposób powodować stan zapalny stawu. W celu zdiagnozowania choroby należy wykonać badania płynu stawowego.

Przyczyny wirusowego zapalenia stawów

Jest wiele przyczyn wirusowego zapalenia stawów. Podstawowe wirusy, najczęściej zarazem odpowiedzialne za większość zapaleń wirusowych stawów, to wspominane wirusy HIV, parvovirus B19, wirus różyczki, HCV i HBV. Oprócz tego są inne przyczyny, m.in.: wirusy ospy, wirusy występujące endemicznie (drobnoustroje wywołujące wysypkę i gorączkę).

• Wirus różyczki – w wyniku zakażenia różyczką węzły chłonne są powiększone, towarzyszą temu gorączka i wysypka oraz ból stawów, który trwa do około 10 dni. Mogą występować też inne zespoły bólowe: lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Czasami zapalenie stawów może przydarzyć się w rezultacie szczepienia po różyczce.
• HIV – obraz zapalenia stawów może przedstawiać szereg różnych typów zapalenia stawów: zespół Sjögrena, łuszczycowe, poprzez spondyloartropatne zapalenie stawów kręgosłupa. HIV zajmuje staw kolanowy. Trudności w rozpoznaniu tej choroby reumatycznej mogą pojawić się, gdy chory cierpi z powodu tocznia układowego.
• HTLV – proces zapalny zaatakuje nieliczne stawy i mogą pojawić się komórki białaczkowe oraz wysypka grudkowa.
• EBV – jest odpowiedzialny za zespół przewlekłego zmęczenia i chłoniaka Burkita. Może być przyczyną bólów stawów, lecz bez towarzyszącego zapalenia.
• Wirus WZW typu B (HBV) i WZW typu C (HCV) – w przypadku WZW typu B (HBV), zapalenie może być wielostawowe, a poprzedza je pojawienie się żółtaczki, na co wskazuje obecność w krwi antygenu HBsAg, HbeAg lub przeciwciała anty-HBcAg. Pojawić się może pokrzywka. Atakowane są stawy obwodowe. Objawy zapalenia stawów to: ogólne rozbicie, bóle głowy, nudności i wymioty, a także bóle mięśniowe. Czasami mogą zdarzać się nawroty zapalenia stawów. Częstym powikłaniem mogą być guzkowe zapalenia tętnic.
• Parvovirus B19 – najczęstsze objawy zapalenia stawów to: plamisto-rumieniowy odczyn skóry, pojawiający się na twarzy i tułowiu, z towarzyszącym zapaleniem wielostronnym i sztywnością stawów, pojawiającą się w nocy. Zapalenie stawów trwa do 14 dni. Czasami dochodzi do rozwoju zapalenia przewlekłego, z towarzyszącym niszczeniem stawów. Wirus może wywołać również: gorączkę, brak apetytu, ból gardła.

Objawy i leczenie wirusowego zapalenia stawów

Wirusowe zapalenie stawów ma obraz mało charakterystyczny, przebiega ostro z zaczerwienieniem i obrzękiem, może imitować objawy reumatoidalnego zapalenia stawów. Wirusy mogą atakować błonę maziową, powodując niszczenie jej komórek i rozwój procesu zapalnego lub prowokować powstanie kompleksów immunologicznych, odkładających się w stawach i aktywujących dopełniacz, powodując również powstanie stanu zapalnego w stawach. Reumatoidalne zapalenie stawów może obejmować swym zasięgiem stawy duże i małe. Osobliwie może zajmować pojedyncze stawy, jak np. w wyniku zapalenia stawów wywołanego przez HIV (ludzki wirus upośledzenia odporności), w zakażeniu którym najczęstszym stawem zajmowanym przez proces zapalny jest staw kolanowy.

Leczenie zapalenia stawów jest objawowe. Podaje się leki przeciwgorączkowe, gdyż większość tego typu zapaleń ustępuje sama, po zwalczeniu przez organizm wirusa odpowiedzialnego za zakażenie i stan zapalny stawu. W przypadku HIV należy stosować sulfasalazynę i leki przeciwmalaryczne, np. hydroksychlorochinę. W razie pojawienia się powikłań w postaci guzkowego zapalenia tętnic i krioglobulinemii celowe jest podawanie interferonu i immunosupresantów. W leczeniu zapalenia stawów zaleca się wypoczynek. Ponadto wykonuje się badania dodatkowe, aby wykazać drobnoustroje metodami serologicznymi we krwi lub płynie stawowym.

Wirusowe zapalenie stawów może mieć różne powikłania, np. martwica septyczna, zapalenie szpiku, przetoki, ograniczenie zakresu ruchu w stawie. Zapalenie stawów trwa od 3 do 10 dni od zakażenia wirusowego. W rzadkich przypadkach przechodzi w zapalenie przewlekłe z tworzeniem nadżerek i zapaleniem szpiku.