Wyuczona bezradność

Wyuczona bezradność to termin wprowadzony do psychologii przez Martina Seligmana. Oznacza stan, w którym człowiek oczekuje, że będą przydarzały mu się same negatywne zdarzenia i że nie ma sposobu, by im zapobiec. Teoria wyuczonej bezradności stanowi jeden z poznawczych modeli wyjaśniania depresji. Jaki jest związek między wyuczoną bezradnością a zaburzeniami nastroju? Dlaczego u ludzi pojawia się bierność i nie podejmują oni prób zmian swojego niekorzystnego położenia? Co to jest zdradliwy styl atrybucyjny? Jakie błędy poznawcze popełniają ludzie z depresją?

Spis treści

Model wyuczonej bezradności

Wyuczoną bezradność odkryto właściwie przez przypadek, w trakcie eksperymentów nad wpływem pawłowskiego warunkowania na uczenie się reakcji instrumentalnej. Martin Seligman ze współpracownikami odkryli, że psy uwarunkowane metodą Pawłowa na niemożliwe do uniknięcia szoki elektryczne stawały się przerażająco bierne, nawet kiedy później miały do czynienia z wstrząsami, których mogły uniknąć. Chociaż zwierzęta w drugiej próbie miały możliwość uniknięcia szoku, nie próbowały uciec. Wykształciła się u nich wyuczona bezradność – deficyt motywacyjny, niechęć do wykonania jakiejkolwiek reakcji wskutek wcześniejszych nieskutecznych zachowań i poczucia braku kontroli nad zdarzeniem. Wyuczona bezradność polega też na deficytach poznawczych, braku umiejętności nauczenia się, że odpowiednia reakcja może przynieść pożądany skutek i że dzięki niej zdarzenie może stać się kontrolowalne.

Okazuje się, że zjawisko wyuczonej bezradności nie dotyczy tylko zwierząt, ale występuje także wśród ludzi. Teoria wyuczonej bezradności głosi, że podstawową przyczyną wszystkich deficytów zaobserwowanych u ludzi i zwierząt po kontakcie ze zdarzeniami niekontrolowalnymi jest przekonanie, że również w przyszłości nie będzie żadnego związku między reakcją a zamierzonym wynikiem. Ludzie wychodzą wówczas z założenia – „skoro nie mam na nic wpływu, sukces albo porażka ode mnie w ogóle nie zależy, to po co robić cokolwiek?”. Oczekiwanie daremności wysiłków powoduje wystąpienie dwóch deficytów bezradności w przyszłości:

deficyt zachowań spowodowany spadkiem motywacji do wykonania reakcji;
trudność w dostrzeżeniu związku między reakcją a pożądanym skutkiem.

Atrybucje wyuczonej bezradności

Kiedy człowiek ma do czynienia z nierozwiązywalnym zadaniem albo wydarzeniem, z którym nie może sobie poradzić i zauważa, że jego reakcje są bezskuteczne, zaczyna zadawać sobie pytanie: „Co sprawia, że jestem taki bezradny”? Atrybucja przyczynowa (wyjaśnianie), jakiej dokonuje jednostka, rozstrzyga o tym, gdzie i kiedy powróci oczekiwanie kolejnych porażek. Istnieją trzy wymiary atrybucji i od ich konfiguracji zależy wystąpienie deficytów bezradności:

wewnętrzność-zewnętrzność – apatia i spadek samooceny pojawiają się najczęściej wtedy, gdy ludzie ponoszą porażkę w ważnych dla siebie zadaniach, a przy tym dokonują wewnętrznych atrybucji tego niepowodzenia (np. „Jestem głupi”). Kiedy zaś jednostki tłumaczą porażkę przyczynami zewnętrznymi (np. „Miałem pecha”), bierność też się pojawia, ale samoocena pozostaje nienaruszona (tzw. tendencja samoobronna);
stałość-przejściowość – ludzie zastanawiają się także, czy przyczyna porażki ma charakter stały czy przejściowy. Można dojść do wniosku, że powód klęski jest stały i że się nie zmieni w przyszłości. Przeciwieństwo atrybucji stałej to atrybucja zmienna. Atrybucyjna teoria bezradności zakłada, że w przypadku przypisania porażki przyczynom stałym, deficyty bezradności okażą się trwałe. Jeśli natomiast jednostka uważa, że powód niepowodzenia jest zmienny, to dochodzi do wniosku, że w innych okolicznościach mogłaby sobie poradzić z danym zadaniem;
ogólność-specyficzność – kiedy człowiek odniesie porażkę, musi sobie zadać pytanie, czy przyczyna klęski jest ogólna (czynnik, który w każdej sytuacji doprowadza do niepowodzenia), czy też specyficzna (czynnik, który przynosi klęskę tylko w zbliżonej sytuacji, a na inne nie ma wpływu). Wyuczonej bezradności sprzyja oczywiście atrybucja ogólna, czyli myślenie, że „ogólnie jest się do niczego”. Gdy jednostki dokonują ogólnych atrybucji porażek, deficyty bezradności pojawiają się w wielu sytuacjach. Kiedy ludzie uważają, że ich klęski spowodowane są czynnikami specyficznymi, oczekiwanie własnego braku efektywności będzie dość ograniczone i dotyczy zwykle jedynie wąskiej klasy sytuacji.

Podsumowując, zdradliwy styl atrybucyjny, predysponujący do depresji, polega na przypisywaniu porażek czynnikom wewnętrznym, stałym i ogólnym, natomiast sukcesów – czynnikom zewnętrznym, zmiennym i specyficznym.

Wyuczona bezradność a depresja

Wyuczona bezradność to jeden z modeli teoretycznych w wyjaśnianiu depresji. Jakie są podobieństwa między wyuczoną bezradnością a zaburzeniami nastroju?

	Wyuczona bezradność	Depresja
Objawy	bierność, deficyt aktywności, deficyty poznawcze, deficyty samooceny, smutek, wrogość, lęk, utrata apetytu, obniżenie poziomu agresji, bezsenność, niedobór noradrenaliny i serotoniny	bierność, deficyt aktywności, negatywna triada poznawcza – negatywny obraz siebie, negatywny obraz zdarzeń, negatywny obraz przyszłości, niska samoocena, smutek, wrogość, lęk, utrata apetytu, obniżenie poziomu agresji, bezsenność, niedobór noradrenaliny i serotoniny
Przyczyna	wyuczone przekonanie, że ważne skutki są niezależne od wykonywanych reakcji, atrybucja do czynników stałych, ogólnych, wewnętrznych	zgeneralizowane oczekiwanie braku skuteczności
Terapia	zmiana przekonania o daremności wysiłków na przekonanie o ich skuteczności – trening zaradności, elektrowstrząsy, inhibitory MAO, trójpierścieniowce, deprywacja snu, czas	poznawcza i behawioralna terapia depresji, elektrowstrząsy, inhibitory MAO, trójpierścieniowce, deprywacja snu, czas
Zapobieganie	uodpornienie – stworzenie okazji do doświadczenia własnej skuteczności	czynniki odporności, np. szczęśliwy związek małżeński, silne przekonania religijne
Predyspozycje	zdradliwy styl atrybucyjny	zdradliwy styl atrybucyjny

Deficyt poznawczy, zarówno w wyuczonej bezradności, jak i depresji, wynika z oczekiwania, że przyszłe wysiłki okażą się daremne. To oczekiwanie braku efektywności staje się kluczowe dla negatywnej oceny samego siebie i utwierdzania się w poczuciu bezwartościowości oraz niedoskonałości. Ponadto, wyuczona bezradność i depresja manifestują się w podobnych zmianach w zakresie czterech sfer:

sferze emocjonalnej – frustracja, brak nadziei, lęk, wrogość, smutek, przygnębienie, apatia,
sferze motywacyjnej – brak zaangażowania, mobilizacji i inicjatywy działania,
sferze poznawczej – brak zdolności do zaobserwowania związku na linii zachowanie-wzmocnienie,
sferze somatycznej – spadek wagi, brak apetytu, spadek poziomu niektórych neuroprzekaźników.

Orężem przeciwko wyuczonej bezsilności mogą być: odrobina optymizmu, akceptacja porażek, redukcja zbyt wygórowanych wymagań i przeciwdziałanie alienacji poprzez budowanie sieci wsparcia.

Przypisy

Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.

Słowa kluczowe dla artykułu

26 lipiec 12:27, psycholog Kamila Krocz

Artykuły Depresja i mania

Czy cierpisz na depresję?

Jak rozróżnić gorszy dzień od rzeczywistej depresji? Otóż istnieją objawy, których wystąpienie może być zapowiedzią tego problemu emocjonalnego. Jeśli zauważysz je u siebie, udaj się do specjalisty!

Depresja i mania

Depresja i mania to zaburzenia nastroju. Wiele osób traktuje depresję jako wymysł, wymówkę, która pozwoli na nieproduktywną pracę, lenistwo. Głęboki, uporczywy smutek, który nie pozwala na ...

Agresja i nagłe wybuchy są częstszym zachowaniem u mężczyzn, pojawiają się częściej niż smutek i tłumienie emocji wewnątrz.

Depresja maskowana

Depresja maskowana przybiera „maski” innych dolegliwości chorobowych, np. zaburzeń snu, anoreksji, myśli natrętnych albo zaburzeń lękowych. Jak rozpoznać depresją atypową?

Aleksytymia

Aleksytymia oznacza dosłownie „brak słów dla emocji”. Inaczej bywa określana jako analfabetyzm emocjonalny albo ślepota uczuciowa. Aleksytymik myli stany uczuciowe z pobudzeniem fizjologicznym.

Antydepresanty przyczyną udaru!

Według ostatnich badań naukowych, depresja w połączeniu z zażywaniem antydepresantów może przyczynić się do zwiększenia ryzyka udaru mózgu. Stwierdzenie to dotyczy w szczególności kobiet.

Środki antydepresyjne

Antydepresanty wydawane są wyłącznie na receptę. Do głównych leków przeciwdepresyjnych należą związki trójpierścieniowe, SSRI, inhibitory monoaminooksydazy oraz stabilizatory nastroju, np. sole litu.

Depresja dzieci

Depresja wśród dzieci i młodzieży to coraz częstszy problem. Niestety, brak apetytu, drażliwość, dąsy, złe wyniki w nauce odczytuje się częściej jako problem wychowawczy niż zaburzenia nastroju.

Depresja anaklityczna

Depresja anaklityczna to rodzaj depresji u niemowląt w wyniku długotrwałego rozstania z matką. Maluch odseparowany od matki jest apatyczny, drażliwy, nie chce jeść i wykazuje zahamowania rozwoju.

Choroby psychiczne nadal są problemem, który jest negatywnie odbierany przez społeczeństwo. Taka dolegliwość jest zjawiskiem marginalnym i rzeczą bardzo wstydliwą, a powodem takiego traktowania osób cierpiących z jej powodu jest brak odpowiedniej wiedzy wśród ludzi oraz nieświadomość.<br />
<br />
Depresja jest jedną z poważniejszych przypadłości jeśli chodzi o choroby psychiczne, gdyż powoduje niezdolność do samodzielnego dbania o własne potrzeby. Jej przebieg często jest bardzo dotkliwy, gdyż powoduje on, że zostaje zaburzone prawidłowe funkcjonowanie człowieka na wielu płaszczyznach. Taki stan rzutuje nie tylko na chorego, ale także innych ludzi, w tym przede wszystkim jego najbliższe otoczenie.<br />
<br />
Depresja to jeden z poważniejszych problemów społecznych przełomu wieku, dlatego należy wiedzieć na czym ona polega i jak się objawia. Bardzo ważna jest zatem edukacja ludzi i uświadamianie, że problem ten nie dotyczy jedynie wąskiej grupy ludzi, ale wszystkich. Zaburzenia psychiczne i stany podobne do depresji dotyczą bowiem znacznej części społeczeństwa.

Depresja endogenna

Depresję endogenną nazywa się zamiennie depresją ciężką albo depresją dużą. Powstaje ona w wyniku zaburzeń biologicznych. Objawy osiowe to melancholia i utrata radości życia.

Kiedy w organizmie człowieka dochodzi do zaburzeń psychicznych, bardzo często bywa tak, że są one zwiastunem depresji. Taki stan jednak bardzo ciężko jest jednoznacznie ocenić, dlatego tak ważna jest wizyta u specjalisty, który fachowo postawi diagnozę.  Część dolegliwości może mieć bowiem charakter przewlekły. Najczęstszymi z nich są bóle mięśni i głowy, ale depresja może również objawiać się problemami z ciśnieniem czy nawet chorobą wieńcową.<br />
<br />
Znamienną cechą tej choroby mogą być również zaburzenia lękowe. Są one bardzo silnie powiązane z zaburzeniami nastroju, dlatego należy zachować szczególną bystrość obserwując obie choroby, bo może stać się tak, że jedno z zaburzeń może być zwiastunem drugiego. Podobnie z nasileniem się objawów. Z tego powodu konsultacja z lekarzem jest jak najbardziej wskazana, bo szybka diagnoza i w porę podjęte leczenie może znacznie przyspieszyć rehabilitację chorego.<br />
<br />
Więcej na temat obu zaburzeń i ich zależnościach z innymi schorzeniami powie prof. dr hab Aleksander Araszkiewicz.

Depresja jednobiegunowa

Depresja jednobiegunowa objawia się m.in. smutkiem, niską samooceną i lękiem. Przeciwieństwo depresji jednobiegunowej to depresja dwubiegunowa, inaczej zaburzenie maniakalno-depresyjne.

W przypadku tej choroby bardzo ważne są wczesna diagnoza i podjęcie leczenia. Jest to dużo trudniejsze niż w przypadku depresji, ponieważ przy tej dolegliwości występują dwa rodzaje epizodów.<br />
<br />
Choroba afektywna dwubiegunowa wpływa na funkcjonowanie człowieka, więc działania lecznicze i terapia muszą być dopasowane do jego indywidualnych potrzeb. Często stosuje się leki normotymiczne, których zadaniem jest ustabilizowanie stanu pacjenta i wyrównanie nastroju. Ważne jest ich systematyczne przyjmowanie według zaleceń lekarza i przez wskazany przez niego czas. Ma to na celu zapobiegnięcie pojawianiu się kolejnych faz choroby. Odpowiednio dobrane leczenie jest zatem niezbędne, by móc przywrócić chorego do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie.<br />
<br />
Podjęte odpowiednio wcześniej działania lecznicze są w stanie w poprawić stan pacjenta i ograniczyć występowanie zaburzeń, jednak nie dają 100% pewności, że problem został całkowicie zażegnany. Możliwe jest bowiem pojawianie się kolejnego epizodu, jakim jest depresja czy mania.

Epizod maniakalny

Epizod maniakalny to zaburzenie afektywne, które objawia się euforią, podnieceniem psychoruchowym, drażliwością i wzrostem samopoczucia. Stany maniakalne mogą wiązać się z objawami psychotycznymi.

Cyklotymia

Cyklotymia to utrwalone zaburzenie nastroju, które charakteryzuje się niestabilnością samopoczucia. Cyklotymik doświadcza wahań nastroju od lekkiej postaci depresji do stanów hipomanii.

Powody depresji

Kto jest najbardziej narażony na depresję ? Bez wątpienia kobiety. Ryzyko depresji u kobiet jest dwukrotnie większe niż u mężczyzn. Dodatkowo bardziej narażone na depresję są kobiety rozwiedzione ...

Wystąpienie depresji może wiązać się z zaburzeniami somatycznymi. Choroby skóry wpływają na psychikę. Krosty, wykwity oraz zaskórniaki sprawiają, że skóra wygląda nieestetycznie, więc staje się kompleksem wielu młodych ludzi. Permanentne zaczerwienienie skóry twarzy u kobiet z trądzikiem różowatym również może być przyczyną nerwic, anoreksji oraz depresji.<br />
<br />
Choroby psychodermatologiczne powodują nasilenie problemów emocjonalnych, obniżenie nastroju oraz zaburzenia snu. U osób z cerą trądzikową nierzadko występują myśli samobójcze, lęki i fobie. Depresja występuje w przebiegu trądziku ciężkiego. Zauważalna jest niska samoocena, brak poczucia własnej wartości i pewności siebie, pojawia się poczucie bezsensu życia. Pomoc psychologa okazuje się najważniejsza. Bardzo istotne jest wsparcie najbliższych wyrażone akceptacją i zrozumieniem.

Wszystko o depresji

Depresja postrzegana jest w społeczeństwie jako wstydliwa przypadłość. Znanych jest jednak wiele osób ze świata show-biznesu czy polityki, które otwarcie mówią o swojej chorobie. Wśród nich należy ...

<p>
Medycyna paliatywna zajmuje się leczeniem i opieką chorych z objawami postępującej, aktywnej, zaawansowanej choroby. Celem tej dziedziny medycyny jest poprawa jakości ostatnich dni życia, kiedy nie ma już żadnych szans na zahamowanie szybko postępującej choroby ani sukcesywne wyleczenie.</p>
<p>
Leczenie paliatywne polega na udzieleniu pomocy psychologicznej i farmakologicznej. Objawowe metody leczenia chorego wymagają wiedzy i umiejętności praktycznych z różnych dziedzin psychologii i medycyny.</p>
<p>
Działania lekarzy mają za zadanie zmniejszenie bólu. Stosuje się w tym celu leki, techniki medyczne i psychologiczne formy wsparcia. Opierają się na monitorowaniu i diagnozowaniu stanu pacjenta. Ponadto, rodzina chorego jest objęta opieką psychologiczną i może liczyć na pomoc lekarza.</p>

Jak wyjść z depresji?

Dzięki postępowi medycznemu rozwinęły się również metody leczenia depresji . Sposoby, które stosowano wcześniej – odpowiednia dieta, upuszczanie krwi, elektrowstrząsy i lobotomia – dziś stopniowo ...

Leczenie depresji polega na stosowaniu różnych metod terapeutycznych, których celem jest m.in. udzielenie wsparcia osobie chorej. Dodatkowo, pomaga leczenie snem oraz sejsmoterapia. Niewątpliwie, najskuteczniejszą formą w leczeniu choroby są leki przeciwdepresyjne. Wpływają na przekazywanie neuronów pomiędzy poszczególnymi elementami mózgu. Podwyższają poziom serotoniny i noradrenaliny oraz oddziałują na gęstość neuroprzekaźników. Typoleptyki wywierają terapeutyczne znaczenie w zaburzeniach nastroju oraz w leczeniu następujących dolegliwości: zaburzenia lękowe, fobia społeczna, etc.<br />
<br />
Leki przeciwdepresyjne można podzielić na:<br />
- inhibitory monoaminooksydazy,<br />
- inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny,<br />
- czteropierścieniowe leki antydepresyjne,<br />
- trójpierścieniowe antydepresanty,<br />
- inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny.

Życie z depresją

Depresja pogarsza jakość życia chorego, ogranicza jego zdolność do pracy i nauki, wpływa na kontakty z bliskimi. Co zrobić, gdy praca przestaje być możliwa? Czy wrócić do pracy po epizodzie ...

Depresja to zaburzenie psychiczne, które wpływa negatywnie na życie seksualne. Przyjmowanie leków antydepresyjnych może obniżać libido, zatem osoby chore odczuwają niską potrzebę zbliżenia seksualnego, trudności z osiągnięciem orgazmu oraz trwałe zaburzenia erekcji. Problemy z seksem wpływają na osobowość, obniżają poczucie wartości, pogorszają nastrój. U kobiet problemy pojawiają się na początku gry wstępnej i są związane z brakiem śluzu w pochwie, obrzmieniem łechtaczki i warg sromowych. Mężczyznom towarzyszy brak erekcji i spadek zainteresowania seksualnością partnerki. Dodatkowe czynniki, które mogą przyczynić się do zaburzeń w depresji, to: palenie papierosów, przyjmowanie leków, wiek powyżej 50. roku życia.

Diagnozowanie depresji

Depresję bardzo trudno jest zdiagnozować, dopóki nie manifestują się nasilone objawy. Niestety nie ma nadal opracowanych testów laboratoryjnych czy też badań obrazowych, które pomogłyby w ...

W leczeniu depresji bardzo ważne jest, aby nie podejmować samodzielnych prób powrotu do formy psychicznej, ale jak najszybciej udać się do specjalisty. Niewiele osób jednak podejmuje tak rozsądny krok. Obawa przed wizytą u lekarza jest powodem do wstydu, więc duża część społeczeństwa go unika, lecząc się na własną rękę farmaceutykami dostępnymi bez recepty. Takie postępowanie może jednak wiązać się z poważnymi dla zdrowia konsekwencjami.<br />
<br />
Depresja jest tym rodzajem choroby, do której wymagane jest postawienie odpowiedniej diagnozy. Od tego bowiem zależy podjęte leczenie. Na zaburzenia psychiczne nie zawsze pomagają dostępne w aptece tabletki ziołowe. Efektem ich działania jest często jedynie obniżenie nastroju czy wyeliminowanie jego wahań. Przy poważniejszych zaburzeniach nie spełnią one zatem swojego zadania. W takich przypadkach potrzebna jest pomoc lekarza. Może on również doradzić w kwestii zasadności przyjmowanie danego rodzaju leków ziołowych i poinformuje o skutkach ubocznych takiej terapii. Takie postępowanie jest najrozsądniejszym wyjściem i przynosi oczekiwane efekty znacznie szybciej niż leczenie we własnym zakresie.

Objawy i leczenie depresji

Depresja to ciężka choroba – można ją jednak pokonać. By tak się stało, trzeba przede wszystkim zacząć się leczyć. Ten krok jest dla chorego zwykle bardzo trudny. Często, mimo coraz gorszego ...

<p>
Pobyt w szpitalu psychiatrycznym jest trudnym przeżyciem dla każdego pacjenta. Nie zawsze możliwy jest kontakt z rodziną i przyjaciółmi, taka osoba musi dostosować się do restrykcyjnych reguł szpitala. Kolejnym etapem leczenia psychiatrycznego jest pobyt w domu.</p>
<p>
Leczenie pacjenta w domu to czas, kiedy rodzina wraz z chorym musi wypracować odpowiednie rozwiązania. Pacjent może czuć się wyobcowany i odczuwać lęk przed odrzuceniem ze strony najbliższych. W takiej sytuacji istotne jest wsparcie rodziny i przyjaciół. Domownicy powinni pilnować przyjmowania leków i obserwować, czy nie pojawiają się nawroty choroby.</p>
<p>
Osoby psychicznie chorej nie można traktować jak małego dziecka i zabronić jej wykonywać codziennych czynności. Powrót do domu wymaga cierpliwości ze strony rodziny i chorego. Taka osoba powinna czuć się potrzebna, zatem nie warto izolować jej od wszystkich i zakazywać uczestnictwa we wspólnych problemach, podejmowaniu decyzji. Przyjazna atmosfera w domu zmotywuje chorego do pracy nad sobą i regularnego przyjmowania leków.</p>

Depresja kobiet

Szacuje się, że kobiety chorują na depresję aż dwa razy częściej niż mężczyźni. Jaki jest dokładny związek depresji z płcią i czy rzeczywiście kobiety są bardziej podatne na zaburzenia nastroju? Z ...

Jak leczyć depresję?

Rozpoczęcie leczenia depresji to dla chorego może być bardzo trudny moment, wiążący się ze zgodą na wizytę u lekarza psychiatry lub lekarza pierwszego kontaktu, zrozumieniem diagnozy i akceptacją ...

<p>
W opinii publicznej odział psychiatryczny jest postrzegany jako miejsce ponure, ciemne, przeznaczone dla psychopatów, morderców i szaleńców. Większość osób postrzega stereotypowo również szpital dla psychicznie chorych. Ludzie nie wiedząc, jak wygląda tego rodzaju placówka, wyobrażają sobie miejsce w konotacjach negatywnych. Takiemu myśleniu sprzyjają mass media, które kształtują wizję oddziału psychiatrycznego bez klamek, łóżek, pełne krzyku i lamentu.</p>
<p>
Tymczasem, oddziały psychiatryczne zdecydowanie różnią się od tych stereotypowych wyobrażeń. Szpitale zapewniają permanentną opiekę, zarówno medyczną, jak i rehabilitację. Lekarze dbają o poczucie bezpieczeństwa i prowadzą szereg działań, które mają na celu powrót do zdrowia pacjenta.</p>
<p>
W trakcie leczenia pacjenci są poddawani terapii psychologicznej, otaczani nieustanną opieką i troską, biorą udział w zajęciach i ćwiczeniach. Każda terapia ma na celu szybki powrót do sprawności psychofizycznej. Badanie psychiatryczne pozwala wyciągnąć jak najwięcej informacji o stanie somatycznym, jak i psychicznym chorego. Przed rozpoczęciem leczenia w oddziale psychiatrycznym ma miejsce wywiad rodzinny, i jeśli jest to możliwe – środowiskowy.</p>

Dystymia

Wiele osób traktuje depresję jak wyrok i poddaje się jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Tymczasem, chociaż choroba jest ciężka, można ją pokonać. Jednym z rodzajów depresji jest dystymia. ...

Osobowość depresyjna

Osobowość człowieka kształtuje się przez całe jego życie pod wpływem życiowych doświadczeń. Ludzie różnią się między sobą pod względem nasilenia cech osobowości, a niektóre z nich sprzyjają ...

<br />
W przypadku tak ciężkiej choroby psychicznej jaką jest depresja, chora osoba często odwleka w czasie wizytę u specjalisty. Lekarz psychiatra jest w jej opinii postrzegany jako wyjście ostateczne, zło konieczne, które można podjąć, gdy dojdzie do pogorszenia stanu. Osoby z depresją  często ukrywają swoje problemy. Taki stan zwany jest stygmatyzacją chorego.<br />
<br />
Osoby cierpiące na depresję nierzadko udają się do lekarzy innych specjalności. Nie zdając sobie sprawy z konsekwencji takiego postępowania przyczyniają się do degradacji swojego życia. Objawy somatyczne z czasem nasilają się i wymagają specjalistycznej opieki. Aby powrócić do pełni zdrowia wymagana jest szybka diagnostyka oraz jak najwcześniejsze podjęcie leczenia. W takich przypadkach chorzy leczeni są farmakologicznie. Nie bez znaczenia są również wizyty u psychologa oraz terapie grupowe. Takie działania pozwalają na szybką rehabilitację. <br />
<br />
Nieleczona depresja z czasem pogłębia się i rzutuje na normalne funkcjonowanie, a więc trzeba dołożyć wszelkich starań, by do takiego stanu nie dopuścić.<br />

Samobójstwo

Samobójstwo to tragedia, która zdarza się coraz częściej. Czasem nie da się jej zapobiec, ale są również takie sytuacje, kiedy człowiek daje otoczeniu znać, że dzieje się z nim coś złego, że życie ...

<p>
Depresja to choroba psychiczna, która rozwija się wolno i w ukryciu. Na początku człowiek zamyka się w sobie, niechętnie nawiązuje kontakty z otoczeniem. Smutek, przygnębienie i potrzeba samotności – to pierwsze objawy depresji. Ponadto, taka osoba zmienia sposób patrzenia na świat, który jawi się jej w czarnych kolorach.</p>
<p>
W głębokiej depresji człowiek przestaje widzieć sens życia, nie ma siły wstać rano z łóżka. Następnie, w wyniku zaburzeń psychicznych pojawiają się urojenia prześladowcze, poczucie winy i permanentne przekonanie, że ponosi się odpowiedzialność za całe zło świata. Osoba chora na depresję zwraca uwagę na najdrobniejsze szczegóły, obciążają ją nawet drobne problemy, jakie ma rodzina, przyjaciele. W sytuacji problemowej jedynym rozwiązaniem dla takiej osoby jest samobójstwo.</p>
<p>
Próby samobójcze są najczęściej skutkiem ciężkiej depresji. Jednak, nie wszystkie rodzaje depresji wiążą się z potrzebą odebrania sobie życia. Samobójstwo popełnia się w pierwszym etapie depresji pourazowej, która charakteryzuje się tym, że jest niezaplanowana. Do prób samobójczych dochodzi zwykle w ciągu kilku tygodni po doznaniu traumatycznych przeżyć, np.: utraty pracy, zdrowia, śmierci osoby najbliższej.</p>
<p>
Samobójstwo, które jest popełnione w manii cechuje się silnym, wewnętrznym odrzucaniem negatywnych uczuć. Dotyczy to osób, które są współwinne zdarzeniom tragicznym. Osoby z depresją maniakalną zachowują się zupełnie normalnie, jednocześnie odczuwają bardzo silną nienawiść do siebie samych.</p>

Testy na depresję

Depresja to najczęściej występujące zaburzenie nastroju. Należy pamiętać, że tylko lekarz może w pełni zdiagnozować i orzec, że dany pacjent cierpi na zaburzenia nastroju. Testy psychologiczne ...

Fizyczne objawy depresji

Jesteś zmęczony, nie możesz spać, boli cię głowa, serce albo żołądek, nie masz apetytu? Uważaj, to może być depresja . Ta podstępna choroba objawia się nie tylko złym nastrojem. Spadek ...

<p>
Bezsenność to poważny problem wielu osób. Problemy z zasypianiem wpływają na codzienny nastrój i funkcjonowanie. Nieodpowiednio wypoczęta osoba nie jest w stanie pracować, zajmować się domem i wykonywać wiele innych czynności. Bezsenność może być wywołana przez wiele czynników fizycznych i psychicznych. Według badań, aż 35% przypadków zaburzeń snu to problemy psychiczne, jak np.: depresja, zaburzenia lękowe i psychozy.</p>
<p>
Depresję powodują zaburzenia snu. Doświadczanie nieustannych stresów, negatywnych emocji to główne przyczyny bezsenności u osób chorych na depresję. Takie osoby są bardzo często niewyspane, budzą się codziennie w nocy bądź mają ochotę przespać cały dzień.</p>
<p>
Bezsenność u osób z depresją może mieć różny charakter. Najczęściej sen jest prawidłowy przez kilka godzin, następnie diametralnie się pogarsza. W tym momencie pojawiają się koszmary nocne, tzw. niespokojne sny i uczucie lęku. Najczęstsze sny osób chorych na depresję, to: śmierć ukochanej osoby, kataklizmy, wypadki oraz przemoc psychiczna i fizyczna. W nasilonych zaburzeniach snu taka osoba budzi się często i ponownie zasypia. Sen jest fragmentaryczny i nie pozwala odpocząć.</p>

Wsparcie w depresji

Rodzina i przyjaciele osób chorych na depresję często nie wiedzą, jak zachowywać się w ich towarzystwie, co robić, co mówić, czego unikać. Nie wiedzą, jak dana osoba zareaguje i czy nie zrobią jej ...

<p>
Medycyna paliatywna to dziedzina lekarska, która obejmuje opiekę oraz leczenie nad osobami nieuleczalnie chorymi. Pierwsze hospicjum medycyny paliatywnej powstało w Wielkiej Brytanii, w Polsce takich miejsc jest kilka. Od 2002 roku istnieje Polskie Towarzystwo Medycyny Paliatywnej, które skupia psychologów, psychiatrów oraz wielu innych specjalistów z tej dziedziny medycznej.</p>
<p>
Okazuje się, że pomoc medycyny paliatywnej jest szczególnie istotna w przypadku osób chorych na depresję. Lekarze specjaliści dążą do tego, aby ostatnie chwile życia pacjenta były spokojne i godne. Pomagają walczyć z bólem, wspierają rodzinę oraz udzielają informacji na temat stanu zdrowia pacjenta.</p>
<p>
Pomoc psychologiczna jest podstawą medycyny paliatywnej, ponieważ daje nadzieję na „lepsze jutro” oraz mobilizuje do walki z chorobą. Dzięki zabiegom medycznym pacjent ma szansę na przedłużenie życia, złagodzenie bólu oraz odzyskuje sprawność psychofizyczną.</p>

Depresja u mężczyzn

Depresja dotyka i kobiety, i mężczyzn. Panom trudniej jednak zdecydować się na leczenie. Bo przecież facet to twardziel, a chłopaki nie płaczą. Jak więc mogliby się przyznać do słabości? Gdyby ...

Sport a depresja

Sport to zdrowie . Czy może być panaceum na wszystkie choroby? Czy w przypadku depresji sport może poprawić samopoczucie ? Większość twierdzi, że sport gwarantuje zadowolenie z życia. Lekarze i ...

Wysiłek fizyczny jest skutecznym lekiem na wiele codziennych problemów zdrowotnych. Wpływa korzystnie nie tylko na ciało, ma także pozytywny wpływ na psychikę człowieka. Poprawia nastrój, rozładowuje negatywne emocje oraz jest panaceum na wszystkie choroby. Lekarze dowodzą, że uprawianie sportu pomaga w leczeniu depresji.<br />
<br />
Każdy powinien znaleźć dla siebie określoną aktywność fizyczną, bez względu na to czy znajduje się w doskonałej formie, czy ma nadwagę i pracuje nad zrzuceniem zbędnych kilogramów. Sport poprawia wydolność organizmu oraz codzienny nastrój. Wystarczy wykonać kilka ćwiczeń dziennie, żeby poczuć się lepiej i oderwać się od szarości dnia codziennego. Badania powodzą, że regularny wysiłek fizyczny podnoszą w organizmie poziom hormonów szczęścia, dzięki czemu osiągamy dobry humor każdego dnia.<br />
<br />
Aktywność fizyczna w leczeniu depresji mobilizuje do pracy nad sobą. W początkowej fazie choroby wpływa na rozładowanie napięcia. Nie można zmuszać osoby chorej do ćwiczeń, czasami wystarczy zwykły spacer. Czy sport może być skutecznym sposobem na depresję? Jakie rodzaje aktywności są najlepsze dla osób mających zaburzenia nastroju?

Rodzaje depresji

Depresja duża, depresja lękowa, depresja poporodowa, depresja sezonowa, depresja maskowana – to tylko niektóre rodzaje depresji. Klasyfikacja zaburzeń depresyjnych jest trudna i niejednoznaczna. ...

<p>
Depresja to poważna choroba psychiczna, która niestety dotyka coraz więcej ludzi młodych i dzieci. Statystyki pokazują, iż coraz więcej dzieci w wieku szkolnym cierpi na zaburzenia psychiczne.</p>
<p>
Problem nie dotyczy tylko dzieci z rodzin patologicznych. Coraz więcej gimnazjalistów, mających bogatych rodziców pragnie popełnić samobójstwo. Wiele osób dokonuje aktów autoagresji, podcina sobie żyły, spożywa tabelki nasenne lub narkotyki. Większość młodocianych pragnie zwrócić na siebie uwagę w rodzinie, szkole czy grupie rówieśniczej.</p>
<p>
Jakie są przyczyny depresji u dzieci? W wielu przypadkach depresja dziecka jest uwarunkowana brakiem poczucia bezpieczeństwa, miłości i ciepła w domu rodzinnym. Osamotnienie, zamknięcie w świecie gier komputerowych jest przyczyną nieprawidłowego rozwoju dziecka. Zaniedbanie podstawowych potrzeb przez rodziców i obojętność są przyczyną poważnych zaburzeń psychicznych.</p>

Walka z depresją

„Jest taki dzień i każdy tak ma, że czasem jest źle i jakoś nie tak, a potem jest noc i znowu jest dzień i uwierz mi, że uśmiechniesz znów się”. Tak mówią słowa piosenki i jej autor ma rację, ...

Osoby chore na depresję stanowią zagrożenie nie tylko dla siebie samych, ale także dla swojego najbliższego otoczenia. Jednostki dotknięte tą chorobą mają często problemy z funkcjonowaniem w społeczeństwie. Do tego w ich świadomości pojawiają się myśli samobójcze, a potem dochodzi do podejmowania prób ich wykonania, dlatego tak ważna je pomoc rodziny, która w tym trudnym momencie powinna otoczyć ją troską, czułością oraz opieką. Istotna jest też baczna obserwacja.<br />
<br />
Osoba, która cierpi na depresję ma obniżony nastrój, przeżywa wiele negatywnych emocji  i często mówi o tym, że chce uwolnić siebie i innych od tych męk. Chory pod żadnym pozorem nie może zostać bez opieki. Co więcej, prawo polskie pozwala na przymusowe doprowadzenie pacjenta do lekarza lub szpitala, gdzie osoba z depresją będzie podda leczeniu psychiatrycznemu i otoczona opieką psychologiczną. Pacjenci, którzy przejawiają myśli samobójcze w większości przypadków nie były wcześniej poddawane farmakoterapii i oddziaływaniom psychoterapeutycznym.

Przyczyny depresji

Trudno wskazać konkretne przyczyny depresji, ponieważ jest to schorzenie o wielopłaszczyznowym podłożu, stąd też istnieje kilka hipotez, które przybliżają złożoność patomechanizmu choroby. ...

Depresja to jedna z najczęstszych chorób psychicznych. Pojawia się na skutek poważnych sytuacji życiowych, jak np.: śmierć bliskiej osoby, brak pieniędzy, problemy w szkole, utrata pracy, kłopoty rodzinne, choroby oraz katastrofy. Są to najczęściej przyczyny psychologiczne mające wpływ na powstanie zaburzeń psychicznych. Ponadto, inną grupę powodów depresji stanowią dolegliwości somatyczne, np.: zaburzenia hormonalne, trwałe infekcje, permanentny ból oraz choroby układu krążenia.<br />
<br />
Wiadomość o obecności komórek rakowych w organizmie również może być przyczyną depresji oraz myśli samobójczych. Niewątpliwie, gdy praca mózgu zostaje zaburzona, pojawiają się symptomy depresji. Lekarze uważają, że w mózgu pacjenta występują zakłócenia aktywności substancji chemicznych, np.: noradrenaliny, dopaminy i serotoniny. Minimalna zmiana neuroprzekaźników może wpływać na zaburzenia depresyjne. Jakie są najczęstsze przyczyny depresji?

Psychoterapia depresji

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez amerykańskich naukowców, psychoterapia kognitywna (poznawcza) jest skuteczną metodą zwalczania objawów depresji . Co więcej, okazuje się, że ...

Neurofeedback

Neurofeedback to nowoczesna metoda terapii, która według badaczy z Uniwersytetu w Montrealu może okazać się skuteczna w leczeniu depresji . Jest to terapia pokrewna do biofeedbacku, która pozwala ...

Leczenie depresji najczęściej przebiega dwuetapowo. Pacjent jest poddawany psychoterapii wspomaganej przez leczenie farmakologiczne. Psychiatra ma za zadanie uświadomić choremu na czym polega jego choroba, udzielić wsparcia i zdiagnozować osobowość. Psychoterapia może mieć charakter krótkoterminowy i długoterminowy, grupowy lub indywidualny. Każdy rodzaj psychoterapii bazuje na określonej teorii wyjaśniającej zachowania pacjenta.<br />
<br />
Do lecznictwa psychiatrycznego wprowadzone są również leki wpływające na poziom serotoniny, noradrenaliny i dopaminy. Kuracja trwa około pół roku – do 12 miesięcy. W przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej leczenie farmakologiczne wydłuża się do kilku lata. Leki antydepresyjne powinny być podawane w określonej dawce.<br />
<br />
W leczeniu depresji skuteczna okazała się fototerapia i psychoedukacja. Jednak są to metody wspomagające; nie można zapomnieć o wsparciu najbliższych i akceptacji. Czasami depresja wymaga hospitalizacji w oddziałach psychiatrycznych.

Depresja sezonowa

Szaro, ponuro, dzień coraz krótszy – jesień to moment, kiedy najczęściej atakuje nas depresja sezonowa. SAD (ang. Seasonal Affective Disorder) powoduje obniżenie nastroju, rozdrażnienie, senność , ...

Obniżenie nastroju, które utrzymuje się dłuższy czas często nazywane jest depresją. Często pojęcie to jednak używane jest bezzasadnie, bo należy odróżnić spadek dobrego samopoczucia od ciężkiej choroby psychicznej.<br />
<br />
Takie traumatyczne doświadczenia życiowe jak: śmierć bliskiej osoby, wypadek czy zła sytuacja materialna mogą powodować silne zaburzenia, które mogą utrzymywać się nawet kilka miesięcy. Jest to stan normalny, który jest reakcją psychiki na zaistniałe okoliczności. Depresja jednak to zupełnie coś innego. Przeżywane emocje w tym przypadku mogą wpływać na funkcjonowanie danej osoby, dlatego tak ważne jest, aby na pojawiające się objawy wcześnie reagować i rozpocząć leczenie. Ma to na celu powrót do równowagi psychicznej jak najszybciej. Lekarz psychiatra może wtedy zastosować dostosowaną do pacjenta terapię, by złagodzić objawy depresji.

Objawy depresyjne

W zależności od rodzaju depresji , nasilenie i rodzaj objawów u chorych może mieć inny charakter. Ze względu na czas trwania zaburzenia nastroju depresję dzieli się na epizod depresyjny, ...

Badania potwierdzają, że depresja jest jedną z najpopularniejszych chorób psychicznych, dotyka aż 17% populacji ludzkiej. Depresja to choroba cywilizacyjna XXI wieku, na którą zapada coraz więcej osób również  w młodym wieku. Nieustanny stres, przytłaczające problemy życia codziennego, zaburzenia osobowości to przyczyny smutku i przygnębienia. Kiedy permanentny smutek przeradza się w melancholię, brak poczucia własnej wartości oraz wypalenie zawodowe można mówić o początkowych symptomach depresji. <br />
<br />
W przebiegu depresji bardzo często występują objawy somatyczne. Pacjenci zgłaszają się do lekarza, ponieważ odczuwają uciążliwe dolegliwości, np.: bóle głowy, bóle brzucha i drżenie rąk. Jakie są zatem najczęstsze objawy świadczące o wystąpieniu depresji?

Pierwsze objawy depresji

Depresja (ang. depression ) to poważna choroba afektywna, która skutecznie obniża jakość życia. Dlatego dobrze jest zrobić wszystko, by jej zapobiec. W tym celu należy poznać, jakie są pierwsze ...

Stres wpływa negatywnie na życie człowieka. Czasami działa motywująco, pozwala zrealizować postawione cele, skoncentrować się nad daną czynnością. Przewlekły stres spowodowany problemami w pracy, kłopotami zdrowotnymi oraz śmiercią bliskiej osoby może być czynnikiem powodującym depresję.<br />
<br />
Napięcie psychiczne wpływa na wzrost hormonu stresu i obniżenie poziomu serotoniny i dopaminy w układzie nerwowym. Kilkunastodniowe odczuwanie stresu, spowodowane m.in.: śmiercią, rozwodem, nagłą chorobą powoduje spadek odporności na stres. Takie osoby bardzo często izolują się przed światem i zamykają się w domu.<br />
<br />
Depresja utrudnia utrzymywanie kontaktów z najbliższymi, jest stanem melancholii i przygnębienia. Światowa Organizacja Zdrowia uważa, że około 17% ludzi na świecie doświadcza w pewnym momencie życia depresji. Większość z nich nie potrafi sobie z tym poradzić, obwinia siebie o swoje złe samopoczucie.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się naprzemiennym występowaniem depresji i manii. Są to dwa zupełnie odmienne stany, które łączy jedna rzecz, a ...

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe przejawiają się występowaniem nawracającej depresji i manii. Dawniej choroba była określana jako cyklofrenia, trwała przez całe życie i miała różny przebieg ze skłonnością do remisji. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe występują w dwóch fazach. Typ 1 charakteryzuje się kilkumiesięcznym przebiegiem depresji lub manii, a następnie normalizacją nastroju. W typie 2 występują momenty przejścia depresji i hypomanii. U niektórych chorych mogą występować tzw. stany mieszane, charakteryzujące się m.in.: nadmierną aktywnością, drażliwością i wybuchami gniewu.<br />
<br />
Stwierdzenie choroby nie jest proste. Wielu chorych nie zgłasza się do lekarza, a gdy objawy psychiatryczne są wyraźne, mogą być pomylone z ADHD lub skutkami spożywania używek, jak np. narkotyków. Ponadto niektóre choroby somatyczne np. nadczynność tarczycy, udar mózgu mogą przypominać zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Choroba jest uwarunkowana genetycznie; występuje u osób słabych psychicznie, doświadczających życiowych porażek. Nawrotom choroby sprzyja brak snu i życie w ciągłym biegu. <br />

Objawy dystymii

Smutek , zniechęcenie, niewytłumaczalne poczucie przygnębienia i brak zrozumienia ze strony najbliższych. To tylko niektóre trudności, które towarzyszą każdego dnia osobie z dystymią. Jeszcze nie ...

Pytania do eksperta

Jąkanie, niska samoocena i smutek

Witam, mam problem, zaczęło się to od ostatniej klasy podstawówki. Wiedziałem wtedy, że coś dzieje się nie tak ze mną. Mój brat trochę się jąka. Nie zdawałem sobie sprawy, że mnie też może to czekać. Wówczas właśnie pierwszy raz się zająknąłem, potem z biegiem lat było już coraz to gorzej. Bałem się cokolwiek zrobić, bo bałem się, że mi nie wyjdzie. Zaczęły mi się pojawiać męty ciała ...

Odpowiada: mgr Kamila Krocz

Smutek i autoagresja

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Czy to depresja, załamanie nerwowe, czy działanie hormonów?

Odpowiada: mgr Kamila Krocz

Nieskuteczność psychoterapii i myśli samobójcze

Odpowiada: mgr Arleta Balcerek

Leczenie depresji z atakami paniki

Odpowiada: mgr Arleta Balcerek

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin