Zaburzenia lękowe u dzieci
Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...
Strach i lęk – często używamy tych słów zamiennie, nie zwracając uwagi na to, że choć ich znaczenie jest zbliżone, to jednak nie takie samo. Strach czujemy przed dużym, warczącym na nas psem czy okropnym, wielkim, włochatym pająkiem. Przyczyn lęku nie potrafimy zdefiniować. To trwająca przez długi czas obawa, niemająca żadnego uzasadnienia myśl, że stanie się coś złego. Jak mogą objawiać się lęki u dzieci?
Co to jest strach?
Strach to reakcja na konkretną, niebezpieczną sytuację. Jakiś czynnik gwałtownie pobudza nasz organizm, popychając go do walki lub ucieczki. Kiedy zagrożenie mija, znika także uczucie strachu. Zwykle pojawia się w jasno określonej sytuacji, np. gdy w ciemnej ulicy spotykamy podejrzanie wyglądającego mężczyznę. Czasem jednak boimy się, chociaż nie ma realnego zagrożenia, np. w przypadku klaustrofobii.
Leczenie depresji u dzieci Depresja u dzieci jest poważnym problemem zdrowotnym i psychicznym. U... »
Strachu się uczymy. Dziecko nie będzie się bało psów, dopóki zwierzę go nie ugryzie lub nie przestraszy. Dopiero kiedy mały człowiek przekona się, nauczy, że dana czynność, sytuacja jest niebezpieczna, że konsekwencje mogą być bolesne, zaczyna się jej bać. Ta reakcja powstaje nie tylko na podstawie własnego doświadczenia, ale także obserwacji i naśladowania. Sposób działania przejmujemy bowiem od innych.
Co to jest lęk?
Lęk to ciągłe napięcie, oczekiwanie na coś złego, choć nie da się powiedzieć na co. To nieustająca niepewność, która nie pozwala normalnie funkcjonować, bo organizm pozostaje stale w stanie pobudzenia. Podatni na lęk są zwykle introwertycy, ludzie zamknięci w sobie, unikający dużego towarzystwa, a także osoby neurotyczne. Bardzo czujnie obserwują otoczenie i wychwytują każdy najdrobniejszy szczegół, który ich zdaniem może nieść ze sobą niebezpieczeństwo. Sytuacje, które dla normalnego człowieka byłyby tylko stresujące, dla nich są przerażające i całkowicie paraliżują (np. publiczne wystąpienie). Dodatkowo, tacy ludzie dokładnie zapamiętują daną scenę i następnym razem lęk jest jeszcze większy.
Lęki u dzieci
Malutkie dzieci boją się brodatego pana czy obcej pani. Większe nie lubią spać w ciemnym pokoju i zwykle obawiają się pierwszego dnia w przedszkolu. Nie należy się tym zbytnio martwić, bo takie „strachy” są normalne na kolejnych etapach życia dziecka. Nie można ich jednak lekceważyć, ponieważ mogą pozostawić trwały ślad. Jeśli lęk występuje bardzo długo i jest nasilony, należy pójść z dzieckiem do specjalisty. Psychiatra lub psycholog będzie zwracał uwagę na: wygląd, dolegliwości somatyczne (ból głowy, ból brzucha), sposób myślenia i kontaktowania się z innymi ludźmi, poziom aktywności, nastrój, zachowanie. Lekarz przeprowadzi dwa wywiady – z małym pacjentem i z rodzicami. Dzięki temu oceni rozwój młodego człowieka, sposób funkcjonowania rodziny, rolę dziecka w tej komórce społecznej, jego uczucia i zachowanie.
- Zaburzenia lękowe separacyjne
Nie ma nic złego w tym, że dziecko jest przywiązane do rodziców, że pragnie spędzać z nimi jak najwięcej czasu. Nasz niepokój jest jednak uzasadniony, kiedy reakcje malucha na rozdzielenie z najbliższymi są zbyt silne. Dziecko obawia się, że rodzicom coś się stanie, że umrą. Może w związku z tym sprawdzać w nocy, czy na pewno śpią w swoim łóżku, pojawiają się też nocne koszmary, bóle brzucha, nudności.
- Zespół uogólnionego lęku
Zdarza się i tak, że lęk nie ma żadnej konkretnej przyczyny. Dziecko martwi się o wszystko – zdrowie, rodzinę, przyszłość. Ciągłemu napięciu towarzyszą zaburzenia koncentracji, problemy ze snem, drażliwość.
- Fobia szkolna
Paluszek i główka to niekoniecznie zwykła wymówka. Fobia szkolna to zaburzenie, które polega na odczuwaniu ogromnego lęku przed klasą, nauką i wszystkim, co jest związane ze szkołą. Dziecko robi więc co tylko może, aby się w niej nie pojawić.
Terapia lęków polega na nauczeniu dziecka, w jaki sposób ma rozładowywać napięcie. Maluch najpierw poznaje, w jakich sytuacjach odczuwa lęk i obserwuje własne reakcje. Następnie ćwiczy, jak kontrolować to pobudzenie, jak sobie z nim radzić. Powstaje plan przezwyciężania lęku. Terapia powinna być połączona z treningiem dla rodziców.
Artykuły Nerwica i lęki
Już wkrótce leczenie zaburzeń lękowych może wyglądać zupełnie inaczej. Zamiast tradycyjnej psychoterapii chorym mogą pomóc... gry komputerowe.
Nerwica i lęki bardzo ściśle wiążą się z koncepcją psychodynamiczną, ale są pojęciami zbyt pojemnymi znaczeniowo, dlatego nowe klasyfikacje diagnostyczne ICD-10 i DSM-IV zastępują pojęcie nerwicy ...
Zespół Da Costy to pierwotna nazwa nerwicy serca. Główne objawy choroby, to: duszność, kołatanie serca i silny ból w klatce piersiowej. Leczenie opiera się na farmakoterapii i psychoterapii.
Patologiczny lęk przed ciemnością to nyktofobia. Chorzy na nyktofobię bezustannie palą światło, boją się być sami nocą w mieszkaniu i niejednokrotnie mają problemy z zasypianiem.
Astrafobia lub brontofobia to nieproporcjonalny do zagrożenia lęk przed burzą, który może upośledzać normalne funkcjonowanie człowieka. Czasami patologiczny strach wymaga psychoterapii.
Zoofobia to nieuzasadniony lęk przed zwierzętami. Do najbardziej znanych typów zoofobii należy strach przed kotami (ailurofobia), psami (kynofobia), owadami (insektofobia) i wężami (ofidiofobia).
Klaustrofobia to nieuzasadniony lęk przed zamkniętymi i ciasnymi pomieszczeniami. W walce z klaustrofobią stosuje się głównie metody psychoterapeutyczne oraz leki antydepresyjne.
Strach przed pająkami to inaczej arachnofobia. Irracjonalny lęk wymaga czasami leczenia. Stosuje się wówczas różne metody terapii fobii, np. systematyczną desensytyzację lub terapię implozywną.
Lęk wysokości może bardzo utrudnić życie. Ludzie unikają miejsc, które grożą potencjalnym upadkiem. Akrofobia w skrajnych przypadkach wymaga psychoterapii.
Lęk przed lataniem wydaje się jednym z pierwotnych lęków. Człowiek po prostu przystosowany jest, by stąpać po ziemi, a nie fruwać w przestworzach. Jak sobie radzić z awiofobią?
Lęk separacyjny pojawia się w wieku niemowlęcym i jest przejawem buntu dziecka przed rozstaniem z matką. Dziecko może histeryzować, wykazywać kłopoty ze snem albo tracić apetyt.
Do leków przeciwlękowych zalicza się m.in. barbiturany i benzodiazepiny, które działają uspokajająco i odprężająco na OUN. Stosuje się je w leczeniu zaburzeń lękowych, np. nerwicy natręctw.
Psychalgię określa się inaczej jako uporczywe bóle psychogenne. Dolegliwości nie da się uzasadnić organiczną dysfunkcją medyczną, gdyż źródła objawów tkwią w psychice i problemach emocjonalnych.
Zespół Briqueta to inaczej zaburzenia somatyzacyjne. Pacjenci skarżą się na różne dolegliwości bólowe i mają za sobą skomplikowaną historię kontaktów z lekarzami specjalistycznej opieki zdrowotnej.
Osoby podatne na niepokój w przyszłości mogą doświadczyć napadu paniki. Ostatnio dowiedziono, że w walce z atakiem strachu mogą okazać się pomocne regularne ćwiczenia fizyczne o dużym natężeniu.
Strach i lęk traktuje się jako synonimy reakcji emocjonalnych w sytuacji przeżywania stresu. Uczucia lęku i strachu nie są jednak sobie tożsame. Irracjonalny lęk świadczy często o nerwicy.
Zaburzenia adaptacyjne uznaje się za zaburzenia nerwicowe, które objawiają się w postaci lęku, depresji, smutku i stałego napięcia. Problemy emocjonalne powstają wskutek stresujących zmian życiowych.
Ostra reakcja na stres to rodzaj przejściowego zaburzenia nerwicowego, które pojawia się wskutek ciężkiej sytuacji życiowej lub traumy. Szok psychiczny trwa zwykle od kilku godzin do kilku dni.
Neurastenia to zaburzenie z grupy nerwic. Inaczej neurastenię określa się jako nerwicę neurasteniczną albo osobowość neurasteniczną. Główne objawy choroby, to: wzrost pobudliwości i uczucie zmęczenia.
Agorafobia to lęk przed otwartą przestrzenią. Najczęściej na ten rodzaj fobii cierpią młode kobiety. Chorzy boją się tłumu, otwartych przestrzeni, miejsc publicznych i samotnego podróżowania.
Atak paniki to nie jest zwykły lęk . Osoba doświadczająca ataku paniki nie potrafi zapanować nad własnymi reakcjami organizmu. Zaczyna oddychać coraz szybciej, zaczyna drżeć, staje się blada, ...
Nerwica natręctw , czyli zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, charakteryzuje się występowaniem natrętnych myśli – obsesji (stąd nazwa nerwica natręctw myślowych) i czynności (kompulsji), którym ...
Każdy z nas czegoś się boi. Jedni mają lęk wysokości , inni boją się pająków (arachnofobia), a jeszcze inni – małych pomieszczeń (klaustrofobia). Lęk definiowany jest jako negatywny stan ...
Skany mózgu pokazały różnice w reakcji mózgu osób cierpiących na dysmorfofobię (ang. Body Dysmorphic Disorder, BDD), gdy zostały im pokazane zdjęcia ich samych. Dysmorfofobia jest zaburzeniem ...
Zdjęcia
Video
Konsultanci działu Psychologia
psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego
