Zatrucie alkoholem metylowym

Alkohol metylowy (metanol, spirytus drzewny) ma szerokie zastosowanie techniczne. Metanol wykorzystywany jest w produkcji rozpuszczalników, barwników, włókien syntetycznych. Stosuje się go także do produkcji paliw do silników spalinowych. Od alkoholu etylowego nie różni się smakiem ani zapachem, jest jednak nieporównywalnie bardziej toksyczny. Nie jest całkowicie wydalany, a jego szkodliwe metobolity prowadzą do poważnych dla zdrowia konsekwencji.

Objawy zatrucia metanolem

Alkohol metylowy do organizmu człowieka dostaje się drogą pokarmową i oddechową. Jego największe ilości kumulują się w szczególnie uwodnionych częściach ciała. Metanol nie ulega całkowitemu spaleniu – po przeniknięciu do organizmu rozkłada się na toksyczne związki (kwas mrówkowy oraz formaldehyd). Alkohol metylowy nie jest wykrywalny w organizmie już po 2 godzinach od wchłonięcia, jednak powstały z jego rozkładu kwas mrówkowy pozostaje.
Zatrucie alkoholem metylowym objawia się po różnym czasie utajenia – od 1 do 24 godzin i zależy m.in. od tego, czy przyjmowany był również alkohol etylowy. Wyróżnia się trzy fazy zatrucia alkoholem metylowym:

• Faza I – narkotyczna – pojawiają się objawy podobne do tych, jakie występują po spożyciu etanolu: zawroty i bóle głowy, nudności, wymioty, osłabienie.

• Faza II – kwasicza – w tej fazie dochodzi do zakwaszenia organizmu; charakterystyczne objawy: ból brzucha, obniżenie ciśnienia tętniczego, przekrwione spojówki, zaczerwieniona skóra.
• Faza III – uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego; dochodzi do: problemów z ostrością widzenia, braku kontroli nad odruchami fizjologicznymi, pobudzenia przechodzącego stopniowo w osłabienie i śpiączkę, pojawiają się także problemy z oddychaniem.

Leczenie zatrucia metanolem

W przypadku zatruć metanolem, pierwsza pomoc polega przede wszystkim na wywołaniu wymiotów, jeśli osoba jest przytomna. Następnie należy podać poszkodowanemu dwuwęglan sodowy w ilości do 4 g co 30 minut lub 100 ml alkoholu etylowego o 40% stężeniu. Etanol zapobiega szybkiemu wchłanianiu metanolu. Trzeba też natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. Leczenie szpitalne polega na przeprowadzeniu hemodializy, która usuwa metanol z organizmu. W zatruciach metanolem podaje się choremu w kroplówce alkohol etylowy. Choć nikomu nie zaleca się przyjmowania alkoholu, to w przypadku zatrucia metanolem alkohol etylowy zawarty w wódce bądź czystym spirytusie stanowi swoistą odtrutkę. Zapobiega powstawaniu i kumulowaniu się toksycznych substancji po spożyciu metanolu.
 Ślepotę powoduje już 8-10 g metanolu. W przypadku poważnych zatruć metanolem może dojść do wstrząsów oraz do śmierci. Śmierć może nastąpić po wypiciu 15 ml alkoholu metylowego, choć zanotowano przypadki wyleczenia po spożyciu nawet 600 ml metanolu.
Do najczęstszych zatruć metanolem dochodzi poprzez jego omyłkowe spożycie zamiast alkoholu etylowego. Dlatego też nie należy spożywać alkoholu nieznanego pochodzenia.