ACTH

ACTH, czyli adrenokortykotropina, jest to hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Ilość wydzielanego ACTH pozostaje pod kontrolą podwzgórzowego hormonu zwanego kortykoliberyną (CRH). Z kolei ACTH kontroluje korę nadnerczy i stymuluje ją do produkowania glikokortykosteroidów (głównie kortyzolu). Badanie poziomu ACTH ma duże znaczenie dla znalezienia przyczyny zarówno nadczynności, jak i niedoczynności kory nadnerczy i w zależności od tego, podjęcia właściwego leczenia.

Polecane wideo:

1. Cel badania poziomu ACTH

Lekarze zalecają badanie poziomu ACTH, gdy u pacjenta pojawiają się objawy charakterystyczne dla nadczynności lub niedoczynności kory nadnerczy (hiperkortyzolemii i hipokortyzolemii).

Nadczynność kory nadnerczy może przebiegać jako:

  • pierwotna nadczynność kory nadnerczy (zwana również ACTH - niezależnym zespołem Cushinga) - jest ona wynikiem zaburzeń w samej korze nadnerczy, takich jak przerost, gruczolak lub rak, w takich sytuacjach nadnercza wydzielają w nadmiarze glikokortykosteroidy (głównie kortyzol) i prowadzą do objawów nadczynności nadnerczy;
  • wtórna nadczynność kory nadnerczy (czyli ACTH - zależny zespół Cushinga lub choroba Cushinga) - przyczyną tej postaci jest nadmierne wydzielanie ACTH przez przysadkę (na przykład z powodu gruczolaka przysadki), co z kolei stymuluje nadnercza do nadmiernej produkcji kortykosteroidów i prowadzi do objawów nadczynności kory nadnerczy.

Niedoczynność kory nadnerczy przebiega jako:

  • pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona)- spowodowana uszkodzeniem nadnerczy w takim stopniu, że dochodzi do zmniejszenia produkcji kortykosteroidów;
  • wtórna niedoczynność kory nadnerczy - przyczyną jest zmniejszenie wydzielania ACTH przez przysadkę i w efekcie zmniejszona stymulacja nadnerczy do produkcji kortykosteroidów.

W celu rozróżnienia tych postaci choroby wykonuje się różne testy związane z określeniem poziomu ACTH.

2. Sposób badania poziomu ACTH

W celu oznaczenia poziomu ACTH, pobiera się od pacjenta próbkę krwi. Pobrania dokonuje się najczęściej koło godziny 9 rano, ponieważ wydzielanie tego hormonu wykazuje określony rytm dobowy i najwyższe jest właśnie w godzinach porannych. Stężenie ACTH zależy także od płci i wieku pacjenta. Normy stężenia tego hormonu są różne w zależności od metody badania. Średnio prawidłowe wartości mieszczą się w przedziale 2 – 13 pmol/l. Dla prawidłowej interpretacji wyników, najczęściej jednocześnie z badaniem poziomu ACTH, oznacza się poziom kortyzolu w surowicy. Dopiero porównanie tych dwóch wartości pozwala właściwie określić przyczynę obserwowanych zaburzeń.

3. Interpretacja wyników poziomu ACTH

Jeśli u osoby z objawami nadczynności kory nadnerczy i podwyższonym stężeniem kortyzolu w surowicy poziom ACTH jest obniżony, świadczy to o tym, że jest to pierwotna nadczynność nadnerczy, jeśli natomiast jest on podwyższony, to przyczyną jest wtórna nadczynność nadnerczy.

W pierwotnej niedoczynności nadnerczy poziom kortyzolu w surowicy jest obniżony, a poziom ACTH jest znacznie podwyższony ponad normę. Jeśli przyczyną objawów choroby jest wtórna niedoczynność kory nadnerczy to poziom kortyzolu w surowicy jest niski, ale jednocześnie poziom ACTH jest znacznie obniżony.

Tego typu oznaczenia ACTH i badanie kortyzolu należą do najważniejszych badań w celu rozróżnieniu postaci nadczynności i niedoczynności nadnerczy. Należy jednak pamiętać, że interpretacja tych wyników nie zawsze jest tak oczywista i wymaga uwzględnienia również innych wyników badań. Z tego względu dodatkowo wykonuje się szereg testów hamowania lub stymulacji nadnerczy, takich jak:

  • test z kortykoliberyną;
  • test z deksametazonem;
  • test z synaktenem.

Dopiero one dostarczają pełnej informacji, co do przyczyny obserwowanych nieprawidłowości.

Redakcja abcZdrowie.pl, ponad rok temu

Bibliografia

  • Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5

Normy laboratoryjne

Komentarze (2)
~Gruby
~Gruby

Chce się tu coś napisać, bo kiedyś będąc małolatem jeszcze byłem w klinice i szukano ''co mi jest''. Wyeliminowano gruzlice, nowotwora też i rozpoznano sarkoidoze płuc. Podawano mi oczywiście encorton i ACTH ileś tam zastrzyków w zadek. To z zalecenia profesora. Chyba przesadzono z tym ACTH, bo po jakimś czasie profesor gdy usłyszał, że jeszcze mam podawany ten ACTH pamiętam że się zdenerwował. Niestety jak powiedział filmowy DR Haus podany ACTH - ma swoje '' plusy''. Niestety Panowie Doktorzy specjalisci - zwłaszcza jesli zdecydujecie i nie macie na uwadze bacznej tej decyzji u pacjenta. I CO POTEM ???

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

ACTH
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły ACTH
Onkologia

Nowotwór złośliwy nadnerczy

Nowotwór złośliwy nadnerczy

nadnerczy podlega złożonej regulacji. ACTH wraz z krwią dociera do nadnerczy i pobudza korę do produkcji kortyzolu. Na skutek zwiększonego stężenia (...) kortyzolu we krwi przysadka zostaje zahamowana i zmniejsza się produkcja ACTH....

Zespół Cushinga

Choroba Cushinga - wyzwanie współczesnej endokrynologii

. przypadków jest niezłośliwy guz (gruczolak) przysadki mózgu, powodujący zwiększone wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego (kortykotropiny, w skrócie ACTH (...) wydzielającego hormon adrenokortykotropowy (ACTH),...

Neurologia

Choroba Addisona

niewydolność nadnerczy związana jest z dysfunkcją przysadki mózgowej. Przysadka mózgowa m.in. wydziela ACTH, czyli hormon adrenokortykotropowy, stymulujący (...) wydzielanie kortyzolu z kory nadnerczy. Jeśli z jakiegoś powodu występuje...

Hormony

Hiperaldosteronizm (Zespół Conna)

tętnicy aortalnej, zbyt duża produkcja ACTH, nadmierna podaż potasu, zawał serca, inne. Do czynników ryzyka choroby zaliczamy przede wszystkim

Łysienie a choroby

Stres a łysienie

, prolaktyna, ACTH (kortykotropina), CRH (kortykoliberyna), glikokortykoidy i SP. Prawdopodobnie też sam mieszek potrafi produkować mediatory stresu

Hormony

Zespół Cushinga

oraz ACTH). Przeprowadza się także badania, których celem jest sprawdzenie stanu nadnerczy. W tym celu wykonuje się USG brzucha, tomografię komputerową

Normy laboratoryjne

DHEA i DHEA-SO4

również po stymulacji ACTH, czyli hormonem adrenokortykotropowym, wydzielanym przez przysadkę mózgową. Romer T.E. Endokrynologia kliniczna dla ginekologa

Normy laboratoryjne

Żelazo we krwi

Żelazo we krwi

; estrogeny; alkohol; metyldopa i chloramfenikol. Niski poziom żelaza powodują: hormon ACTH; kolchicyna; deferoksamina; metycylina

Stres

Cukrzyca a stres

Cukrzyca a stres

ACTH - hormon adrenokortykotropowy, który oddziałuje na korę nadnerczy i indukuje wytwarzanie kortyzolu - hormonu stresu. Kora nadnerczy przesyła

Sól

Czy sól uzależnia?

na myszach. Badacze wykorzystali w tym celu hormon stresu - kortykotropinę (ACTH), aby sztucznie zwiększyć zapotrzebowanie organizmu na sól. Testy ujawniły