ACTH - wskazania, przebieg badania, interpretacja wyników

ACTH, czyli adrenokortykotropina, jest to hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Ilość wydzielanego ACTH pozostaje pod kontrolą podwzgórzowego hormonu zwanego kortykoliberyną (CRH). Z kolei ACTH kontroluje korę nadnerczy i stymuluje ją do produkowania glikokortykosteroidów (głównie kortyzolu). Badanie poziomu ACTH ma duże znaczenie dla znalezienia przyczyny zarówno nadczynności, jak i niedoczynności kory nadnerczy i w zależności od tego, podjęcia właściwego leczenia.

Zobacz film: "Co o naszym zdrowiu mówi żywa kropla krwi? [Specjalista radzi]"

ACTH - wskazania

Lekarze zalecają badanie poziomu ACTH, gdy u pacjenta pojawiają się objawy charakterystyczne dla nadczynności lub niedoczynności kory nadnerczy (hiperkortyzolemii i hipokortyzolemii).

Nadczynność kory nadnerczy może przebiegać jako:

  • pierwotna nadczynność kory nadnerczy (zwana również ACTH - niezależnym zespołem Cushinga) - jest ona wynikiem zaburzeń w samej korze nadnerczy, takich jak przerost, gruczolak lub rak, w takich sytuacjach nadnercza wydzielają w nadmiarze glikokortykosteroidy (głównie kortyzol) i prowadzą do objawów nadczynności nadnerczy;
  • wtórna nadczynność kory nadnerczy (czyli ACTH - zależny zespół Cushinga lub choroba Cushinga) - przyczyną tej postaci jest nadmierne wydzielanie ACTH przez przysadkę (na przykład z powodu gruczolaka przysadki), co z kolei stymuluje nadnercza do nadmiernej produkcji kortykosteroidów i prowadzi do objawów nadczynności kory nadnerczy.

Niedoczynność kory nadnerczy przebiega jako:

  • pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona)- spowodowana uszkodzeniem nadnerczy w takim stopniu, że dochodzi do zmniejszenia produkcji kortykosteroidów;
  • wtórna niedoczynność kory nadnerczy - przyczyną jest zmniejszenie wydzielania ACTH przez przysadkę i w efekcie zmniejszona stymulacja nadnerczy do produkcji kortykosteroidów.

W celu rozróżnienia tych postaci choroby wykonuje się różne testy związane z określeniem poziomu ACTH.

Produkty, które regulują poziom hormonów w organizmie

Hormony odgrywają dużą rolę w naszym organizmie. Te wydzielane przez tarczycę są odpowiedzialne za przemianę materii. Trzustka produkuje insulinę, która...

ACTH - przebieg badania

W celu oznaczenia poziomu ACTH, pobiera się od pacjenta próbkę krwi. Pobrania dokonuje się najczęściej koło godziny 9 rano, ponieważ wydzielanie tego hormonu wykazuje określony rytm dobowy i najwyższe jest właśnie w godzinach porannych. Stężenie ACTH zależy także od płci i wieku pacjenta. Normy stężenia ACTH są różne w zależności od metody badania. Średnio prawidłowe wartości mieszczą się w przedziale 5 – 17 pmol/l. Dla prawidłowej interpretacji wyników, najczęściej jednocześnie z badaniem poziomu ACTH, oznacza się poziom kortyzolu w surowicy. Dopiero porównanie tych dwóch wartości pozwala właściwie określić przyczynę obserwowanych zaburzeń.

ACTH - interpretacja wyników

Jeśli u osoby z objawami nadczynności kory nadnerczy i podwyższonym stężeniem kortyzolu w surowicy poziom ACTH jest obniżony, świadczy to o tym, że jest to pierwotna nadczynność nadnerczy, jeśli natomiast jest on podwyższony, to przyczyną jest wtórna nadczynność nadnerczy.

W pierwotnej niedoczynności nadnerczy poziom kortyzolu w surowicy jest obniżony, a poziom ACTH jest znacznie podwyższony ponad normę. Jeśli przyczyną objawów choroby jest wtórna niedoczynność kory nadnerczy, to poziom kortyzolu w surowicy jest niski, ale jednocześnie poziom ACTH jest znacznie obniżony.

Tego typu oznaczenia ACTH i badanie kortyzolu należą do najważniejszych badań w celu rozróżnieniu postaci nadczynności i niedoczynności nadnerczy. Należy jednak pamiętać, że interpretacja tych wyników nie zawsze jest tak oczywista i wymaga uwzględnienia również innych wyników badań. Z tego względu dodatkowo wykonuje się szereg testów hamowania lub stymulacji nadnerczy, takich jak:

  • test z kortykoliberyną;
  • test z deksametazonem;
  • test z Synacthenem (preparatem o działaniu podobnym do ACTH).

Dopiero one dostarczają pełnej informacji, co do przyczyny obserwowanych nieprawidłowości.

Redakcja abcZdrowie.pl, 3 miesiące temu

Bibliografia

  • Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5

Normy laboratoryjne

Komentarze (2)
~Gruby
~Gruby ponad rok temu

Chce się tu coś napisać, bo kiedyś będąc małolatem jeszcze byłem w klinice i szukano ''co mi jest''. Wyeliminowano gruzlice, nowotwora też i rozpoznano sarkoidoze płuc. Podawano mi oczywiście encorton i ACTH ileś tam zastrzyków w zadek. To z zalecenia profesora. Chyba przesadzono z tym ACTH, bo po jakimś czasie profesor gdy usłyszał, że jeszcze mam podawany ten ACTH pamiętam że się zdenerwował. Niestety jak powiedział filmowy DR Haus podany ACTH - ma swoje '' plusy''. Niestety Panowie Doktorzy specjalisci - zwłaszcza jesli zdecydujecie i nie macie na uwadze bacznej tej decyzji u pacjenta. I CO POTEM ???

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

ACTH - wskazania, przebieg badania, interpretacja wyników
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły ACTH - wskazania, przebieg badania, interpretacja wyników
Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania

Spirometria - zdjęcia

Spirometria - zdjęcia

Spirometria służy badaniu objętości i wydolności płuc.

Kolposkopia - opis, wskazania, cele, przygotowanie, przebieg

Hans Hinselmann

Hans Hinselmann

Hans Hinselmann (1884-1959) był niemieckim ginekologiem i wynalazcą badania kolposkopowego.

Posiew moczu - wskazania do przeprowadzenia badania, przebieg badania

Posiew moczu - zdjęcie

Posiew moczu - zdjęcie

Posiew moczu wykonuje się w celu zdiagnozowania bakteriomoczu, który jest objawem zakażenia układu moczowego.

Rezonans magnetyczny - charakterystyka, przebieg, wskazania

Rezonans magnetyczny - zdjęcie

Rezonans magnetyczny - zdjęcie

Rezonans magnetyczny obrazuje przekrój narządów wewnętrznych we wszystkich płaszczyznach.

Cystoskopia - wskazania, przebieg, powikłania

Cystoskop

Cystoskop

Wziernik stosowany do cystoskopii wprowadza się przez cewkę do pęcherza moczowego.

Laparoskopia - wskazania, przygotowanie, przebieg, zalecenia

Laparoskopia

Laparoskopia

Operacja laparoskopowa żołądka.

Sigmoidoskopia - wskazania, przeciwwskazania, przebieg

Sigmoidoskopia - zdjęcie

Sigmoidoskopia - zdjęcie

Rodzinna polipowatość widoczna dzięki badaniu endoskopowemu.

Cystoskopia - wskazania, przebieg, powikłania

Co to jest cystoskopia? (WIDEO)

Co to jest cystoskopia? (WIDEO) Odtwórz wideo

i guzów pęcherza moczowego. Wskazania do wykonania badania to również: bolesne oddawanie moczu, podejrzenie kamicy dróg moczowych, zakażenie dróg moczowych, pobranie wycinka histopatologicznego. Jak przebiega...