Trwa ładowanie...

Afta - przyczyny, objawy, rodzaje, diagnostyka, leczenie

Afta to małe i bolesne owrzodzenia jamy ustnej. Mogą pojawić się na podniebieniu miękkim i języku, ale głównie dotyczą miękkiego fałdu skóry stanowiącego połączenie wewnętrznej strony policzków z dziąsłami. Objawem towarzyszącym aftom może być powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Cechą charakterystyczną aft jest występowanie nawrotowe. Jeśli te bolesne nadżerki pojawiają się częściej niż raz w roku, należy przeprowadzić dodatkowe badania w celu wykluczenia wpływu innych schorzeń.

Zobacz film: "Domowe sposoby na afty"

spis treści

1. Objawy związane z aftą

Afty to owrzodzenia o charakterze płytkiej nadżerki, którą pokrywa biały nalot i otacza rumieniowate, zapalne obrzeże. Afty mogą mieć różną wielkość - od 1 mm do 2 cm średnicy, ale zazwyczaj są mniejsze niż 5 mm. Pojawiają się pojedynczo, rzadziej w grupie 2-4. Owrzodzenia dotyczą ludzi w wieku od 10 do 40 lat.

Najczęściej spotykana jest afta na języku, wargach, migdałkach lub dnie jamy ustnej. Afty mogą występować także na dziąsłach. Ich zlokalizowanie często wymaga drugiej osoby, która będzie mogła użyć latarki w celu dostrzeżenia zmiany chorobowej.

Afty goją się samoistnie w ciągu kilku dni (tygodni), lecz bardzo często dochodzi do nawrotu. Jeśli nawroty bolących nadżerek występują częściej niż raz w roku, może to sugerować powracające aftowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.

Najczęstsze objawy związane z aftami to:

  • trudności w myciu zębów i przeżywaniu spowodowane bólem
  • wyczuwalne, okrągłe ranki zlokalizowane w jamie ustnej
  • obrzęk w jamie ustnej
  • wrażliwość na ból i dyskomfort w jamie ustnej
  • ból przy spożywaniu słonych, pikantnych, gorących potraw
Afta to owrzodzenie jamy ustnej
Afta to owrzodzenie jamy ustnej

2. Przyczyny afty

Wykazano wyraźny związek pojawienia się aft z czynnikami, takimi jak:

  • zmęczenie i długotrwały stres
  • niewłaściwa dieta, uboga w witaminy z grupy B czy kwas foliowy.
  • osłabienie fizyczne
  • alergia
  • celiakia
  • nietolerancja glutenu
  • leki zwalczające anginę
  • zapalenie jelit
  • podrażnienia wywoływane pastą do zębów
  • zmiany hormonalne
  • miesiączka
  • przygryzienia
  • autoagresja
  • niewłaściwie dopasowana proteza
  • aparat ortodontyczny (metalowe elementy mogą być przyczyną powstawania niegroźnych ranek)

Dużą rolę w zachorowaniach na chorobę, jaką jest aftoza nawrotowa odgrywają czynniki genetyczne oraz predyspozycje rodzinne. Około 30 proc. osób chorujących na aftozę nawrotową ma w swojej najbliższej rodzinie kogoś z tą samą dolegliwością.

Domowe sposoby na afty
Domowe sposoby na afty

Afty pojawiają się niespodziewanie. Po porannym przebudzeniu uniemożliwiają zjedzenie śniadania i umycie...

zobacz galerię

3. Rodzaje aft

3.1. Afty mniejsze

Afty mniejsze to afty przewlekle nawrotowe. Mogą one pojawić się przy uszkodzeniu jamy ustnej w wyniku ukłucia szczoteczką do zębów. Powoduje je również stres, niektóre pokarmy, choroby i infekcje.

Czynnik genetyczny jest tutaj również istotny, ponieważ jeśli u rodziców pojawiła się ta choroba, to ryzyko zachorowania dzieci wynosi 90 proc. Afty przewlekle nawrotowe to przypadłość dotycząca głównie dorosłych.

Aftom mniejszym towarzyszy ból węzłów chłonnych. Ustępuje on stopniowo w ciągu 4-8 dni, bo tyle trwa rzut choroby. Zmiany chorobowe występują na języku i wargach, nie pojawiają się na podniebieniu twardym ani na dziąsłach. Leczenie jest długie, czasem ciągnie się latami, a niekiedy następuje samowyleczenie.

3.2. Afty duże

Do ich pojawienia przyczynia się niedobór żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12 oraz zaburzenia hormonalne i autoimmunologiczne. W trakcie rzutu choroby – obejmuje 1-2 wykwity i trwa 3-4 tygodnie, czasem dłużej – powstają głębokie owrzodzenia na błonie śluzowej jamy ustnej, które po wygojeniu pozostawiają blizny.

4. Diagnostyka afty

Afty można łatwo rozpoznać na podstawie ich wyglądu. Czasami potrzebne są posiewy, by odróżnić je od zmian, jakie pojawiają się w przebiegu opryszczki, a także wtórnego zakażenia bakteryjnego.

Jeśli mimo starań nie znikają albo często się odnawiają, należy skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu lub stomatologiem.

Aby wykluczyć choroby ogólnoustrojowe sprzyjające powstawaniu aft, należy wykonać badania krwi (morfologię z rozmazem, OB) oraz oznaczyć poziom glukozy.

5. Leczenie afty

Afty znikają zwykle bez konieczności interwencji lekarskiej. Niekiedy jednak konieczna będzie konsultacja ze specjalistą – zmiany w błonie śluzowej jamy ustnej mogą być wynikiem poważniejszych problemów zdrowotnych jak np. utajona infekcja grzybicza jelit.

Konsultacji specjalistycznej wymagają afty utrzymujące się dłużej niż 3 tygodnie, a także te które często powracają. Z wizytą u lekarza nie powinniśmy też zwlekać, gdy oprócz afty pojawiły się inne niepokojące objawy jak gorączka czy wysypka.

Lekarz może zastosować środki koagulacyjne, przyżegające i zalecić środki przeciwbólowe oraz płukanki. W ciężkich przypadkach lekarz może przepisać dodatkowo lek steroidowy.

Zobacz także:

Inne leki, które może zalecić specjalista to roztwory do płukania jamy ustnej, wykazujące działanie znieczulające oraz ułatwiające przyjmowanie pokarmów. Pasta służy do bezpośredniego stosowania na miejsce zmienione chorobowo. Jest bardzo skuteczna w usuwaniu bólu oraz przyspiesza gojenie aft.

Zioła, które można zastosować w leczeniu aft i wykorzystać w postaci płukanek to

  • rumianek
  • liść maliny
  • szałwia
  • łopian lekarski
  • odwar z czerwonej koniczyny

Osoby zmagające się z aftami powinny dostarczać organizmowi witaminy B12, C, A, E oraz cynk. Warto również spożywać dużo warzyw (zwłaszcza takich, jak czosnek, cebula) owoców, jogurtów lub drożdży z witaminą B.

Przy leczeniu aft pomaga olej z wątroby rekina, żeń-szeń lub wyciąg z nasion ogórecznika.

6. Domowe sposoby na afty

  • woreczki z herbatą – torebkę przed zastosowaniem należy zaparzyć we wrzątku, następnie odcisnąć i poczekać, aż wystygnie. Kwas taninowy zawarty w herbacie zmniejsza ból i działa wysuszająco
  • napar z wody różanej – płukanie ust naparami z wody różanej, łopianu lub rumianku łagodzi stan zapalny
  • woda utleniona – odkażania aft wodą utlenioną można dokonywać za pomocą nasączonego patyczka kosmetycznego
  • soda oczyszczona – płukanie jamy ustnej sodą oczyszczoną pomaga w leczeniu aft. Aby przygotować roztwór wystarczy do szklanki letniej wody dosypać łyżeczkę oczyszczonej sody. Uważajmy, aby nie połknąć roztworu
  • proszek do pieczenia – smarowanie afty masą przygotowaną z proszku do pieczenia i sody oczyszczonej pomaga w likwidacji aft
  • roztwór soli z wodą
  • jogurty – przy zakażeniu aftami zaleca się spożywanie przynajmniej jednego jogurtu dziennie. Pozwala to utrzymać odpowiednie pH

7. Czego unikać podczas leczenia aft

Leczenie aft wymaga pewnych wyrzeczeń. Jeśli chcemy szybko się ich pozbyć

należy zrezygnować z:

  • gorących napojów
  • zbyt ciepłych pokarmów
  • alkoholu

unikać też trzeba:

  • czekolady
  • owoców cytrusowych
  • kwaśnych potraw
  • słonych lub mocno przyprawionych dań, które mogą doprowadzić do podrażnienia

Dobrze tolerowane są:

  • mleko
  • żelatyna
  • lody
  • budynie
  • kremy

8. Afty – zapobieganie

Aby zapobiec aftom powinniśmy:

  • utrzymywać czystość naczyń i sztućców
  • myć przed zjedzeniem warzywa i owoce
  • utrzymywać prawidłową higienę jamy ustnej – powstawaniu aft sprzyja twarda szczoteczka do zębów lub nieodpowiednia pasta
  • unikać produktów podrażniających błonę śluzową
  • stosować odpowiednią dietę – ryzyko wystąpienia aft zwiększa czekolada, owoce morza, ananasy i truskawki

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.