AspAt (aminotransferaza asparaginowa) - charakterystyka, cel i przebieg badania, normy

W stanach skutkujących uszkodzeniem wyżej wymienionych narządów, zwłaszcza wątroby oraz mięśni, enzym ten uwalnia się do krwi, co skutkuje znacznym wzrostem jego aktywności w osoczu. Oznaczanie poziomu aminotransferazy we krwi stanowi obecnie ważny element diagnostyki uszkodzeń wątroby. W przeszłości aminotransferaza asparaginowa była pierwszym enzymem wykorzystywanym z powodzeniem do rozpoznawania zawału serca. Teraz jednak, z racji wprowadzenia bardziej swoistych oznaczeń dla niedokrwienia mięśnia sercowego (troponiny, CK MB itd), zaniechano oznaczania aminotransferazy asparaginowej w tym celu.

Aminotransferaza asparaginowa (AspAT) jak już wcześniej wspomniano, jest enzymem, znajdującym się w komórkach wątroby, mięśni (zarówno szkieletowych jak i sercowym), w nerkach i erytrocytach. Poziom aminotransferazy we krwi zwiększa się w sytuacjach, kiedy:

• komórki tych narządów obumierają;
• komórki tych narządów są uszkodzone z powodu niedotlenienia;
• komórki tych narządów są uszkodzone przez toksyny lub leki.

Stężenie aminotransferazy asparaginowej wzrasta około 4 - 6 godzin po zawale mięśnia sercowego. Wysoki poziom tego enzymu utrzymuje się do 3 dni po przejściu zawału serca. Poziom AspAT podnosi się także po zabiegach kardiochirurgicznych, koronarografii i intensywnym masażu serca.

Aminotransferaza asparaginowa obecnie badana jest głównie w sytuacjach, gdy podejrzewa się choroby lub uszkodzenie miąższu wątroby.

Badanie AspAT pomaga zdiagnozować, m.in.:

• zapalenie wątroby;
• uszkodzenie wątroby;
• niedrożność dróg żółciowych;
• nowotwory trzustki;
• choroby i uszkodzenia mięśni szkieletowych.

Badanie poziomu aminotransferazy wykonywane jest tak, jak większość badań krwi, czyli na czczo. Krew żylna pobierana jest do probówki z antykoagulantem (heparyna, EDTA), zabezpieczającym przed krzepnięciem.

Prawidłowe stężenie aminotransferazy asparaginowej we krwi wynosi 5 - 40 U/l lub 85 - 680 nmol/l. U noworodków poziom AspAT jest wyższy i wynosi 40 - 200 U/l.

AspAT - przyczyny wzrostu poziomu we krwi

Niewielki wzrost aktywności aminotransferazy asparaginowej, rzędu 40 - 200 U/I, może być spowodowany następującymi stanami chorobowymi:

• mononukleozą zakaźną;
• ostrym stanem upojenia alkoholowego;
• hemolizą, czyli rozpadem erytrocytów;
• zapaleniem trzustki.

Większy wzrost poziomu aminotransferazy asparaginowej (AspAT) do wartości 200 - 400 U/I może występować:

• po zabiegach chirurgicznych;
• w chorobach mięśni szkieletowych;
• w przewlekłym zapaleniu wątroby;
• w przebiegu ostrej niewydolności nerek;
• w zapaleniu dróg żółciowych;
• w niedrożności dróg żółciowych;
• w przebiegu kamicy żółciowej;
• w nowotworach trzustki;
• w zwłóknieniu przewodów żółciowych.

Znaczny wzrost poziomu aminotransferazy asparaginowej (AspAT) ponad normę, sięgający 400 - 4000 U/I, może być spowodowany:

• wirusowym zapaleniem wątroby;
• toksycznym uszkodzeniem wątroby;
• nowotworami wątroby;
• zawałem mięśnia sercowego;
• zapaleniem mięśnia sercowego;
• zabiegami kardiochirurgicznymi;
• intensywnym masażem serca;
• uszkodzeniem mięśni szkieletowych (np. zmiażdżeniem).

Źródła

1. Postęp w leczeniu WZW C
2. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
3. Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
4. Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9