Atakuje mózg. Pasożyt bardziej aktywny niż do tej pory sądzono

Toxoplasma gondii to pasożyt wywołujący toksoplazmozę. Najczęściej do transmisji do organizmu dochodzi po spożyciu niedogotowanego mięsa zawierającego cysty pasożyta albo poprzez kontakt z odchodami kotów (np. podczas sprzątania kuwety) i zanieczyszczoną nimi ziemią czy żywnością.

Szacuje się, że ponad jedna trzecia ludzi na świecie jest zakażona Toxoplasma gondii, podaje "Science Alert". U większości osób zakażenie przebiega bezobjawowo lub jak łagodna infekcja, dlatego mogą nawet nie zdawać sobie sprawy, że kiedykolwiek mieli kontakt z patogenem.

Choroba jest najgrożniejsza dla kobiet w ciąży (ryzyko zakażenia płodu) oraz osób z osłabioną odpornością, u których bywa przyczyną poważnych powikłań

Zobacz także: Co może spowodować toksoplazmozę w ciąży?

Po zakażeniu pasożyt potrafi tworzyć cysty w tkankach – m.in. w mózgu, mięśniach czy sercu. Tradycyjnie zakładano, że w tej formie pozostaje praktycznie nieaktywny i może w takim stanie pozostać całe życie, a problem pojawia się głównie wtedy, gdy spada odporność organizmu.

Nowe obserwacje sugerują jednak, że wewnątrz cyst może dziać się więcej, niż dotąd sądzono.

Badacze z University of California, Riverside (UCR) znaleźli dowody na niskopoziomową reaktywację T. gondii w mózgach myszy nawet podczas długotrwałego zakażenia. Przełomem było zastosowanie sekwencjonowania RNA na poziomie pojedynczych komórek (single-cell RNA sequencing), które pozwala dokładniej "zajrzeć" w to, co dzieje się w cystach.

Do tej pory przyjmowano, że każda cysta zawiera jeden, uśpiony typ pasożyta. Tymczasem naukowcy wykazali, że w jednym miejscu mogą współistnieć różne podtypy T. gondii. U myszy zaobserwowano nawet do pięciu odrębnych form, rozwijających się w różnym tempie i w nieco inny sposób. Co istotne, część z nich – po kilku dniach hodowli laboratoryjnej – potrafiła zbliżać się do etapów kojarzonych z ponowną aktywnością.

Zdaniem autorów cysta nie jest wyłącznie schronieniem, ale raczej miejscem, w którym pasożyt "organizuje" przetrwanie i ewentualny powrót do aktywności. - Odkryliśmy, że cysta nie jest jedynie cichą kryjówką – to aktywne centrum, w którym współistnieją różne typy pasożyta, nastawione na przetrwanie, rozprzestrzenianie się lub reaktywację - podkreśla Emma Wilson z UCR.

- Nasza praca zmienia sposób, w jaki myślimy o cystach Toxoplasma – dodaje. - Przestawia je w roli centralnego punktu kontroli cyklu życiowego pasożyta. Pokazuje nam też, gdzie celować z nowymi terapiami. Jeśli chcemy naprawdę leczyć toksoplazmozę, to właśnie na cystach powinniśmy się skupić - tłumaczy ekspertka.

Toksoplazmoza u ludzi może przebiegać jak infekcja grypopodobna, a w części przypadków wiązać się także z objawami psychiatrycznymi. Największe ryzyko dotyczy osób z osłabioną odpornością – wtedy mogą pojawić się m.in. napady drgawkowe czy problemy ze wzrokiem.

Leczenie przeciwpasożytnicze jest dostępne, ale – jak podkreślają badacze – zwalczanie postaci aktywnej i postaci "uśpionej" wymaga różnych leków. To jedna z przyczyn, dla których opracowanie terapii działających skutecznie "na wszystko" jest tak trudne.

Zidentyfikowanie różnych podtypów T. gondii w cystach pozwala lepiej wskazać, które z nich częściej wiążą się z reaktywacją i potencjalnymi uszkodzeniami. W ocenie Wilson tłumaczy to, dlaczego wcześniejsze prace nad lekami nie zawsze przynosiły oczekiwane rezultaty.

- Dzięki identyfikacji różnych podtypów pasożyta wewnątrz cyst nasze badanie wskazuje, które z nich najprawdopodobniej się reaktywują i powodują uszkodzenia - mówi Wilson. - To pomaga wyjaśnić, dlaczego dotychczasowe próby opracowania leków często kończyły się trudnościami, i sugeruje nowe, bardziej precyzyjne cele dla przyszłych terapii.

Naukowcy zauważyli też, że u myszy przewlekle zakażonych (przez 28 dni) cysty zawierały większą różnorodność podtypów niż w ostrej fazie. We wczesnym etapie infekcji pasożyt miał przechodzić w szybciej rosnące stadium, a później przesuwać się w stronę wolniejszego wzrostu oraz form podtrzymujących cysty.

To sugeruje, że cykl życiowy Toxoplasma może nie przebiegać w prostym, "krok po kroku" schemacie. - Przez dekady cykl życiowy Toxoplasma opisywano w zbyt uproszczony sposób" – mówi Wilson. - Nasze badania podważają ten model.

Magdalena Pietras, dziennikarka WIrtualnej Polski

Źródło: Science Alert