Bez insuliny. Naukowcy cofnęli cukrzycę u badanych

Cukrzyca typu 1 pojawia się wtedy, gdy układ odpornościowy "myli się" i zaczyna niszczyć komórki w trzustce odpowiedzialne za produkcję insuliny. W najnowszym badaniu naukowcy ze Stanford Medicine przyjrzeli się całemu procesowi, by znaleźć nowe drogi leczenia.

Połączyli w tym celu dwa przeszczepy: krwiotwórczych komórek macierzystych oraz komórek wysp trzustkowych wytwarzających insulinę. Co ważne, komórki pochodziły od dawcy, którego układ odpornościowy nie był dopasowany do biorcy. Celem tej metody było jednocześnie "uruchomienie" na nowo produkcji insuliny i takie przeprogramowanie odporności, aby przestała atakować komórki wysp trzustkowych.

Autorzy podają, że dzięki tej metodzie uzyskali u myszy cofnięcie się choroby. Udało się zarówno przywrócić produkcję insuliny, jak i "nauczyć" układ odpornościowy, by nie atakował nowych komórek w trzustce. W czasie obserwacji zwierzęta nie potrzebowały ani zastrzyków z insuliny, ani leków osłabiających odporność.

Dodatkowo, u leczonych myszy nie doszło do choroby przeszczep przeciw gospodarzowi (GVHD) – groźnego powikłania, w którym komórki odpornościowe pochodzące od dawcy zaczynają atakować organizm biorcy.

Zobacz także: Uruchamia "tryb alarmowy". Stąd prosta droga do cukrzycy

Autorzy tłumaczą, że najważniejsze było stworzenie tzw. hybrydowego układu odpornościowego – czyli takiego, w którym działają jednocześnie komórki odpornościowe dawcy i biorcy. Dzięki temu przeszczepione wyspy trzustkowe mają większą szansę przetrwać, nie są wtedy traktowane wyłącznie jak "ciało obce", a dodatkowo słabnie autoimmunologiczny atak, który w cukrzycy typu 1 niszczy komórki wyspowe bez względu na to, skąd pochodzą.

- Musimy nie tylko zastąpić wyspy, które zostały utracone, ale też zresetować układ odpornościowy biorcy, aby zapobiec dalszemu niszczeniu komórek wyspowych. Stworzenie hybrydowego układu odpornościowego realizuje oba cele - podkreślił Seung K. Kim, profesor biologii rozwoju, gerontologii, endokrynologii i metabolizmu.

- Możliwość przełożenia tych wyników na ludzi jest bardzo ekscytująca - powiedział Seung K. Kim. - Kluczowe kroki w naszym badaniu – które prowadzą do powstania u zwierząt hybrydowego układu odpornościowego zawierającego komórki zarówno dawcy, jak i biorcy – są już stosowane w klinice w innych schorzeniach. Wierzymy, że to podejście będzie przełomowe dla osób z cukrzycą typu 1 lub innymi chorobami autoimmunologicznymi, a także dla tych, którzy potrzebują przeszczepów narządów unaczynionych - podsumowuje.

Zobacz także: Nowy sposób walki z cukrzycą. Duża nadzieja dla chorych

Autorzy podkreślają, że to badanie nie wzięło się znikąd. Nawiązuje do wcześniejszych prac zespołów ze Stanford, które sugerowały, że przeszczep szpiku od częściowo zgodnego dawcy może pomóc "zbudować" u biorcy hybrydowy układ odpornościowy. Taki układ łatwiej akceptuje przeszczep narządu od tego samego dawcy – czasem nawet bez konieczności długotrwałego stosowania leków hamujących odporność.

- Na podstawie wielu lat badań podstawowych prowadzonych przez nas i innych wiemy, że przeszczepy krwiotwórczych komórek macierzystych mogą być korzystne także w szerokim zakresie chorób autoimmunologicznych - zaznaczyła Judith Shizuru. Dodała, że "wyzwanie polegało na opracowaniu łagodniejszego procesu wstępnego leczenia"

Badacze otwarcie mówią też o trudnościach. Wyspy trzustkowe można pobrać tylko od zmarłego dawcy, a krwiotwórcze komórki macierzyste muszą pochodzić od tej samej osoby. Wciąż nie wiadomo również, czy z jednego dawcy da się zwykle uzyskać tyle komórek wyspowych, by cofnąć zaawansowaną cukrzycę typu 1.

Dlatego zespół pracuje nad rozwiązaniami, m.in. nad wytwarzaniem dużej liczby komórek wyspowych w laboratorium z pluripotencjalnych ludzkich komórek macierzystych oraz nad metodami, które zwiększą przeżywalność i sprawność przeszczepionych wysp.

- Możliwość bezpiecznego zresetowania układu odpornościowego, aby umożliwić trwałą wymianę narządu, może szybko doprowadzić do wielkich postępów medycyny - podsumował prof. Kim.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: Scitechdaily.com