Trwa ładowanie...

Ból brzucha u dzieci

Ból jest subiektywnym, nieprzyjemnym odczuciem, które towarzyszy dużej grupie chorób. Nie ma na świecie człowieka, którego przynajmniej raz w życiu nie bolał brzuch. Należy pamiętać, że każdy z nas ma inny próg wrażliwości bólowej, w związku z czym podobny ból może odczuwać zupełnie w inny sposób. Dolegliwości bólowe mogą mieć różnorodny charakter, od niewielkiego ćmienia, objawiającego się jako nieprzyjemne gniecenie do gwałtownych, skurczowych bólów wymagających szybkiej interwencji lekarskiej. Według szacunków, to bóle brzucha są najczęstszym powodem zgłaszania się pacjentów do lekarza. Najczęściej na bóle brzucha skarżą się dzieci. Zazwyczaj nie zapowiadają one poważnej choroby, ale zawsze wymagają zainteresowania i wnikliwej obserwacji.

Zobacz film: "Jakie są objawy grypy żołądkowej?"

spis treści

1. Ból brzucha u dzieci

Ból brzucha u dzieci bywa przez rodziców ignorowany. Okazuje się, że dolegliwości bólowe to nie zawsze wynik niestrawności. W wielu przypadkach dzieci uskarżające się na bóle brzucha, miewają problem z zaparciami i regularnym wypróżnianiem się. Ból brzucha u mniejszych dzieci bywa objawem kolki.

Zadaniem rodzica jest obserwowanie dziecka i dokładne rejestrowanie objawów. Takie postępowanie pozwoli szybciej rozpoznać przyczynę bólu brzucha u dziecka. Rodzic powinien również zgromadzić ważne informacje związane z dolegliwościami bólowymi, w razie, gdyby konieczna była wizyta u lekarza.

Jeśli dziecko uskarża się na bóle brzucha, pamiętajmy by zwrócić uwagę na częstotliwość oraz intesywność dolegliwości. Skrupulatna obserwacja jest kluczowa w przypadku, gdy mamy do czynienia z najmłodszymi dziećmi. Ból brzucha u dzieci można załagodzić niektórymi środkami farmakologicznymi, a także odpowiednią dietą. Dobór odpowiednich leków zawsze warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

2. Najczęsztsze przyczyny bólu brzucha u dzieci

Jak radzić sobie z infekcjami u dzieci?
Jak radzić sobie z infekcjami u dzieci?

Dziecko jest narażone na ataki wielu zarazków, zwłaszcza ze względu na częste kontakty z rówieśnikami,...

zobacz galerię

Ból brzucha u dzieci może być spowodowany różnymi czynnikami. Popularną przyczyną bywa zła dieta, która zwykle prowadzi do niestrawności, wzdęć, parcia na stolec lub zatrucia pokarmowego .

Dzieci, ze względu na swoją ciekawość świata chcą dotknąć, spróbować tego co nowe, a przez to interesujące. Każdy ładnie opakowany, kolorowy cukierek, fantazyjnie udekorowane ciasto czy szeleszcząca paczka chipsów w oczach malucha urasta do rangi skarbu. Oczywiście spożycie ograniczonej ilości łakoci nie wywoła dolegliwości bólowych, ale ich nadmiar już tak. Rodzice powinni zawsze kontrolować jadłospis dziecka eliminując z niego dania ciężkostrawne oraz zbyteczne przekąski (np. typu „fast-food”), pozbawione wartości odżywczych i zakłócające procesy trawienne.

Jeżeli nasz maluch po prostu się przejadł niezdrową żywnością to w takich przypadkach ulgę dziecku może przynieść delikatny masaż brzuszka lub przepojenie łagodnymi płynami. Zwykle w tym celu stosowane są łatwo dostępne napary z ziół i herbatki o specjalnie dobranym składzie. Jeżeli natomiast bólowi brzucha towarzyszą inne dolegliwości natury pokarmowej, biegunka, nudności, wymioty oraz dreszcze połączone z podwyższeniem temperatury ciała to należy pomyśleć o zatruciu pokarmowym, czyli ostrym nieżycie żołądkowo-jelitowym. Choroba wywoływana jest spożyciem nieświeżego pokarmu zawierającego groźne dla organizmu szkodliwe substancje.

U najmłodszych dzieci każde zatrucie pokarmowe wymaga pilnej konsultacji lekarskiej, gdyż jest to stan predysponujący do odwodnienia organizmu! Dzieci starsze łatwiej przechodzą tego typu schorzenia. W ich przypadku konsultacja lekarska jest wskazana jedynie w ciężkich, objawowych, powikłanych zatruciach. Pamiętajmy, aby pozwolić dziecku odpocząć i dostarczyć odpowiednią ilość płynów, proporcjonalną do tej traconej z biegunką i wymiotami. Nie zaleca się podawania leków przeciwbiegunkowych i przeciwwymiotnych.

2.1. Wzdęcia

Wzdęcia najczęściej powstają przez bakterie, które występują w nadmiarze w niektórych częściach układu pokarmowego, np. w jelicie cienkim. Bakterie zmieniają cukier na gaz. Wzdęcia są skutkiem dostania się do jelita cienkiego laktozy. Badania mówią, że około 35% Polaków po zjedzeniu pokarmów zawierających laktozę (ser biały, maślanki i inne produkty mleczne) ma wzdęcia.

2.2. Kolka u dziecka

Kolka często dopada noworodki i niemowlęta, zwłaszcza w pierwszych tygodniach życia. Dziecko odczuwa ból brzucha i głośno o tym informuje. Zdarza się, że zasypia ukołysane własnym płaczem. Przydatna rada dla rodziców: kolka może się zmniejszyć, jeśli zmieni się pozycję dziecka. Rodzice w trakcie ataku kolki powinni uśmiechać się do maleństwa i je uspokajać. Następnie można dziecku wymasować stópki. W stopach znajdują się receptory, które wpływają na całe ciało. Delikatne masowanie stóp może ukoić ból u dziecka.

Kolka u dziecka może się zmniejszyć, jeśli pod brzuszek maleństwa podłoży się ciepłą pieluszkę lub termofor. Jednocześnie można masować mu plecki. Jeśli rodzic nadal zastanawia się, co na ból brzucha u dziecka można zastosować, mamy bardzo prostą radę. Maleństwo wystarczy czasami przytulić.

Rodzic powinien zwrócić uwagę na dietę malucha, ewentualnie dietę mamy (jeśli karmi ona dziecko piersią). Produkty niezalecane w diecie to: fasola, groch, kapusta, kalafior i smażone dania. Dziecko można napoić naparem z rumianku lub kopru włoskiego. W aptekach są dostępne preparaty przynoszące ulgę.

2.3. Zaparcia u dzieci

Kolejnym schorzeniem, któremu bardzo często towarzyszą bóle brzucha są zaparcia. Do zaparcia dochodzi gdy dziecko nie może wypróżnić się ponad trzy dni, a podczas wypróżniania nie może oddać stolca. Zaparcia u dziecka wywołują ból brzucha. Dotykają one nie tylko niemowlęta, ale też starsze dzieci. Zaparcia u dziecka karmionego piersi powstają na skutek niewłaściwej diety matki lub podawanie przez nią nieodpowiedniej mieszanki.

W przypadku nieco starszych dzieci kał powinien mieć konsystencje pasty do zębów (jeśli jest rzadszy, to nie ma powodów do obaw). Zaparcia u dzieci pojawiają się, gdy kupka jest zbita a wypróżnianiu towarzyszy parcie. Właśnie parcie powoduje ból brzucha, który powstrzymuje dziecko przed oddaniem stolca – na tym właśnie polega zaparcie nawykowe. Jeżeli pozwolimy naszemu dziecku na zatrzymywanie kupki, to możemy być pewni, że nabierze takiego nawyku na całe życie. Musimy uchronić maluchy przed zaparciami, w tym celu możemy podać czopek, zrobić lewatywę lub podawać środki przeczyszczające (trzeba z nimi uważać, dziecko może się od nich uzależnić).

Najlepszym sposobem walki z zaparciami jest zmiana diety. Z przeprowadzonych na skalę światową, badań naukowych i analiz wynika, że w większości krajów dzieci jedzą za mało warzyw i owoców, naturalnego źródła błonnika. Błonnik nie tylko przeciwdziała zaparciom poprzez przyspieszanie perystaltyki jelit, ale także wspomaga rozwój korzystnych bakterii jelitowych, zmniejsza wchłanianie cholesterolu oraz przyspiesza usuwanie szkodliwych toksyn z organizmu.

Na zaleganie mas kałowych, a tym samym i dolegliwości bólowe wpływa również brak ruchu i siedzący tryb życia. Mogłoby się wydawać, że te czynniki dotyczą raczej przedstawicieli dorosłej populacji niż dzieci. Wyobraźmy sobie jednak, że przeciętne dziecko (badaniem została objęta grupa dzieci w wieku pomiędzy 4., a 7. rokiem życia) spędza przed telewizorem lub ekranem komputera od 17 do 20 godzin tygodniowo. W przeliczeniu daje to około 3 godzin dziennie. Codzienna dawka ruchu z pewnością w dużym stopniu wspomoże pracę jelit. Jeżeli zaparcia pojawiają się bardzo często i powodują u malucha duże dolegliwości bólowe konieczna jest konsultacja lekarska i zmiana sposobu odżywiania. W menu dziecka na stałe powinny zagościć produkty zawierające spore dawki błonnika, a eliminacji powinny ulec produkty zapierające.

2.4. Alergie pokarmowe u dzieci

Jednym z najtrudniejszych problemów powodującym przewlekłe bóle brzucha są alergie pokarmowe, czyli zespoły objawów zachodzące w organizmie w wyniku spożycia pokarmu, na który dziecko jest uczulone. U podłoża schorzenia leżą mechanizmy immunologiczne, a czynnikami usposabiającymi są wszelkiego rodzaju infekcje, przyczyniające się do uszkodzenia bariery jelitowej. Do najczęstszych alergenów pokarmowych należą orzechy, owoce cytrusowe, jaja, ryby, soja, czekolada, mleko krowie i jego przetwory. Na alergiczne tło dolegliwości bólowych wskazują dynamicznie zmieniające się w czasie, dodatkowe objawy, takie jak, kaszel, katar oraz różnego typu wysypka. Szczególną odmianą uczulenia pokarmowego jest kolka niemowlęca, pojawiająca się w pierwszych miesiącach życia dziecka. Choć przyczyny schorzenia nie są do końca poznane, zazwyczaj kolkę łączy się z nietolerancją białka mleka krowiego. Leczenie alergii pokarmowej polega na stosowaniu diety eliminacyjnej, wykluczającej alergen.

2.5. Infekcje

Infekcje zarówno te wirusowe, jak i bakteryjne to kolejna przyczyna dolegliwości bólowych u dzieci. Ostry ból brzucha u dzieci najczęściej jest objawem zapalenia płuc, anginy paciorkowca, infekcji układu moczowego. Dolegliwości bólowe brzucha często towarzyszą również wirusowemu zapaleniu jelit. Większości schorzeń towarzyszy nie tylko ból brzucha, ale również biegunka. Nasz układ pokarmowy często atakowany jest przez różne wirusy, dzieci bardzo często cierpią na biegunkę rotawirusową. Przechodzą ją kilka razy, ale na szczęście każda kolejna jest łagodniejsza.

2.6. Choroba refluksowa

Choroba refluksowa wywołuje ból brzucha u dzieci i polega na cofaniu się kwaśnej części treści żołądkowej do przełyku. Powoduje to niesprawność zwieracza dolnego przełyku. Choroba pojawia się nie tylko u niemowląt, ale także u starszych dzieci. Refluks może powodować stan zapalny przełyku i bezdechy (pokarm może cofnąć się do krtani i dróg oddechowych). Schorzenie to wymaga leczenia.

2.7. Wrzody żołądka

Wrzody żołądka mogą powodować ból brzucha u dziecka. Zazwyczaj problem ten związany jest z zakażeniem bakterią Helicobater pylori. Dane epidemiologiczne sugerują, że 30 procent dzieci ulega zakażeniu bakterią Helicobater pylori. Maluch może nabyć od rodziców bakterię, która powoduje wrzody żołądka. Schorzenie to nie pojawia się zbyt często u dzieci, istnieje jednak pewne ryzyko zakażenia.

W przebiegu choroby dziecko może narzekać nie tylko na ból brzucha, ale również na wzdęcia, nudności czy wymioty. Chorobie może towarzyszyć także spadek masy ciała oraz brak ochoty na spożywanie jakichkolwiek posiłków. Rodzice nigdy nie powinni bagatelizować symptomów chorobowych, ponieważ może to doprowadzić do poważniejszych konsekwencji. Do rozpoznania niezbędne jest wykonanie testu oddechowego, serologicznego oraz kałowego.

2.8. Inne przyczyny bólu brzucha u dziecka

Jeżeli ból u dziecka pojawia się nagle, jest silny i nie ma wyraźnej przyczyny nigdy nie można go lekceważyć. Ból w prawym dole biodrowym, nasilający się po uciśnięciu wymaga szybkiej konsultacji, gdyż może świadczyć o zapaleniu wyrostka robaczkowego!

Dziecięcy ból brzucha, podobnie jak dolegliwości bólowe z innych obszarów ciała niekoniecznie muszą być związane z zaburzeniem funkcji fizjologicznej konkretnego układu czy narządu. Bardzo często są wynikiem przeżywanych przez malucha stresów lub są wyrazem emocjonalnych problemów, z którymi sam nie umie sobie poradzić.

Dzieci bardzo często narzekają na ból brzucha przed wyjściem do szkoły lub przedszkola. Nasz układ pokarmowy związany jest z układem nerwowym (jelita obsługiwane są przez układ nerwowy współczulny i przywspółczulny). Silne przeżycia mogą być przyczyną skurczu jelit.

Ból brzucha spowodowany stresem występuje najczęściej w okolicy pępka. Co ciekawe ból ten nie występuje w soboty, niedziele, czy wakacje, ale właśnie w czasie roku szkolnego. Takiego bólu brzucha także nie można ignorować. Należy uregulować tryb życia dziecka, czyli posiłki podawać mu o regularnych porach i zmotywować do wstawania i kładzenia się spać codziennie o tej samej godzinie. Warto także dowiedzieć się, co tak bardzo stresuje nasze dziecko i wspólnie z nim rozwiązać ten problem.

Rozpoznanie tego typu przypadłości jest niełatwe, wymaga bowiem od rodzica bacznego, codziennego przypatrywania się zachowaniu dziecka, jego interpretowania oraz łączenia z konkretnymi, potencjalnie stresogennymi sytuacjami. Jeżeli dziecko zawsze narzeka na ból brzucha przed pójściem do przedszkola lub bólem zawsze reaguje na strach to powinniśmy sami spróbować nauczyć je radzić sobie z trudnymi emocjami lub poprosić o pomoc psychologa.

Pamiętajmy, że długotrwały stres może doprowadzić do rozwinięcia się wrzodów trawiennych żołądka lub dwunastnicy, a skutki takiej choroby mogą być różne!

Następny artykuł: Ból brzucha u kobiet

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.