Choroba Alzheimera i rak mogą być leczone dźwiękami? Ciekawe obserwacje
Niesłyszalne dla ludzkiego ucha fale dźwiękowe mogą wkrótce stać się jednym z najważniejszych narzędzi w medycynie. Ultradźwięki, wykorzystywane dotąd głównie w diagnostyce i obrazowaniu, zaczynają odgrywać zupełnie nową rolę: mogą otwierać barierę krew-mózg, aktywować układ odpornościowy do walki z rakiem, a nawet leczyć choroby, które do tej pory uznawano za nieuleczalne.
Zabiegi z użyciem skupionych ultradźwięków są dziś dostępne w wielu klinikach na świecie
W tym artykule:
Dźwięk silniejszy niż skalpel
Ultradźwięki są od dziesięcioleci nieodzownym elementem medycyny. Dzięki nim lekarze mogą obserwować narządy wewnętrzne i rozwój płodu. Ale teraz naukowcy idą o krok dalej: uczą się skupiać energię dźwięku w precyzyjnie wybranym miejscu, aby leczyć bez skalpela.
- Skupione ultradźwięki to technologia, która pozwala skoncentrować energię dźwięku w objętości wielkości ziarenka ryżu - tłumaczy Richard J. Price, inżynier biomedyczny z Uniwersytetu Wirginii. To właśnie dzięki tej precyzji możliwe jest niszczenie chorobowo zmienionej tkanki bez uszkadzania zdrowych struktur.
Od drżenia rąk po chorobę Alzheimera
Jednym z największych sukcesów tej technologii jest leczenie drżenia samoistnego, które utrudnia wykonywanie codziennych czynności. Zabiegi z użyciem skupionych ultradźwięków są dziś dostępne w wielu klinikach na świecie.
Nietypowe objawy raka mózgu
Ale to dopiero początek. Naukowcy pracują nad wykorzystaniem tej metody w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak alzheimer. Kluczem jest tymczasowe otwieranie bariery krew-mózg - struktury, która chroni nasz mózg, ale jednocześnie utrudnia dostarczanie leków.
- Wysyłanie niskointensywnych impulsów ultradźwięków sprawia, że mikropęcherzyki w naczyniach zaczynają drgać. W ten sposób powstają mikroskopijne pory, przez które leki mogą dostać się do mózgu - wyjaśnia Price. Dzięki temu można skierować terapię dokładnie tam, gdzie jest potrzebna.
Kiedy ultradźwięki uczą układ odpornościowy
Ultradźwięki okazują się również sprzymierzeńcem w walce z nowotworami. Immunoterapia, która pobudza organizm do zwalczania raka, nie zawsze działa - szczególnie w przypadku guzów "zimnych" immunologicznie, takich jak rak trzustki czy glejak.
Badacze odkryli jednak, że skupione fale ultradźwiękowe mogą niszczyć guzy w sposób, który ułatwia układowi odpornościowemu ich rozpoznanie. Fragmenty komórek rakowych trafiają do węzłów chłonnych, gdzie "uczą" organizm, jak z nimi walczyć.
Na Uniwersytecie Wirginii powstało w 2022 roku pierwsze na świecie centrum badań nad immuno-onkologią ultradźwiękową, gdzie trwają testy łączące terapię dźwiękiem z immunoterapią, m.in. u pacjentów z zaawansowanym czerniakiem.
Ratunek dla chorych na rzadkie schorzenia
Skupione ultradźwięki mogą także pomóc pacjentom z rzadkimi chorobami, dla których obecnie nie ma skutecznych metod leczenia. Jednym z przykładów jest malformacja jamista naczyń mózgowych (CCM) - choroba, w której w mózgu powstają nieprawidłowe skupiska naczyń.
Zespół Price’a odkrył, że otwieranie bariery krew-mózg za pomocą ultradźwięków pozwala lepiej dostarczać leki do tych zmian, a nawet hamuje ich wzrost u zwierząt - i to bez podawania farmaceutyków. To odkrycie otwiera drogę do pierwszych badań klinicznych u ludzi.
Przyszłość medycyny brzmi obiecująco
Choć technologia skupionych ultradźwięków wciąż się rozwija, jej potencjał jest ogromny. Dzięki niej medycyna może wejść w nową erę - erę leczenia bez skalpela, bez promieniowania i bez skutków ubocznych typowych dla tradycyjnych metod.
Jak podsumowuje Richard J. Price: "Jestem przekonany, że skupione ultradźwięki mogą stać się skuteczną metodą leczenia wielu wyniszczających chorób, także tych rzadkich. Wystarczy, że nauczymy się w pełni wykorzystać ich moc".
Być może w niedalekiej przyszłości to właśnie dźwięk, którego nie słyszymy, stanie się najpotężniejszym lekarstwem w rękach medycyny.
Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródło: sciencealert.com
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
