Trwa ładowanie...

Choroba oparzeniowa – fazy, objawy, leczenie i rokowania

Choroba oparzeniowa obejmuje zmiany ogólne oraz miejscowe wywołane przez poważną ranę oparzeniową. To konsekwencja wchłaniania produktów z rozpadu białka tkankowego. Ponieważ w przebiegu choroby może dojść do uszkodzenia różnych układów i narządów, prowadzone leczenie musi być wielokierunkowe. Co warto wiedzieć?

spis treści

1. Co to jest choroba oparzeniowa?

Choroba oparzeniowa to zespół zmian miejscowych oraz ogólnoustrojowych, które są wywołane przez zakażoną ranę oparzeniową. W konsekwencji pojawia się zespół uogólnoustrojowej reakcji zapalnej (SIRS, ang. Systemic Inflammatory Response Syndrome) oraz zaburzenia metabolizmu.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Choroba obejmuje nie tylko skórę, ale też inne narządy, na przykład serce, nerki, wątrobę czy płuca. Patologie są następstwem oparzenia, gwałtownej utraty płynów oraz uwolnienia dużej ilości mediatorów zapalnych wywołujących uogólnioną reakcję zapalną.

2. Przyczyny choroby oparzeniowej

Oparzenie to uszkodzenie tkanek (zmiany zapalne lub martwicze) powstałe wskutek działania różnego rodzaju energii w momencie przekroczenia przez organizm barier ochronnych. To skutek działania czynników termicznych, chemicznych, popromiennych, prądu elektrycznego lub wyładowań elektrycznych ciepła, energii elektrycznej, promieni jonizujących lub środków chemicznych.

Na rozległość i głębokość oparzenia, a co za tym idzie stopień uszkodzenia tkanek wpływa rodzaj czynnika parzącego, a także siła i czas trwania urazu. Ogromne znaczenie ma wysokość temperatury czynnika parzącego oraz czas jego działania na tkankę. Korelacja głębokości obrażenia i jego powierzchni pozwala na klasyfikację oparzeń.

Oparzenia dzieli się w oparciu o różne kryteria. Najważniejsze z nich to:

  • czynnik, który wywołał oparzenie (oparzenia termiczne, oparzenia chemiczne, oparzenia elektryczne, oparzenia radiacyjne),
  • głębokość uszkodzenia skóry (oparzenie 1 stopnia, oparzenie 2 stopnia, oparzenie 3 stopnia, oparzenie 4 stopnia),
  • rozległość rany (oparzenie lekkie, oparzenie średnie, oparzenie ciężkie).

Chorobę oparzeniową typowo rozpoznaje się w przypadku oparzeń ciężkich (zazwyczaj oparzenie 3 stopnia), gdy uszkodzona została duża część skóry, obejmująca ponad 15 procent powierzchni ciała.

Oparzenia 3 stopnia to urazy, które obejmują pełną grubość skóry właściwej wraz z naczyniami oraz nerwami, a także podskórną tkankę tłuszczową. Występuje wówczas uszkodzenie receptorów skóry, co prowadzi do utraty czucia w miejscach oparzenia.

3. Przebieg i objawy choroby oparzeniowej

Przebieg choroby oparzeniowej zależy od rozległości i głębokości oparzenia, wieku chorego i uprzedniego stanu jego zdrowia.

Choroba oparzeniowa przebiega w trzech okresach:

  • wstrząsu (pierwsze 2–3 doby),
  • katabolizmu (od kilku dni do kilku tygodni),
  • anabolizmu (ponad 4 tygodnie).

Wstrząs to stan ciężkiego niedotlenienia tkanek wskutek dysproporcji między pojemnością łożyska naczyniowego a objętością krwi krążącej w organizmie. Do zaburzenia krwi krążącej w organizmie może dojść w wielu mechanizmach (wstrząs hipowolemiczny, neurogenny, kardiogenny, septyczny, anafilaktyczny).

Faza kataboliczna choroby oparzeniowej jest następstwem zwiększonej produkcji adrenaliny i sterydów w wyniku uruchomienia osi przysadkowo-nadnerczowej. W jej przebiegu dochodzi do zaburzeń metabolicznych oraz oddechowych, a także rozpadu komórkowego oraz białka.

Faza anaboliczna choroby oparzeniowej to etap, gdy organizm stopniowo odzyskuje stan fizjologiczny, jednocześnie następuje zahamowanie procesów katabolicznych. Gdy choroba oparzeniowa jest ciężka, to wyniszczenie organizmu, nasilenie niedokrwistości i narastanie nieprawidłowości w obrębie narządów wewnętrznych postępuje.

4. Powikłania i rokowania

Skrajną konsekwencją choroby oparzeniowej jest wstrząs hipowolemiczny lub (zespół niewydolności wielonarządowej MODS). Ponadto u osób oparzonych istnieje duże ryzyko zakażenia, ponieważ zniszczeniu ulega skóra, ochronna bariera mechaniczna.

Poza tym gdy w obrębie rany tworzy się wysięk, powstaje środowisko sprzyjające namnażaniu się drobnoustrojów. W warunkach obniżenia sił obronnych i niewłaściwego leczenia szybko może dojść do sepsy. To najczęstsza przyczyna śmierci osób oparzonych.

5. Leczenie choroby oparzeniowej

We wstępnym postępowaniu w przypadku oparzenia kluczowe jest schłodzenie miejsca oparzenia. Osobom, które doświadczyły oparzenia 3 stopnia, należy schładzać zmienione miejsca tylko przez kilka minut, gdyż doprowadzić do stanu wyziębienia.

Leczenie ciężkich oparzeń odbywa się w szpitalu. Kluczowe jest wyprowadzenie osoby oparzonej ze wstrząsu bądź zapobieganie jego rozwinięciu. Stosuje się także płynoterapię, czyli podawanie w kroplówkach odpowiedniej płynów.

To pozwala utrzymać właściwe ciśnienie tętnicze krwi i właściwe ukrwienie narządów. Bardzo ważną rolę na późniejszych etapach leczenia odgrywa wczesna rehabilitacja oddechowa, ruchowa oraz psychiczna.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza