Dwukrotnie zwiększa ryzyko raka nerki. Tę przypadłość ma ok. 10 proc. dorosłych

Kamicę nerkową przynajmniej raz w życiu przechodzi około 10 proc. dorosłych. Choroba często nawraca i wymaga kontroli, dlatego badaczy interesuje, czy u części pacjentów może być też sygnałem ostrzegawczym w kontekście nowotworów.

W najnowszym przeglądzie systematycznym i metaanalizie autorzy przeszukali bazy MEDLINE, EMBASE i CENTRAL (do grudnia 2024 r.) i włączyli 13 badań obserwacyjnych: pięć kohortowych oraz osiem kliniczno-kontrolnych. Uczestnicy mieli zwykle 49-65 lat, a mężczyźni stanowili 48-68 proc. populacji w poszczególnych pracach.

Wynik zbiorczy był istotny statystycznie: osoby z wywiadem kamicy miały wyższe ryzyko rozwoju raka nerki. Podwyższenie ryzyka wykazano w 11 z 13 badań. Jednocześnie autorzy zaznaczają, że badania różniły się metodami i doborem pacjentów. To ważne, bo sugeruje, że na obserwowany efekt mogą wpływać zarówno różnice populacyjne, jak i sposób wykrywania chorób.

Analizy podgrup pokazały zaskakującą spójność: zależność utrzymywała się niezależnie od projektu badania, rodzaju źródeł danych, typu grupy kontrolnej czy regionu. Co istotne, podwyższone ryzyko dotyczyło zarówno kobiet, jak i mężczyzn, co może oznaczać, że "podstawowe mechanizmy mogą być niezależne od czynników swoistych dla płci".

Największe różnice dotyczyły czasu publikacji. Badacze zauważyli, że "nowsze badania wykazywały znamiennie silniejsze związki" między kamicą a rakiem nerki: w analizach nowszych łączny RR wynosił 3,08, a w starszych 1,35.

Jedna z hipotez wiąże się z rozwojem obrazowania. Tomografia komputerowa (TK/CT) stała się standardem diagnostyki i monitorowania kamicy, a jej czułość sprzyja znajdowaniu drobnych zmian w nerce. Jak piszą autorzy, "wysoka czułość CT w wykrywaniu małych zmian nerkowych mogła prowadzić do częstszego, przypadkowego wykrywania raków nerki u osób z kamicą".

Jednocześnie częstsze badania TK oznaczają większą ekspozycję na promieniowanie. W pracy przywołano, że pacjenci aktywnie monitorowani z powodu kamicy wykonują badania CT nawet 10 razy częściej niż osoby bez kamieni. A ponieważ "promieniowanie jonizujące jest dobrze rozpoznanym czynnikiem rakotwórczym", autorzy dopuszczają, że część wzrostu ryzyka może wynikać z diagnostyki. Podkreślają jednak, że "hipotezy te wymagają dalszych badań", aby oddzielić wpływ obrazowania od potencjalnych mechanizmów biologicznych, które mogłyby łączyć oba schorzenia.

Te biologiczne mechanizmy nadal są niejasne, ale wskazuje się m.in. na wspólne zaburzenia metaboliczne oraz narażenia środowiskowe, które mogłyby sprzyjać zarówno tworzeniu kamieni, jak i karcynogenezie. Kamica i rak nerki dzielą też część czynników ryzyka - otyłość, palenie tytoniu i pewne nawyki żywieniowe - więc poprawa stylu życia może działać "na dwa fronty". Autorzy zwracają uwagę, że pacjentom warto komunikować potencjalnie podwyższone ryzyko i znaczenie regularnej kontroli.

Czy wyniki oznaczają potrzebę powszechnego screeningu raka nerki? Na razie nie: wytyczne nie zalecają rutynowych badań przesiewowych w populacji ogólnej, a metaanaliza nie dowodzi związku przyczynowego. Może jednak uzasadniać bardziej czujne podejście do osób z nawracającą kamicą lub dodatkowymi czynnikami ryzyka. Wnioski badaczy, jak podkreślają, "podkreślają znaczenie wzmocnionego nadzoru onkologicznego" i wskazują na potrzebę dalszych badań nad tym, jak najlepiej chronić pacjentów.

Badanie finansowała firma Boston Scientific. Część autorów zgłosiła konsultacje z firmą, a jeden z nich - zatrudnienie w spółce.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: cuaj.ca medscape.com