Hipopigmentacja (białe plamy na skórze) - rodzaje, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Hipopigmentacja to zaburzenie barwnikowe skóry, charakteryzujące się powstawanie jasnych, niemalże białych plamek na powierzchni ciała. Przyczyną hipopigmentacji są zaburzenia w kwestii syntezy i rozmieszczenia melaniny, czyli naturalnego barwnika skóry.

Zaburzenie rozpoznaje się u osób w różnym wieku, bez względu na płeć, choć częściej wśród osób o ciemnej karnacji. Może mieć charakter wrodzony lub nabyty, pokrywać całą skórę lub jej fragmenty, choć u niektórych osób hipopigmentacja objawia się występowaniem zaledwie kilku jaśniejszych plamek. Odbarwienia pojawiają się na skutek uwarunkowań genetycznych lub czynników środowiskowych, na przykład promieniowania ultrafioletowego.

Bielactwo wrodzone to jeden z najpopularniejszych rodzajów hipopigmentacji, jest to choroba genetyczna spowodowana brakiem lub niedoborem melaniny w skórze, tęczówkach oczu lub włosach.

Pacjenci mają bladą skórę, jasne włosy, czerwowane lub błętkitne oczy, a ich ciało pokrywają jasne plamy o symetrycznym kształcie.

Bielactwo nabyte to choroba o charakterze autoimmunologicznym, rozpoznawana u około 2% populacji między 10. a 30. rokiem życia. Pojawia się bez względu na płeć i kolor skóry, objawy bielactwa to jasne, wyraźnie ograniczone plamy różniące się od siebie rozmiarem i kształtem. Pokrywają dłonie, twarz i szyję, mają tendencję do powiększania się wraz z upływem czasu.

Hipomelanoza kropelkowa to łagodne zmiany, które nie wymagają wprowadzania leczenia i są wywołane ekspozycją na promieniowanie UV. Szacuje się, że zaburzenie może dotyczyć nawet 70% osób w wieku 50 lat i aż 80% osób powyżej 70. roku życia. Hipomelonaza charakteryzuje się małymi, białymi plamkami rozrzuconymi na rękach i nogach, czasami na twarzy. Nie zmieniają one swojego rozmiaru ani kształtu, nie wywołują też żadnych dolegliwości.

Łupież biały to choroba typowa dla dzieci i nastolatków o ciemniejszej karnacji. Manifestuje się białawymi plamami o wyraźnych granicach na policzkach, dłoniach i ramionach. Do tej pory nie określono przyczyny schodzenia, przyjmuje się, że może mieć związek z atopowym zapaleniem skóry (AZS).

Łupież pstry to choroba wywołana przez grzyby z rodzaju Malassezia, które zwiększają swoją liczebność na skutek nadmiernej potliwości i obecności łojotoku. Łupież objawia się występowaniem jasnych plam na brzuchu, dekolcie i szyi z tendencją do łuszczenia się.

Odbarwienia chemiczne to hipopigmentacja spowodowana kontaktem z substancjami chemicznymi, takimi jak hydrochinon, trzeciorzędowe parabutylofenole i amylofenole. Zmiany barwnikowe mają postać drobniutkich, białych plamek, które mogą zlewać się w większe obszary. Co ważne, pojawiają się one wyłącznie w miejscach, które miały styczność ze środkami chemicznymi.

Odbarwienia pozapalne to utrata melaniny w skórze na skutek choroby, takiej jak łuszczyca, AZS, łojotokowe zapalenie skóry, toczeń rumieniowaty lub twardzina układowa. Białe plamy na skórze mogą być także wynikiem skaleczenia, oparzenia, otarcia lub infekcji o charakterze grzybiczym.

Pozostałe rodzaje hipopigmentacji to:

• odbarwienia polekowe (np. sterydy, antykoncepcja hormonalna, leki z substancją fotouczulającą),
• odbarwienia na skutek sarkoidozy, liszaja twardzinowego, łupieżu liszajowatego lub trądu.
• hipopigmentacja spowodowana niedoborem białka,
• hipogimentacja na skutek anemii.

Rozpoznanie hipopigmentacji jest stosunkowo łatwe i nie wymaga wykonywania badań diagnostycznych. W większość przypadków zmiany skórne stanowią wyłącznie defekt estetyczny, choć mogą mieć związek z różnymi chorobami.

Diagnostyką zaburzeń barwnikowych skóry zajmuje się lekarz dermatolog, który na początku wizyty przeprowadza dokładny wywiad medyczny, zadaje pytanie dotyczące odbarwień, momentu, w którym się pojawiły, jaki mają kształt i gdzie jest ich najwięcej.

Ważne jest również określenie, czy podobne plamki ma ktoś z najbliższej rodziny, a także czy w ostatnim czasie nasza skóra miała kontakt z nowymi środkami chemicznymi lub była wystawiana na działanie słońca.

Kolejnym etapem jest badanie fizykalne, polegające na oględzinach skóry, ale również włosów, paznokci i oczu. W diagnostyce hipopigmentacji pomocna jest lampa Wooda, szczególnie wśród osób o jasnej karnacji. Sporadycznie dermatolog zleca pacjentowi wykonanie biopsji z badaniem histopatologicznym.

Leczenie odbarwień na skórze jest dostosowywane do przyczyny pojawienia się zmian. Często terapia polega na leczeniu choroby pierwotnej, na przykład zapalenia skóry lub zakażenia za pomocą leków doustnych i miejscowych.

Pozostałe przyczyny mogą być leczone za pomocą kortykosteroidów lub glikokortykosteroidów, inhibitorów kalcyneuryny, fototerapii lub preparatów o właściwościach przeciwzapalnych. Bielactwo wrodzone jest nieuleczalne, choć pacjentom zaleca się regularne wizyty dermatologiczne oraz unikanie nadmiaru światła słonecznego.