Jedne z najgroźniejszych bakterii. Lekarka apeluje: "Choroba jest bardzo podstępna"

Mogą wywołać bardzo gwałtowne i ciężkie choroby, zwłaszcza zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i sepsę. Meningokoki to bakterie, które zazwyczaj przenoszą się drogą kropelkową przez bliski kontakt.

- Zagrożeniem są wspólne kubki, pocałunki czy przebywanie w zatłoczonych miejscach. Szczególnie podstępne jest to, że wiele osób może mieć bezobjawowe nosicielstwo meningokoków i mogą je przekazywać dalej. Kiedy bakterie dostaną się do krwi, rozwój choroby może być błyskawiczny, prowadząc do natychmiastowego pogorszenia stanu zdrowia, nawet w ciągu kilku godzin - mówi w rozmowie z WP abcZdrowie specjalistka chorób zakaźnych dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska.

Jak podkreśla lekarka, to właśnie ta dynamika oraz wysoka śmiertelność powodują, że meningokoki są jednym z najgroźniejszych patogenów bakteryjnych dla człowieka. Zagrożeniem jest również fakt, że najczęściej początek choroby przypomina klasyczne przeziębienie.

- Występują gorączka, bóle mięśni, złe samopoczucie. W krótkim czasie dochodzą silny ból głowy, nudności i wymioty. Bardzo niepokojące jest pojawienie się wybroczyn na skórze, czyli drobnych plamek, które nie znikają po uciśnięciu szklanką. To sygnał rozwijającej się sepsy meningokokowej, czyli skrajnie ciężkiego zakażenia ogólnoustrojowego - tłumaczy dr Pyziak-Kowalska.

Zobacz także: Wystarczy mała rana i kilka godzin. "Sepsa dotyka nawet 100 tys. osób, a umiera co piąty pacjent"

Lekarka podkreśla, że największe ryzyko ciężkiego przebiegu dotyczy niemowląt i małych dzieci. Wiąże się to z faktem, że ich układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni dojrzały.

- Drugą grupą są nastolatki i młodzi dorośli, szczególnie mieszkający w internatach czy akademikach, bo tam kontakt jest bliski, a bakterie łatwo się rozprzestrzeniają. Podwyższone ryzyko mają także osoby z obniżoną odpornością, bez śledziony lub po niektórych terapiach immunosupresyjnych. Choroba częściej szerzy się także w dużych skupiskach ludzi np. w klubach, na pielgrzymkach, na koncertach czy innych imprezach masowych. Z tego powodu ochrona tych grup osób ma kluczowe znaczenie - mówi dr Pyziak-Kowalska.

Ekspertka dodaje, że w praktyce klinicznej najtrudniejsze są przypadki dzieci, u których choroba rozwija się niemal błyskawicznie. - Jedno z nich trafiło do szpitala po kilku godzinach od pojawienia się gorączki, bo rodzice zgłosili niepokojące wybroczyny na skórze i narastającą senność - mówi.

- U nastolatków często obserwuję początkowe bagatelizowanie objawów, bo przypominają zwykłą infekcję, co opóźnia zgłoszenie się do lekarza. Zdarzali się także pacjenci dorośli, aktywni, zdrowi, którzy w ciągu jednej doby wymagali intensywnej terapii. Ta choroba jest bardzo podstępna. Początkowo pacjent czuje się dobrze, a potem przebieg jest tak lawinowy, że musimy walczyć o jego życie - podnosi dr Pyziak-Kowalska.

Lekarka wskazuje, że często pomoc przychodzi zbyt późno. Nadal brakuje świadomości o meningokokach.

- Nie są tak częste, jak grypa czy ospa. Dodatkowo przebieg choroby jest na tyle gwałtowny, że rzadko pojawia się "czas na edukację" w jej trakcie, bo cała uwaga skupia się na ratowaniu życia. W mediach głośno robi się głównie wtedy, gdy dochodzi do dramatycznych przypadków, a te na szczęście nie zdarzają się codziennie. Tymczasem specjaliści chorób zakaźnych podkreślają, że meningokoki stale krążą w populacji. Warto więc o nich mówić częściej, aby budować świadomość i zachęcać do profilaktyki, czyli wykonania szczepień, bo po szczepionkach ochrona jest wieloletnia - podsumowuje dr Pyziak-Kowalska.

Objawy mogą narastać dramatycznie szybko, dlatego każdy taki przypadek wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Jednak warto działać prewencyjnie. Najskuteczniejszą formą ochrony są szczepienia, które zabezpieczają przed najgroźniejszymi typami meningokoków występującymi w Polsce i na świecie.

- Szczepienia przeciw meningokokom chronią przed najgroźniejszymi grupami serologicznymi, przede wszystkim B oraz ACWY, które odpowiadają za większość ciężkich zachorowań. W Polsce szczepienia nie są obowiązkowe, ale są zalecane szczególnie dzieciom, nastolatkom, młodym dorosłym i osobom z grup ryzyka. Ponadto coraz więcej krajów wprowadza je do programów powszechnych, ponieważ znacząco zmniejszają liczbę zachorowań i zgonów - podkreśla dr Pyziak-Kowalska.

Warto również chronić się w życiu codziennym. - Kluczowe jest unikanie wspólnego używania sztućców, butelek czy napojów, szczególnie w dużych grupach młodych ludzi, gdzie ryzyko transmisji jest największe. Warto również reagować szybko, gdy ktoś w otoczeniu ma nagłą, wysoką gorączkę i objawy przypominające grypę, zwłaszcza jeśli towarzyszą im zmiany skórne. Osoby z kontaktu z chorym mogą wymagać profilaktyki antybiotykowej. Podstawą jest jednak świadomość, że w przypadku tej choroby liczy się każda godzina - alarmuje dr Pyziak-Kowalska.

Anna Klimczyk, dziennikarka Wirtualnej Polski