Jesz "dla zdrowia"? Efekt może być odwrotny, uwaga na jelita
W diecie lucerna jest synonimem lekkości i zdrowia. Są jednak przypadki, w których organizm reaguje na nią zupełnie inaczej i to już po małej porcji. Sprawdzamy, kiedy ten zielony symbol zdrowia staje się wyzwaniem dla organizmu i kto powinien zachować szczególną ostrożność.
Kiełki lucerny są wysokoodżywcze, ale nie każdemu służą.
Dlaczego lucerna ma opinię produktu prozdrowotnego
Lucerna ma opinię produktu prozdrowotnego głównie ze względu na skład oraz niewielką ilość energii w porcji. Najczęściej spożywa się lucernę w formie świeżych kiełków, które dostarczają około 20-25 kcal na 100 g. Jeśli chodzi o makroskładniki to zawierają niewielką ilość tłuszczu oraz umiarkowaną porcję białka roślinnego. Wprowadzają też błonnik, który zwiększa objętość posiłku bez dużego nakładu energetycznego.
Lucerna zawiera witaminę K, witaminę C oraz naturalne związki roślinne, czyli saponiny i fitoestrogeny, które są w stanie mocno namieszać w kwestii trawienia, hormonów i wielu innych reakcji organizmu.
Skład, który jest problematyczny dla części osób
Skład lucerny jest problematyczny głównie ze względu na obecność saponin, fitoestrogenów oraz związków łatwo fermentujących w jelitach. Saponiny to naturalne substancje roślinne, które mogą drażnić błonę śluzową przewodu pokarmowego.
Kiełki - na czas wiosennego przesilenia
Fitoestrogeny, czyli związki z budową zbliżoną do hormonów, u części osób kiepsko wpływają na samopoczucie i apetyt. Lucerna podczas fermentacji w przewodzie pokarmowym nasila produkcję gazów, co u osób z wrażliwymi jelitami może przekładać się na wzdęcia i dyskomfort nawet po niewielkiej ilości.
Reakcje organizmu, które mogą pojawić się już po małej porcji
Reakcje organizmu po lucernie mogą pojawić się szybko i wcale nie wymagają dużej ilości spożycia. U części osób już niewielka porcja wywołuje wzdęcia oraz uczucie rozpierania w brzuchu. Zdarza się także dyskomfort trawienny, lekka bolesność w okolicach brzucha lub nagłe uczucie pełności mimo małej kaloryczności posiłku.
Czasem pojawiają się zmiany apetytu albo trudne do określenia pogorszenie samopoczucia po jedzeniu. Takie reakcje nie są regułą i nie występują u wszystkich, ale pojawiają się na tyle często, że warto je brać pod uwagę. Organizm w ten sposób daje do zrozumienia, że dany składnik przekracza jego indywidualne możliwości tolerancyjne.
Jelita, fermentacja i próg tolerancji
Reakcja jelit na lucernę często wynika z procesu fermentacji oraz indywidualnych możliwości tolerancyjnych organizmu. Część składników roślinnych nie jest trawiona w górnych odcinkach przewodu pokarmowego, więc trafia dalej, czyli do miejsca, w którym zostaje wykorzystana przez bakterie. Taki proces może prowadzić do powstawania gazów oraz uczucia narastającego napięcia w okolicach brzucha.
U osób z wrażliwym układem pokarmowym lub zaburzoną równowagą mikrobioty taka fermentacja jest wzmożona nawet po małej porcji. Im niższy poziom tolerancji, tym szybciej pojawia się dyskomfort. Warto zaznaczyć, że nie świadczy to o chorobie ani o "złym" produkcie. Po prostu sposób przetwarzania danego składnika przez organizm różni się między osobami i zależy od kondycji jelit. Jeśli część osób reaguje źle na dany składnik nie jest to powód, aby unikali go wszyscy.
Lucerna a hormony i wrażliwość organizmu
Lucerna pojawia się też przy temacie wrażliwości hormonalnej ze względu na obecność fitoestrogenów, czyli naturalnych związków roślinnych z budową zbliżoną do estrogenów. Ich działanie nie jest tym samym co działanie hormonów, ale u części osób jest odczuwalne, tym bardziej przy regularnym spożyciu. Niektóre osoby zauważają wtedy zmiany samopoczucia, apetytu albo niestandardowe reakcje organizmu na inne produkty. Trzeba jasno zaznaczyć, że dane naukowe w tym obszarze są niejednoznaczne, więc ciężko wyciągnąć proste wnioski.
Często mówi się o wpływie fitoestrogenów na organizm, ale dowody są ograniczone. W praktyce wiele zależy od indywidualnej wrażliwości, ogólnego stanu hormonalnego oraz ilości produktu w diecie.
Kiedy lucerna działa dobrze, a kiedy warto uważać
Lucerna może się świetnie odnaleźć u osób, które dobrze tolerują produkty zawierające błonnik i związki roślinne oraz u tych, którzy nie mają skłonności do dolegliwości ze strony układu pokarmowego. W takiej sytuacji niewielka ilość jest dodatkiem urozmaicającym posiłek pod względem konsystencji, świeżości i ciekawych składników odżywczych.
Ostrożność jest wskazana u osób z wrażliwymi jelitami, tendencją do wzdęć albo nieprzyjemnymi reakcjami po surowych kiełkach. Warto też zachować ostrożność przy regularnym spożyciu, ponieważ nawet niewielkie porcje jedzone często mogą się kumulować i z czasem prowadzić do przekroczenia indywidualnego poziomu tolerancji. Chodzi przede wszystkim o dopasowanie produktu do własnych reakcji organizmu, które są w stanie znacznie się różnić nawet przy podobnym sposobie odżywiania, wieku i stylu życia.
Dlaczego zdrowe nie zawsze znaczy zdrowe
Określenie "zdrowe" często opisuje skład produktu, a nie sposób, w jaki organizm na niego reaguje. Choć lucerna jest mocno odżywcza to nie będzie dobrze tolerowana przez każdego. Różnice wynikają z indywidualnej pracy układu pokarmowego, składu mikrobioty, wrażliwości hormonalnej oraz ogólnego stanu organizmu. Ten sam produkt u jednej osoby zadziała bez zarzutu, a u innej wywoła dyskomfort mimo niewielkiej porcji.
W życiu codziennym "zdrowe" odnosi się do potencjału odżywczego, a nie do gwarancji dobrej reakcji. Dlatego ocena jedzenia powinna uwzględniać nie tylko skład, ale też faktyczne wskazówki płynące z organizmu po jego spożyciu.
Źródła:
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3794833/
- https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1828051X.2021.1990144
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7425749/
- https://www.mdpi.com/2072-6643/12/8/2456
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
