Stan zębów a choroba Alzheimera. Naukowcy odkryli zależność

Zespół naukowców z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN we Wrocławiu, Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz Uniwersytetu Connecticut w USA przeanalizował związek między stanem tkanek przyzębia, odpowiedzią odpornościową organizmu i funkcjami poznawczymi.

Jak podkreślono w komunikacie przesłanym przez wrocławską uczelnię, wyniki wskazują, że te obszary są ze sobą ściśle powiązane.

Zobacz także: Pierwsze objawy demencji na długo przed diagnozą. Przełomowe odkrycie Szwedów

Analiza, opublikowana w 2025 roku w International Journal of Molecular Sciences, objęła 68 uczestników. W grupie badanej znalazło się 36 pacjentów z rozpoznaną chorobą Alzheimera o różnym stopniu zaawansowania oraz 32 osoby zdrowe poznawczo w podobnym wieku.

Naukowcy oceniali stan higieny jamy ustnej, biorąc pod uwagę m.in. ilość płytki nazębnej w przestrzeniach międzyzębowych, krwawienie dziąseł, głębokość kieszonek dziąsłowych i utratę przyczepu łącznotkankowego. Równolegle badano sprawność poznawczą uczestników z użyciem testów MMSE, MoCA i testu zegara.

Badacze sprawdzili również parametry krwi oraz markery odporności obwodowej. Analizowano m.in. reakcję komórek na lipopolisacharyd pochodzący od bakterii Porphyromonas gingivalis, uznawanej za jedną z głównych przyczyn paradontozy.

To właśnie ten element wyróżniał badanie. Naukowcy nie ograniczyli się do wskazania samej zależności między chorobami, ale próbowali też pokazać, jak może wyglądać zaburzona odpowiedź immunologiczna u pacjentów z chorobą Alzheimera.

U osób z chorobą Alzheimera zaobserwowano odmienny profil obwodowych komórek odpornościowych. Jak opisano w komunikacie, u tych pacjentów stwierdzono niższą ogólną liczbę białych krwinek, a także zmniejszenie wybranych subpopulacji leukocytów, takich jak limfocyty i monocyty. Mniej było również płytek krwi niż u osób zdrowych poznawczo.

W badaniu wykazano także obniżony wskaźnik SII, czyli marker ogólnoustrojowego stanu zapalnego. Zdaniem autorów może to świadczyć o osłabionej odpowiedzi odpornościowej na antygeny bakteryjne i sugerować obecność pewnych niedoborów immunologicznych w tej grupie chorych.

- U pacjentów z chorobą Alzheimera widzimy nie tyle nadmierny ogólnoustrojowy stan zapalny, ale pewne deficyty wynikające z osłabienia i wyczerpania układu odpornościowego - powiedział dr Jacek Zborowski z Katedry i Zakładu Periodontologii i Patologii Jamy Ustnej UMW, współautor badania.

Zobacz także: Wtedy rozwija się alzheimer? Jest nowa teoria dot. przyczyn choroby

Autorzy badania zwrócili uwagę, że komórki odpornościowe pacjentów z chorobą Alzheimera bez dodatkowej stymulacji produkowały wyraźnie mniej cytokin pro- i przeciwzapalnych niż komórki osób zdrowych. Jednocześnie po kontakcie z antygenem bakteryjnym ich reakcja była silniejsza.

- Należy jednak podkreślić, że jest to bardziej złożony proces, w którym elementy przewlekłego zapalenia i zmian funkcjonalnych w obwodowych komórkach odpornościowych występują razem i mogą pełnić różne role w patogenezie choroby Alzheimera - powiedziała kierownik projektu dr hab. Marta Sochocka z Zakładu Immunologii Chorób Zakaźnych i Laboratorium Wirusologii IITD PAN.

Z punktu widzenia praktyki klinicznej najbardziej istotny okazał się związek między stanem przyzębia a wynikami testów poznawczych. Wraz z postępem choroby Alzheimera rosły wskaźniki płytki nazębnej w przestrzeniach międzyzębowych oraz krwawienia dziąseł.

Badacze zauważyli także, że im większy był stan zapalny dziąseł, tym słabszy wynik uzyskiwali pacjenci w teście MMSE, niezależnie od wieku i płci.

- Nie chodzi tu o zaawansowaną paradontozę. Nasze dane sugerują, że nawet łagodny, przewlekły stan zapalny dziąseł może mieć znaczenie systemowe - powiedział dr Zborowski.

Autorzy badania wskazują, że zaniedbana higiena jamy ustnej i utrzymujący się stan zapalny tkanek przyzębia mogą stanowić stałe obciążenie dla starzejącego się układu odpornościowego. W efekcie komórki odpornościowe mogą działać mniej sprawnie, a jednocześnie zbyt gwałtownie reagować na antygeny bakteryjne.

Naukowcy zwracają też uwagę, że z wiekiem bariera krew-mózg staje się bardziej przepuszczalna. To może ułatwiać komórkom układu odpornościowego udział w procesach toczących się w ośrodkowym układzie nerwowym, a dodatkowe sygnały zapalne mogą wpływać na nasilenie stanu zapalnego w mózgu.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: Polska Agencja Prasowa