Kości

Kości zbudowane są głównie z tkanki kostnej. Ich podstawową jednostką budulcową są blaszki kostne.

1. Definicja i budowa kości

Na podstawie charakteru blaszek wyróżniamy tkankę kostną blaszkowatą gąbczastą znajdującą się w nasadach kości długich i we wnętrzu kości płaskich i krótkich. W niej blaszki tworzą beleczki, które krzyżują się w różnoraki sposób, zapewniając odpowiedni opór różnym obciążeniom.

Jedzenie, które uchroni cię przed osteoporozą
Jedzenie, które uchroni cię przed osteoporozą [9 zdjęć]

Szklanka mleka i zdrowe kości to nierozłączna para. Jednak nabiał nie jest jedynym przyjacielem układu...

zobacz galerię

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Drugi rodzaj tkanki kostnej to tkanka kostna blaszkowata zbita znajdująca się w trzonach kości długich i na zewnątrz kości płaskich i krótkich. W tej tkance wyróżniamy 4 rodzaje blaszek kostnych: podstawowe zewnętrzne, systemowe, międzysystemowe oraz podstawowe wewnętrzne. Blaszki kostne systemowe z kanałami osteonu tworzą osteony, które są podstawową jednostką strukturalno-czynnościową kości.

Pod względem składu kości, blaszki kostne zbudowane są w 50-70 proc. ze związków nieorganicznych. Związki te to głównie sole wapnia (węglan wapnia, fosforan wapnia, chlorek wapnia) a także fosforu (fosforan magnezu). Tak duża zawartość związków nieorganicznych nadaje kości twardość i kruchość. Blaszkę kostną budują także związki organiczne tworzące osseinę (ok. 30 proc.), która stanowi o elastyczności kości.

Kości są bardzo wytrzymałe na działanie wielu obciążeń. Zawdzięczają to obecności włókien kolagenowych i ich odpowiedniemu ułożeniu w poszczególnych blaszkach kotnych. Związki nieorganiczne, organiczne i włókna kolagenowe są elementami budującymi blaszki kostne i jednocześnie stanowią substancję międzykomórkową tkanki kostnej.

W blaszkach kostnych mieszczą się jamki kostne wypełnione płynem tkankowym. W tych jamkach znajdują się komórki tkanki kostnej. Są to: osteoblasty – komórki produkujące substancję międzykomórkową, czyli komórki kościotwórcze, osteocyty – dojrzałe komórki tkanki kostnej, połączone ze sobą licznymi wypustkami w kanalikach kostnych pomiędzy jamkami kostnymi oraz osteoklasty – makrofagi kostne mające zdolność do przebudowy tkanki kostnej.

Dodatkowo każda kość otoczona jest okostną. Jest to tkanka łączna włóknista zwarta o utkaniu regularnym, unerwiona i unaczyniona. Dzięki jej obecności do kości wchodzą naczynia niosące między innymi substancje niezbędne do jej odżywienia. Unerwienie okostnej zapewnia zmysł czucia w obrębie kości. Wnętrze kości (od strony kanału szpikowego) pokryte jest cienką śródkostną, którą stanowią komórki płaskie przypominające nabłonek. Na powierzchniach stawowych znajduje się tkanka chrzęstna.

Kość ulega ciągłej przebudowie. Na przykład unieruchomienie kości w wyniku złamania prowadzi do atrofii, czyli jej zaniku, a z kolei mechaniczne obciążenie powoduje jej przerost (np. u osób pracujących fizycznie). Cecha ta razem z nieprawidłowym obciążaniem szkieletu prowadzi do wad postawy.

2. Funkcje kości

  • Funkcja ochronna – kości chronią narządy wewnętrzne (klatka piersiowa – płuca, serce, miednica – narządy rozrodcze, czaszkamózg),
  • Stanowią miejsce przyczepu, rusztowanie dla mięśni, współtworząc narząd ruchu,
  • Biorą udział w utrzymaniu odpowiedniej homeostazy wapniowej w organizmie. Magazynują jony wapnia i fosforu dzięki kalcytoninie produkowanej w tarczycy. Jony te mogą być uwalniane w razie potrzeby z kości pod wpływem parathormonu,
  • Szpik kostny czerwony znajdujący się w kościach produkuje wszystkie krwinki.

3. Osteoporoza

Najczęściej występującą chorobą kości jest osteoporoza. To stan chorobowy charakteryzujący się zmniejszeniem masy kostnej w stosunku do normy. To również zrzeszotnienie kości, czego skutkiem jest ścieńczenie i zmniejszenie się liczby blaszek kostnych. W wyniku tego dochodzi do znacznego zmniejszenia się wytrzymałości tkanki kostnej i zwiększenia podatności kości na złamania. Występuje głównie u kobiet, szczególnie w okresie menopauzy.

Przyczyny osteoporozy to głównie wczesne przekwitanie, podeszły wiek, mukowiscydoza. Istnieje wiele czynników ryzyka zwiększających podatność na tę chorobę: uwarunkowania genetyczne, nieprawidłowe żywienie, picie alkoholu, palenie papierosów, przyjmowanie leków, niedobór witaminy D, długotrwałe unieruchomienie kończyny czy też choroby takie jak cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów.

Początkowo osteoporoza nie wykazuje charakterystycznych objawów. Pojawiają się bóle kończyn przy obciążeniu, ból kręgosłupa, kifoza piersiowa (tzw. garb starczy). Może dojść do zmniejszenia wzrostu w wyniku złamań kompresyjnych kręgów. Najbardziej charakterystycznym objawem są częste złamania nawet przy niewielkich obciążeniach.

Głównym badaniem diagnostycznym jest badanie densytometryczne kośćca. Określa ono gęstość związków mineralnych w kości. Badaniem dodatkowym może być badanie RTG, na którym zmiany widoczne są dopiero w zaawansowanym stadium osteoporozy.

Profilaktycznie zaleca się odpowiednią dietę polegającą na uzupełnieniu niedoborów wapnia, białka, suplementację witaminą D3. Zaleca się uprawianie sportu w celu wzmocnienia kości i mięśni, w szczególności przed menopauzą. Należy zapobiegać sytuacjom prowadzącym do złamań.

Leczenie osteoporozy polega na farmakologicznym pobudzaniu komórek kościotwórczych i hamowaniu działania komórek kościogubnych w zależności od parametrów metabolizmu tkanki kostnej i typu ubytku kości.

Niezbędna jest rehabilitacja, poprawa siły mięśniowej i sprawności stawów. Konieczne są też masaże.

 

Nowoczesną metodą leczenia osteoporozy jest wertebroplastyka przezskórna polegająca na wprowadzeniu cementu kostnego do trzonu kręgu za pomocą igły. Wynikiem zabiegu jest całkowity lub częściowy zanik bolesności kręgosłupa. Dzięki niedużej inwazyjności metody (w porównaniu z klasyczną operacją) czas rekonwalescencji i rehabilitacji jest znacznie krótszy.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!