Kości

Kości zbudowane są głównie z tkanki kostnej. Ich podstawową jednostką budulcową są blaszki kostne.

Definicja i budowa kości

Na podstawie charakteru blaszek wyróżniamy tkankę kostną blaszkowatą gąbczastą znajdującą się w nasadach kości długich i we wnętrzu kości płaskich i krótkich. W niej blaszki tworzą beleczki, które krzyżują się w różnoraki sposób, zapewniając odpowiedni opór różnym obciążeniom.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Jedzenie, które uchroni cię przed osteoporozą

Szklanka mleka i zdrowe kości to nierozłączna para. Jednak nabiał nie jest jedynym przyjacielem układu kostnego. Mocne kości potrzebują też innych minerałów,...

Drugi rodzaj tkanki kostnej to tkanka kostna blaszkowata zbita znajdująca się w trzonach kości długich i na zewnątrz kości płaskich i krótkich. W tej tkance wyróżniamy 4 rodzaje blaszek kostnych: podstawowe zewnętrzne, systemowe, międzysystemowe oraz podstawowe wewnętrzne. Blaszki kostne systemowe z kanałami osteonu tworzą osteony, które są podstawową jednostką strukturalno-czynnościową kości.

Pod względem składu kości, blaszki kostne zbudowane są w 50-70 proc. ze związków nieorganicznych. Związki te to głównie sole wapnia (węglan wapnia, fosforan wapnia, chlorek wapnia) a także fosforu (fosforan magnezu). Tak duża zawartość związków nieorganicznych nadaje kości twardość i kruchość. Blaszkę kostną budują także związki organiczne tworzące osseinę (ok. 30 proc.), która stanowi o elastyczności kości.

Kości są bardzo wytrzymałe na działanie wielu obciążeń. Zawdzięczają to obecności włókien kolagenowych i ich odpowiedniemu ułożeniu w poszczególnych blaszkach kotnych. Związki nieorganiczne, organiczne i włókna kolagenowe są elementami budującymi blaszki kostne i jednocześnie stanowią substancję międzykomórkową tkanki kostnej.

W blaszkach kostnych mieszczą się jamki kostne wypełnione płynem tkankowym. W tych jamkach znajdują się komórki tkanki kostnej. Są to: osteoblasty – komórki produkujące substancję międzykomórkową, czyli komórki kościotwórcze, osteocyty – dojrzałe komórki tkanki kostnej, połączone ze sobą licznymi wypustkami w kanalikach kostnych pomiędzy jamkami kostnymi oraz osteoklasty – makrofagi kostne mające zdolność do przebudowy tkanki kostnej.

Dodatkowo każda kość otoczona jest okostną. Jest to tkanka łączna włóknista zwarta o utkaniu regularnym, unerwiona i unaczyniona. Dzięki jej obecności do kości wchodzą naczynia niosące między innymi substancje niezbędne do jej odżywienia. Unerwienie okostnej zapewnia zmysł czucia w obrębie kości. Wnętrze kości (od strony kanału szpikowego) pokryte jest cienką śródkostną, którą stanowią komórki płaskie przypominające nabłonek. Na powierzchniach stawowych znajduje się tkanka chrzęstna.

Kość ulega ciągłej przebudowie. Na przykład unieruchomienie kości w wyniku złamania prowadzi do atrofii, czyli jej zaniku, a z kolei mechaniczne obciążenie powoduje jej przerost (np. u osób pracujących fizycznie). Cecha ta razem z nieprawidłowym obciążaniem szkieletu prowadzi do wad postawy.

Funkcje kości

  • Funkcja ochronna – kości chronią narządy wewnętrzne (klatka piersiowa – płuca, serce, miednica – narządy rozrodcze, czaszkamózg),
  • Stanowią miejsce przyczepu, rusztowanie dla mięśni, współtworząc narząd ruchu,
  • Biorą udział w utrzymaniu odpowiedniej homeostazy wapniowej w organizmie. Magazynują jony wapnia i fosforu dzięki kalcytoninie produkowanej w tarczycy. Jony te mogą być uwalniane w razie potrzeby z kości pod wpływem parathormonu,
  • Szpik kostny czerwony znajdujący się w kościach produkuje wszystkie krwinki.

Osteoporoza

Najczęściej występującą chorobą kości jest osteoporoza. To stan chorobowy charakteryzujący się zmniejszeniem masy kostnej w stosunku do normy. To również zrzeszotnienie kości, czego skutkiem jest ścieńczenie i zmniejszenie się liczby blaszek kostnych. W wyniku tego dochodzi do znacznego zmniejszenia się wytrzymałości tkanki kostnej i zwiększenia podatności kości na złamania. Występuje głównie u kobiet, szczególnie w okresie menopauzy.

Przyczyny osteoporozy to głównie wczesne przekwitanie, podeszły wiek, mukowiscydoza. Istnieje wiele czynników ryzyka zwiększających podatność na tę chorobę: uwarunkowania genetyczne, nieprawidłowe żywienie, picie alkoholu, palenie papierosów, przyjmowanie leków, niedobór witaminy D, długotrwałe unieruchomienie kończyny czy też choroby takie jak cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów.

Początkowo osteoporoza nie wykazuje charakterystycznych objawów. Pojawiają się bóle kończyn przy obciążeniu, ból kręgosłupa, kifoza piersiowa (tzw. garb starczy). Może dojść do zmniejszenia wzrostu w wyniku złamań kompresyjnych kręgów. Najbardziej charakterystycznym objawem są częste złamania nawet przy niewielkich obciążeniach.

Głównym badaniem diagnostycznym jest badanie densytometryczne kośćca. Określa ono gęstość związków mineralnych w kości. Badaniem dodatkowym może być badanie RTG, na którym zmiany widoczne są dopiero w zaawansowanym stadium osteoporozy.

Profilaktycznie zaleca się odpowiednią dietę polegającą na uzupełnieniu niedoborów wapnia, białka, suplementację witaminą D3. Zaleca się uprawianie sportu w celu wzmocnienia kości i mięśni, w szczególności przed menopauzą. Należy zapobiegać sytuacjom prowadzącym do złamań.

Leczenie osteoporozy polega na farmakologicznym pobudzaniu komórek kościotwórczych i hamowaniu działania komórek kościogubnych w zależności od parametrów metabolizmu tkanki kostnej i typu ubytku kości.

Niezbędna jest rehabilitacja, poprawa siły mięśniowej i sprawności stawów. Konieczne są też masaże.

 

Nowoczesną metodą leczenia osteoporozy jest wertebroplastyka przezskórna polegająca na wprowadzeniu cementu kostnego do trzonu kręgu za pomocą igły. Wynikiem zabiegu jest całkowity lub częściowy zanik bolesności kręgosłupa. Dzięki niedużej inwazyjności metody (w porównaniu z klasyczną operacją) czas rekonwalescencji i rehabilitacji jest znacznie krótszy.

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Ortopedia i reumatologia
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Łuszczyca?

adam93go • ostatni post 45 minut temu

12

Pomocni lekarze

Artykuły Ortopedia i reumatologia
Ortopedia i reumatologia

Zdrowy kręgosłup

Zdrowy kręgosłup

Torebki a kręgosłup Kobiety mają w torebkach bardzo dużo potrzebnych i mniej potrzebnych przedmiotów, co sprawia, że ich noszenie może mieć negatywny wpływ na kręgosłup.

Ortopedia i reumatologia

Wypadnięcie dysku - choroba coraz młodszych osób

Wypadnięcie dysku - choroba coraz młodszych osób

Przepuklina kręgosłupa czyli wypadnięcie dysku Chociaż kojarzona jest głównie z osobami starszymi, to przepuklina kręgosłupa dotyka coraz młodszych osób. Jest wiele różnych metod leczenia tej przypadłości. Jedną z nich, jest operacja, która jak wszystkie...

Ortopedia i reumatologia

Zamień łzę cierpienia na łezkę wspomnienia

Zamień łzę cierpienia na łezkę wspomnienia

Cześć, mam na imię Karolina, Od kiedy skończyłam 12 lat, mój dziadek zauważył, że jest ze mną coś nie tak… Zaczęłam chodzić na palcach. Zapewne zapytasz: dlaczego? - nie wiem, nie pamiętam. Być może już wtedy stawianie kolejnych, samodzielnych kroków...

Ortopedia i reumatologia

Palcozrost

Palcozrost (syndaktylia) to wada wrodzona, której cechą charakterystyczną jest zrost dwóch lub większej liczby palców. W 50% przypadków jest to wada symetryczna, obustronna. Częściej spotykana jest u płci męskiej. Syndaktylia prosta charakteryzuje się...

Ortopedia i reumatologia

Czaszka

Czaszka to struktura kostna lub chrzęstna. Stanowi szkielet głowy, a jej główną funkcją jest osłona mózgu i innych narządów, które znajdują się w głowie, w tym również początkowych odcinków układu pokarmowego i oddechowego. Można wyróżnić dwie jej części:...

Ortopedia i reumatologia

Program rehabilitacji po pierwotnej rekonstrukcji więzadła krzyżowego

Zainteresowanie przeszczepami allogenicznymi (allograftami) stosowanymi do rekonstrukcji więzadeł krzyżowych wciąż rośnie. Do niedawna zastosowanie allograftów traktowano jako "zło konieczne" w przypadku zabiegów rewizyjnych, w których ograniczone były...