Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie

Co roku na malarię zapada ponad 300 milionów ludzi, z czego dużą grupę stanowią turyści wracający z Afryki, Ameryki Południowej i niektórych wysp Oceanii. Malaria jest jedną z trzech najważniejszych, oprócz AIDS i gruźlicy, chorób zakaźnych na świecie. Ocenia się, że aktualnie 45 proc. ludności w ponad stu krajach świata żyje na terenach zagrożonych malarią. Liczbę nowych zachorowań szacuje się na 300-500 milionów rocznie, a liczbę zgonów na 1,5-2,7 milionów każdego roku.

Zobacz film: "Malaria"

Malaria - zakażenie

Sporozoit

Sporozoity wędrujące w cytoplazmie nabłonka jelitowego.

Wyróżniamy pięć gatunków niebezpiecznych dla człowieka, tj.:

  • Plasmodium vivat (zarodziec ruchliwy),
  • Plasmodium falciparu (zarodziec sierpowaty),
  • Plasmodium ovale,
  • Plasmodium knowlesi,
  • Plasmodium malariae.

Najczęściej dochodzi do zakażenia zarodźcem ruchliwym i zarodźcem sierpowatym, który powoduje najgroźniejszy i najbardziej dramatyczny stan chorego na malarię.

Na ciężki przebieg malarii i groźne dla życia powikłania najbardziej narażone są małe dzieci, które nie przekroczyły 5. roku życia, kobiety w ciąży oraz ludzie z niedoborami odpornościowymi. Mieszkancy Europy zarażają się najczęściej podczas podróży do Kenii, Konga, Tanzanii, Madagaskaru, Mozambiku, Nigerii, Kolumbii i Tajlandii.

Dane statystyczne donoszą, że rokrocznie na zimnicę i związane z nią powikłania umierają ponad dwa miliony osób. Do zakażenia dochodzi przez ukąszenie żywiącej się ludzką krwią samicy komara widliszka. Wówczas do organizmu człowieka wraz ze śliną owada zostają wprowadzone zarodźce, które następnie rozmnażają się w komórkach wątrobowych. Dojrzałe pierwotniaki atakują przede wszystkim krwinki czerwone, co jest odpowiedzialne za większość objawów chorobowych, ale do zmian patologicznych dochodzi także w innych narządach. Należy pamiętać, że do zachorowania wystarczy jedynie pojedyncze ukąszenie, a komary najczęściej atakują przed zachodem i wschodem słońca! Uodpornienie na malarię utrzymuje się po przechorowaniu, ale nie jest ono stałe i może dochodzić do ponownych zakażeń, lecz już nie o ostrym przebiegu.

Malaria - zachorowania w Polsce

W Polsce rejestruje się rocznie 50 przypadków malarii "importowanej", w tym nierzadko ciężkie postaci kliniczne wywołane przez zarodźca sierpowatego. Ponadto dość znaczna liczba Polaków jest leczona poza granicami kraju, na terenach malarycznych lub w drodze powrotnej do ojczyzny. Niepokojąca jest wysoka śmiertelność z powodu ciężkiej lub nierozpoznanej malarii. Wynosi ona wprawdzie nie więcej niż trzy przypadki rocznie, ale w porównaniu do liczby zachorowań jest ona szesnastokrotnie większa niż w pozostałych krajach europejskich.

Malaria - objawy

Od momentu zakażenia do pojawienia się typowych objawów chorobowych, pozwalających rozpoznać malarię, musi upłynąć zwykle kilka, kilkanaście lub kilkadziesiąt dni (od 8 do 40). Czas ten nazywany jest okresem wylęgania malarii, a jego długość uzależniona jest od zarażającego gatunku zarodźca. Pierwsze objawy malarii są niecharakterystyczne, w związku z czym stanowią poważny problem diagnostyczny. Wysoka gorączka, przekraczająca 40 stopni Celsjusza, połączona z dreszczami, nudnościami, wymiotami, bólami głowy, zawsze wymaga konsultacji lekarza. Końcowy etap takiego napadu przebiega ze zlewnymi potami, a temperatura ciała nagle maleje.

Sporozoit

Widoczne obrzęki twarzy spowodowane malarią.

W zależności od rodzaju zarodźca obserwujemy pojawianie się gorączki co trzy lub cztery dni (tak zwana trzeciaczka oraz czwartaczka). Należy pamiętać, że nie zawsze przebieg malarii jest zgodny z tym schematem, a to z kolei utrudnia jej rozpoznanie. Zawsze należy dokładnie opisać lekarzowi swoje objawy i poinformować go o swoich ostatnich zagranicznych wyjazdach, gdyż informacje zbierane od pacjenta są podstawowym źródłem diagnozy i w znacznym stopniu skracają czas jej stawiania. Czasami objawami dodatkowymi malarii mogą być: bóle mięśniowe, duszność, zaburzenia świadomości, objawy neurologiczne oraz bóle kręgosłupa, co dodatkowo nastręcza wielu trudności diagnostycznych.

Nieleczona malaria może doprowadzić do wielu powikłań. Wzmożona degradacja krwinek czerwonych powoduje ciężką niedokrwistość, co z kolei pociąga za sobą przewlekłe niedotlenienie tkanek, ponieważ krwinki czerwone w organizmie człowieka są głównymi transporterami tlenu. Miejsce rozpadu tych komórek krwi – śledziona – powiększa swoje rozmiary, niekiedy tak znacznie, że może dojść do jej pęknięcia. Chory na malarię może zapaść w śpiączkę oraz może pojawić się u niego ostra niewydolność nerek. Rozsiew pasożyta we krwi może doprowadzić do niebezpiecznego dla życia wstrząsu. Do późnych powikłań malarii zaliczamy: zespół nerczycowy, nadreaktywny zespół malaryczny, hipersplenizm (tak zwany zespół splenomegalii tropikalnej) oraz zwłóknienie wewnętrznej warstwy mięśnia sercowego (wsierdzia).

Malaria - leczenie

Malaria bez wątpienia jest groźną chorobą, którą każdorazowo trzeba leczyć. W takim razie, jak możemy to robić? I co możemy stosować, aby uniknąć zachorowania na malrię? Zaznaczmy raz jeszcze, że planując podróż w rejony, w których występuje malaria, musimy obowiązkowo zgłosić się do lekarza, który pomoże nam dobrać odpowiedni rodzaj profilaktyki. Najczęstszym stosowanym preparatem pozwalającym uniknąć zakażenia jest preparat złożony, będący połączeniem dwóch środków farmaceutycznych: atowakwonu i prokwanilu. Natomiast po stwierdzeniu zachorowania na malarię niezbędne jest leczenie, które w większym czy mniejszym stopniu doprowadzi do usunięcia zarodźców z organizmu. Lekami powszechnie stosowanymi w tym celu są: chlorochina, chinina, prymachina, doksycyklina i wiele innych.

Malaria - zapobieganie

Zapobieganie szerzeniu malarii w w rejonach, gdzie ona występuje polega na likwidowaniu miejsc lęgowych komarów. Poza tym stosuje się opylanie domów insektycydami i korzysta się z moskitier. Indywidualna profilaktyka malarii polega na unikaniu kontaktów z komarami i na podawaniu leków przeciwmalarycznych. Najczęściej stosowany lek na malarię to chlorochina. Jest on jednak coraz mniej skuteczny ze względu na rozprzestrzenianie się oporności zarodźców.

Spośród szacunkowej liczby ponad 250 tysięcy obywateli polskich wyjeżdżających co roku turystycznie lub służbowo do stref występowania malarii, znaczny odsetek nie ma żadnych wiadomości o zagrożeniach zdrowotnych występujących w kraju docelowym. Nie ma również przeprowadzonych wymaganych szczepień ochronnych ani wdrożonej właściwej chemioprofilaktyki malarii. Właściwej, tzn. w odpowiedniej dawce i przy użyciu leków, na które zarodźce malarii są w danej strefie i w danym państwie wrażliwe. Każdy z podróżujących do tzw. krajów tropikalnych powinien przed wyjazdem przeprowadzić badania lekarskie i mieć zaproponowane odpowiednie postępowanie profilaktyczne w jednej z poradni chorób tropikalnych.

W zapobieganiu malarii istotne jest unikanie komarów rodzaju Anopheles głównie w czasie od zmroku do świtu, w niektórych okolicach cały rok, a w niektórych tylko w porze deszczowej lub krótko po niej. Kontakt z komarem utrudnia właściwe ubranie w godzinach wieczornych (długie rękawy i spodnie, grube skarpetki) i stosowanie na odkryte części ciała, zwłaszcza kark, dłonie i stopy, repelentów odstraszających komary. Mieszkanie należy zabezpieczyć przez umieszczanie siatek w oknach i drzwiach wejściowych, stosowanie środków owadobójczych (trociczki, różnego rodzaju rozpylacze, elektrofumigatory), klimatyzację pomieszczeń i spanie pod moskitierami, o ile pomieszczenia nie są wolne od komarów. Intensywne prace prowadzone na świecie nad szczepionką przeciw malarii są jeszcze dalekie od osiągnięcia sukcesu.

Anna Deptuła, 6 miesięcy temu

Bibliografia

  • Knap. J.P., Myjak P. Malaria w Polsce i na świecie - wczoraj i dziś, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-7522-036-0
  • Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0
  • Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., Choroby zakaźne i pasożytnicze - epidemiologia i profilaktyka, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-010-0
  • Buczek A. Choroby pasożytnicze - epidemiologia, diagnostyka, objawy, FnRRRKDN, Lublin 2005, ISBN 83-921869-9-0
  • Boroń-Kaczmarska A. Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0
  • Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
  • Prokopowicz D. Zakażenia - obraz kliniczny, rozpoznanie, leczenie, Ekonomia i Środowisko, Białystok 2004, ISBN 83-88771-43-4

Źródła zewnętrzne

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Komentarze (6)
~tak
~tak ponad rok temu

Wkurzają mnie ci ludzie co jeżdżą po świecie w zagrożne miejsca żeby pochwalić się na facebooku gdzie to nie byli i my mamy się użalać nad nimi jak się syfem zarażą ? Spadać buraki trzeba było sobie jechać do Europy a nie szpanować.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie
Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie

Sporozoit

Sporozoit

Sporozoity wędrujące w cytoplazmie nabłonka jelitowego.

Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie

I ty możesz zarazić się chorobą tropikalną - malaria (WIDEO)

I ty możesz zarazić się chorobą tropikalną - malaria (WIDEO)

Malaria to tropikalna choroba. Teoretycznie nie ma możliwości zachorowania na nią w Europie. Ta egzotyczna choroba pojawia (...) się bowiem w niedostępnych dla większości europejczyków regionach świata. Jednak okazuje się, że malaria...

Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie

Nowy lek przeciwmalaryczny

Naukowcy twierdzą, że należy zrezygnować z leczenia ostrej malarii przy pomocy chininy. Nie ma już wątpliwości, że znacznie skuteczniejszy jest nowy (...) lek pozyskiwany z ziół stosowanych w tradycyjnej chińskiej medycynie. Ostra...

Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie

Szanse na szczepionkę na malarię

Uczeni z Uniwersytetu Illinois w Chicago badają możliwość blokowania procesu przenoszenia malarii. Twierdzą, iż możliwe jest stworzenie skutecznej (...) szczepionki na tą groźną chorobę. Malaria Do tej pory nie udało...

Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie

Komary - skuteczne sposoby na komary (WIDEO)

Bzyczący owad, który wieczorami potrafi doprowdzić do szału? Tak, to komar... Uprzykrza wyprawy pod namiot, ogniska, imprezy grillowe czy nawet zwyczajny odpoczynek na świeżym powietrzu albo w domu. Jego ukąszenie boli i zostwia po sobie nieprzyjemne...

Grzybica stóp - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, zapobieganie

Jak zapobiegać grzybicy? (WIDEO)

Jak zapobiegać grzybicy? (WIDEO) Odtwórz wideo

Grzybica, tak jak inne infekcje jest chorobą zakaźną. Podatność na zakażenie może mieć różne podłoże. Z pewnością istotnym czynnikiem (...) . Czynniki nabyte wpływające na powstanie grzybicy to: -zakażenie wirusem HIV, -...

Tłuszczaki - przyczyny, objawy, zapobieganie, leczenie

Tłuszczak - zdjęcia

Tłuszczak - zdjęcia

Tłuszczaki są z reguły niewielkich rozmiarów, ale mogą rosnąć nawet do 6 cm.

Malaria - zakażenie, objawy, leczenie, zapobieganie

Nowy lek na malarię

lekiem na malarię. Badania nad nowym lekiem na malarię Pięć lat temu Dondorp oraz Nicholas White z University of Oxford przeprowadzili w czterech (...) krajach azjatyckich szereg badań nad lekiem na malarię....