Nawyk z młodości trwale zmienia mózg. Niepokojące wyniki analiz

Badacze z Marshall University w USA przyjrzeli się mechanizmom, które mogą odpowiadać za długotrwałe skutki intensywnego picia alkoholu w okresie dojrzewania. Wyniki badania opublikowano na łamach czasopisma "Molecular Psychiatry".

Szczególną uwagę naukowcy poświęcili astrocytom. To komórki glejowe o charakterystycznym, gwiaździstym kształcie, które przez wiele lat uznawano głównie za "zaplecze" dla neuronów. Dziś wiadomo jednak, że aktywnie uczestniczą w pracy mózgu, m.in. wpływając na funkcjonowanie synaps, czyli połączeń umożliwiających neuronom przekazywanie sygnałów.

Eksperyment przeprowadzono na samcach szczurów. Młodym zwierzętom podawano etanol w ilościach mających odzwierciedlać epizody intensywnego picia u nastolatków. Później alkohol całkowicie odstawiono, a po osiągnięciu przez zwierzęta dorosłości analizowano ich mózgi.

Badacze skupili się przy tym przede wszystkim na hipokampie, czyli strukturze mającej duże znaczenie dla pamięci i uczenia się. Z wykorzystaniem zaawansowanych metod obrazowania zaobserwowali, że wcześniejszy kontakt z alkoholem wiązał się ze zmianami w sposobie, w jaki astrocyty komunikują się z synapsami. Nieprawidłowości utrzymywały się mimo długiego okresu bez alkoholu. Sugeruje to, że intensywne picie w czasie dojrzewania może pozostawić trwały ślad w rozwijającym się układzie nerwowym.

Zmiany nie ograniczały się do budowy komórek. Zwierzęta, które w młodości otrzymywały alkohol, inaczej reagowały również na sytuacje kojarzące się z zagrożeniem. Gdy spodziewały się nieprzyjemnego bodźca, ich reakcja była wyraźnie silniejsza. Według autorów może mieć to związek z zaburzoną komunikacją komórkową w hipokampie.

Naukowcy sprawdzili także, czy poprawienie aktywności astrocytów może złagodzić obserwowane skutki. Sztuczne pobudzenie tych komórek zmniejszyło nadmierną reakcję lękową u dorosłych zwierząt. Jednocześnie zwiększyła się dostępność gliotransmiterów, czyli substancji wykorzystywanych przez komórki glejowe do komunikacji z neuronami.

– Wcześniejsze badania na ludziach pokazały, że upijanie się w okresie dojrzewania może prowadzić do długotrwałych zaburzeń funkcji poznawczych oraz negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne, co zwiększa ryzyko uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych w przyszłości – powiedziała kierująca badaniem prof. Mary-Louise Risher.

Autorzy podkreślają, że ich wyniki wskazują na ważniejszą, niż wcześniej przypuszczano, rolę astrocytów w długofalowych skutkach działania alkoholu na rozwijający się mózg. – W ostatnich latach pojawia się coraz więcej dowodów wskazujących, że astrocyty odgrywają istotną rolę w regulowaniu aktywności synaptycznej i zachowania. Dlatego komórki te zaczynają być rozpatrywane jako potencjalny cel terapii mających ograniczać zaburzenia związane m.in. z uszkodzeniami mózgu i problemami psychicznymi – podsumowali naukowcy.

Źródło: Polska Agencja Prasowa