Nerka zaczeka na przeszczep? Przełomowa technologia w transplantologii

Transplantacje ratują życie, ale wciąż przegrywają z matematyką: lista oczekujących rośnie szybciej niż liczba dawców. Nawet gdy narząd uda się pozyskać, zaczyna się wyścig z czasem i logistyką. Przy dawstwie po śmierci mózgowej, gdy serce nadal pracuje, a pacjent jest podtrzymywany na respiratorze, pobranie i przeszczep to zabieg złożony, lecz często organizacyjnie prostszy, bo biorca bywa w tej samej placówce, a organ krótko pozostaje bez przepływu krwi.

Kłopoty narastają, gdy trzeba przetransportować narząd na większą odległość. Standardowo nerkę schładza się i przewozi ją w pojemniku w warunkach silnie spowolnionego funkcjonowania, czyli w rodzaju "hibernacji". Jeszcze trudniej jest przy dawstwie po śmierci krążeniowej. W chwili pobrania tkanki są pozbawione dopływu krwi i tlenu, co zwiększa ryzyko uszkodzeń. Taki organ wymaga nie tylko przechowania, ale też wstępnego "leczenia" i diagnostyki poza organizmem dawcy.

Zobacz też: Jedyny szpital w Polsce wznawia przeszczepy kończyn od zmarłych. "To była najlepsza decyzja, jaką podjąłem"

Odpowiedzią ma być NanOX Recovery Box, system do pozaustrojowej perfuzji nerek rozwijany przez firmę NanoGroup, której założycielem jest prof. Tomasz Ciach z Wydziału Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej. Zadaniem urządzenia jest utrzymać krążenie płynu, który dostarcza tlen i składniki odżywcze, usuwa produkty przemiany materii i pozwala lekarzom ocenić funkcję narządu przed transplantacją.

System ma działać w kilku trybach temperaturowych: hipotermicznym, subnormotermicznym i normotermicznym. Dzięki temu jest kompatybilny z obecnymi procedurami (np. z wykorzystaniem płynu Belzera), a jednocześnie otwiera drogę do bardziej zaawansowanych protokołów. W praktyce może to wydłużyć czas przydatności narządu do przeszczepu, zwiększyć pulę dostępnych organów oraz stworzyć przestrzeń na rekondycjonowanie, czyli "naprawę" nerki przed zabiegiem.

Zobacz też: Transplantologia bije rekordy. 2025 rok z najwyższą liczbą przeszczepów w historii

NanOX Recovery Box wyposażono w rozbudowany układ sensorów i automatyki. Monitoruje w czasie rzeczywistym przepływ, ciśnienie, temperaturę, pH i parametry natlenienia, a następnie automatycznie reguluje kluczowe warunki perfuzji. Zespół medyczny ma stały wgląd w kondycję narządu i może podjąć decyzję: kwalifikować go do transplantacji czy wdrożyć dodatkowe interwencje.

Projekt przeszedł etap koncepcyjny i jest w fazie zaawansowanych testów operacyjnych na izolowanych nerkach świń, prowadzonych przez wiele godzin. Zgłoszono patent i kompletowana jest dokumentacja do certyfikacji, która zgodnie z planem ma ruszyć w styczniu 2026 roku.

Twórcy mówią wprost: technologia długotrwałego przechowywania, leczenia i diagnozowania organów może "uratować lub wydłużyć życie wielu ludzi", a w dłuższej perspektywie doprowadzić nawet do powstania "bibliotek organów" czekających na biorców. Co istotne, choć urządzenie testuje się głównie na nerkach, architektura systemu ma pozwolić w przyszłości objąć także inne narządy, takie jak wątroba czy serce, niezależnie od użytego płynu i trybu perfuzji. Jeśli plany certyfikacyjne się powiodą, kliniki mogą dostać narzędzie, które uczyni przechowywanie narządów procesem bardziej precyzyjnym i bezpiecznym.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• A4BEE
• Politechnika Warszawska