Nowe badania dotyczące leków przeciwbólowych. Naukowcy ostrzegają

Zespół z University of South Australia donosi, że dwa powszechnie stosowane substancje czynne w lekach - ibuprofen i paracetamol - mogą sprzyjać rozwojowi oporności na antybiotyki. Wyniki opublikowano w czasopiśmie "Antimicrobials and Resistance".

Naukowcy testowali wpływ popularnych preparatów przyjmowanych przez seniorów w domach opieki, gdzie z powodu licznych chorób często stosuje się wiele leków jednocześnie. Spośród dziewięciu analizowanych substancji (m.in. ibuprofen, paracetamol, diklofenak, furosemid, metformina, atorwastatyna, tramadol, temazepam i pseudoefedryna) właśnie ibuprofen i paracetamol okazały się najbardziej problematyczne.

Badacze wykazali, że oba leki zwiększają częstotliwość mutacji u bakterii Escherichia coli wystawionych na działanie cyprofloksacyny - antybiotyku o szerokim spektrum. Taka presja selekcyjna przyspieszała pojawianie się szczepów szczególnie odpornych. Co więcej, jednoczesne stosowanie ibuprofenu i paracetamolu dodatkowo potęgowało to zjawisko - bakterie mutowały częściej i szybciej nabywały oporność. Nie ograniczała się ona tylko do cyprofloksacyny: obserwowano również zwiększoną oporność krzyżową na inne klasy antybiotyków.

Zobacz też: Polacy walczą z superbakteriami. "Mamy wysyp dwóch chorób"

Autorzy podkreślają, że odkrycie ma duże znaczenie właśnie w ośrodkach długoterminowej opieki. Polipragmazja, czyli równoczesne przyjmowanie wielu leków, od przeciwbólowych i nasennych po preparaty na nadciśnienie czy cukrzycę, tworzy środowisko, w którym mikroorganizmy łatwiej "uczą się" omijać działanie antybiotyków. To ważny sygnał dla lekarzy i pielęgniarek prowadzących terapię przewlekle chorych, szczególnie osób starszych.

Światowa Organizacja Zdrowia przypomina, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe to jedno z największych wyzwań zdrowia publicznego. W 2019 r. oporność bakterii na antybiotyki była bezpośrednio związana z 1,27 mln zgonów, a jak wykazał raport Centrum Rozwoju Globalnego (CGD) - jeśli nie zostaną podjęte kroki, do 2050 r. liczba zgonów z powodu antybiotykooporności może wzrosnąć aż o 60 procent.

Dotąd główną przyczynę widziano w nadużywaniu i niewłaściwym stosowaniu antybiotyków. Nowe dane sugerują, że na narastanie oporności mogą wpływać również leki, które antybiotykami nie są - zwłaszcza gdy podaje się je w skojarzeniu.

Zobacz: Oporność na antybiotyki zabija miliony. Eksperci alarmują: potrzebne globalne działania

Wnioski z pracy nie są wezwaniem do bezwzględnego odstawiania ibuprofenu czy paracetamolu, ale dają bodziec do zachowania większej rozwagi i ścisłego monitorowania potencjalnych reakcji przyjmowanych leków.

- Zadaniem lekarza jest znalezienie takiego sposobu, który zadziała. Szuka się wśród antybiotyków najnowszej generacji czy innej klasy. Chodzi o to, żeby zaobserwować przynajmniej minimalną reakcję bakterii na lek, nie można zostawić ostrej choroby infekcyjnej samej sobie - mówiła w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Grażyna Cholewińska, wojewódzka konsultant w dziedzinie chorób zakaźnych, ordynator Oddziału III w Wojewódzkim Szpitalu Zakaźnym w Warszawie.

Pacjenci z kolei powinni przyjmować leki zgodnie z zaleceniami i nigdy nie sięgać po antybiotyki "na wszelki wypadek".

- Nie należy po nie sięgać, jeśli mamy wątpliwości, czy aby na pewno zmagamy się z bakterią. Antybiotyków nie wolno stosować "na zapas": bo zaczynamy się gorzej czuć, bo podejrzewamy infekcję. W dobie powszechnie dostępnych testów diagnostycznych można szybko i łatwo sprawdzić, czy nie mamy do czynienia z wirusem - a na niego antybiotyk nie zadziała - podkreślała lekarka.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Hanbiao Chen, Sylvia A. Sapula, John Turnidge, Henrietta (Rietie) Venter, "Commonly used non-antibiotic medications promote mutation frequency and antimicrobial resistance in Escherichia coli", 2025, Antimicrobials and Resistance.

• PAP