Przyznano medycznego Nobla. Oto dlaczego doceniono pracę laureatów
Dziś ogłoszono tegorocznych zwycięzców nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Wyróżnienie uzyskali Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell oraz Shimon Sakaguchi. To naukowcy, których badania pozwoliły zrozumieć mechanizmy funkcjonowania układu odpornościowego. Komitet noblowski określił je mianem "fundamentalnych".
W tym artykule:
Układ odpornościowy w ryzach
Tegoroczni laureaci zostali wyróżnieni "za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej", czyli mechanizmu, który chroni nasz organizm przed autodestrukcją. Dzięki ich pracy wiemy, w jaki sposób układ odpornościowy potrafi odróżniać "wroga" od własnych tkanek oraz jak zapobiega atakom na zdrowe komórki.
Jak podkreślono w uzasadnieniu, laureaci "odkryli, jak układ odpornościowy jest utrzymywany w ryzach” oraz zidentyfikowali limfocyty T regulatorowe, pełniące rolę strażników naszego systemu odpornościowego. To właśnie te komórki zapobiegają powstawaniu chorób autoimmunologicznych, w których ciało zaczyna atakować samo siebie.
- Ich odkrycia były kluczowe dla zrozumienia, jak funkcjonuje układ odpornościowy i dlaczego nie wszyscy rozwijamy ciężkie choroby autoimmunologiczne - podkreślił Olle Kämpe, przewodniczący Komitetu Noblowskiego przy Instytucie Karolinska.
Trzech naukowców, trzy przełomowe odkrycia, jeden cel
Japoński immunolog Shimon Sakaguchi z Osaka University jako pierwszy, w 1995 roku, odkrył istnienie nieznanej wcześniej klasy komórek odpornościowych. W tamtym czasie większość badaczy uważała, że układ odpornościowy unika autoagresji wyłącznie dzięki eliminacji szkodliwych komórek w grasicy (tzw. tolerancja centralna). Sakaguchi udowodnił jednak, poprzez opisanie nowych komórek, że system ten jest bardziej złożony.
Kilka lat później, w 2001 roku, amerykańscy badacze Mary E. Brunkow z Institute for Systems Biology w Seattle oraz Fred Ramsdell z Sonoma Biotherapeutics w San Francisco zidentyfikowali klucz do działania komórek odkrytych przez Sakaguchiego.
Analizując genetykę myszy szczególnie podatnych na choroby autoimmunologiczne, odkryli mutację w genie, który nazwali Foxp3. Ustalili również, że mutacje w ludzkim odpowiedniku tego genu prowadzą do niezwykle ciężkiej choroby autoimmunologicznej – zespołu IPEX.
Dwa lata później Shimon Sakaguchi połączył oba odkrycia, wykazując, że gen Foxp3 odpowiada za rozwój komórek, które zidentyfikował już w 1995 roku. Te komórki, znane dziś jako limfocyty T regulatorowe (Treg), pełnią funkcję strażników układu odpornościowego – nadzorują inne komórki odpornościowe i dbają o to, by organizm nie atakował własnych tkanek.
To zmieniło medycynę
Praca trójki laureatów zapoczątkowała rozwój nowej dziedziny badań – obwodowej tolerancji immunologicznej. Dziś stanowi ona podstawę wielu nowoczesnych terapii: od leków przeciwko chorobom autoimmunologicznym, po terapie onkologiczne i nowe strategie przeszczepiania narządów.
Współczesna immunoterapia nowotworów, a także badania nad wydłużeniem przeżywalności przeszczepów, opierają się w dużej mierze właśnie na zrozumieniu roli limfocytów T regulatorowych. Wiele z terapii inspirowanych tymi odkryciami znajduje się obecnie w fazie badań klinicznych.
Kim są tegoroczni nobliści?
Mary E. Brunkow urodziła się w 1961 roku. Jest doktorem nauk biologicznych. Ukończyła Princeton University i obecnie pracuje w Institute for Systems Biology w Seattle (USA). Od lat zajmuje się badaniami nad regulacją układu odpornościowego oraz genetycznymi przyczynami chorób autoimmunologicznych.
Fred Ramsdell urodził się w 1960 roku. Uzyskał doktorat w 1987 roku na University of California, Los Angeles, a obecnie pełni funkcję doradcy naukowego w firmie Sonoma Biotherapeutics w San Francisco. Zajmuje się rozwojem terapii opartych na limfocytach T regulatorowych i badaniami translacyjnymi w dziedzinie immunologii.
Shimon Sakaguchi urodził się w 1951 roku w Japonii. Jest lekarzem i doktorem nauk medycznych po Kyoto University, a także profesorem wyróżnionym w Immunology Frontier Research Center na Osaka University. To on jako pierwszy odkrył istnienie komórek T regulatorowych, co zapoczątkowało nową erę w badaniach nad tolerancją immunologiczną i chorobami autoimmunologicznymi.
Hołd dla naukowców
Laureaci za swoją pracę otrzymali do podziału nagrodę finansową w wysokości 11 mln koron szwedzkich, czyli ok. 4,3 mln złotych.
Wyróżnienia przyznawane są już od ponad 100 lat. Od 1901 roku Zgromadzenie Noblowskie przy Instytucie Karolinska, w którego skład wchodzi 50 profesorów, przyznaje medyczną Nagrodę Nobla naukowcom, których odkrycia przynoszą największe korzyści dla ludzkości.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła
- Komunikat Komitetu Noblowskiego
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
