Przyznano medycznego Nobla. Oto dlaczego doceniono pracę laureatów
Dziś ogłoszono tegorocznych zwycięzców nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Wyróżnienie uzyskali Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell oraz Shimon Sakaguchi. To naukowcy, których badania pozwoliły zrozumieć mechanizmy funkcjonowania układu odpornościowego. Komitet noblowski określił je mianem "fundamentalnych".
Komitet Noblowski docenił 3 naukowców za ich odkrycia w obszarze odporności.
W tym artykule:
Układ odpornościowy w ryzach
Tegoroczni laureaci zostali wyróżnieni "za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej", czyli mechanizmu, który chroni nasz organizm przed autodestrukcją. Dzięki ich pracy wiemy, w jaki sposób układ odpornościowy potrafi odróżniać "wroga" od własnych tkanek oraz jak zapobiega atakom na zdrowe komórki.
Jak podkreślono w uzasadnieniu, laureaci "odkryli, jak układ odpornościowy jest utrzymywany w ryzach” oraz zidentyfikowali limfocyty T regulatorowe, pełniące rolę strażników naszego systemu odpornościowego. To właśnie te komórki zapobiegają powstawaniu chorób autoimmunologicznych, w których ciało zaczyna atakować samo siebie.
- Ich odkrycia były kluczowe dla zrozumienia, jak funkcjonuje układ odpornościowy i dlaczego nie wszyscy rozwijamy ciężkie choroby autoimmunologiczne - podkreślił Olle Kämpe, przewodniczący Komitetu Noblowskiego przy Instytucie Karolinska.
Trzech naukowców, trzy przełomowe odkrycia, jeden cel
Japoński immunolog Shimon Sakaguchi z Osaka University jako pierwszy, w 1995 roku, odkrył istnienie nieznanej wcześniej klasy komórek odpornościowych. W tamtym czasie większość badaczy uważała, że układ odpornościowy unika autoagresji wyłącznie dzięki eliminacji szkodliwych komórek w grasicy (tzw. tolerancja centralna). Sakaguchi udowodnił jednak, poprzez opisanie nowych komórek, że system ten jest bardziej złożony.
Kilka lat później, w 2001 roku, amerykańscy badacze Mary E. Brunkow z Institute for Systems Biology w Seattle oraz Fred Ramsdell z Sonoma Biotherapeutics w San Francisco zidentyfikowali klucz do działania komórek odkrytych przez Sakaguchiego.
Analizując genetykę myszy szczególnie podatnych na choroby autoimmunologiczne, odkryli mutację w genie, który nazwali Foxp3. Ustalili również, że mutacje w ludzkim odpowiedniku tego genu prowadzą do niezwykle ciężkiej choroby autoimmunologicznej – zespołu IPEX.
Dwa lata później Shimon Sakaguchi połączył oba odkrycia, wykazując, że gen Foxp3 odpowiada za rozwój komórek, które zidentyfikował już w 1995 roku. Te komórki, znane dziś jako limfocyty T regulatorowe (Treg), pełnią funkcję strażników układu odpornościowego – nadzorują inne komórki odpornościowe i dbają o to, by organizm nie atakował własnych tkanek.
To zmieniło medycynę
Praca trójki laureatów zapoczątkowała rozwój nowej dziedziny badań – obwodowej tolerancji immunologicznej. Dziś stanowi ona podstawę wielu nowoczesnych terapii: od leków przeciwko chorobom autoimmunologicznym, po terapie onkologiczne i nowe strategie przeszczepiania narządów.
Współczesna immunoterapia nowotworów, a także badania nad wydłużeniem przeżywalności przeszczepów, opierają się w dużej mierze właśnie na zrozumieniu roli limfocytów T regulatorowych. Wiele z terapii inspirowanych tymi odkryciami znajduje się obecnie w fazie badań klinicznych.
Kim są tegoroczni nobliści?
Mary E. Brunkow urodziła się w 1961 roku. Jest doktorem nauk biologicznych. Ukończyła Princeton University i obecnie pracuje w Institute for Systems Biology w Seattle (USA). Od lat zajmuje się badaniami nad regulacją układu odpornościowego oraz genetycznymi przyczynami chorób autoimmunologicznych.
Fred Ramsdell urodził się w 1960 roku. Uzyskał doktorat w 1987 roku na University of California, Los Angeles, a obecnie pełni funkcję doradcy naukowego w firmie Sonoma Biotherapeutics w San Francisco. Zajmuje się rozwojem terapii opartych na limfocytach T regulatorowych i badaniami translacyjnymi w dziedzinie immunologii.
Shimon Sakaguchi urodził się w 1951 roku w Japonii. Jest lekarzem i doktorem nauk medycznych po Kyoto University, a także profesorem wyróżnionym w Immunology Frontier Research Center na Osaka University. To on jako pierwszy odkrył istnienie komórek T regulatorowych, co zapoczątkowało nową erę w badaniach nad tolerancją immunologiczną i chorobami autoimmunologicznymi.
Hołd dla naukowców
Laureaci za swoją pracę otrzymali do podziału nagrodę finansową w wysokości 11 mln koron szwedzkich, czyli ok. 4,3 mln złotych.
Wyróżnienia przyznawane są już od ponad 100 lat. Od 1901 roku Zgromadzenie Noblowskie przy Instytucie Karolinska, w którego skład wchodzi 50 profesorów, przyznaje medyczną Nagrodę Nobla naukowcom, których odkrycia przynoszą największe korzyści dla ludzkości.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła
- Komunikat Komitetu Noblowskiego
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
