Realne zagrożenie dla zdrowia. Raport WHO wskazuje nowy problem

W raporcie WHO o więziach społecznych podano, że w latach 2014-2023 samotność deklarowało ok. 16 proc. ludzi na świecie, czyli prawie jedna osoba na sześć. Najczęściej problem dotyczy młodych: 20,9 proc. nastolatków (13-17 lat) i 17,4 proc. młodych dorosłych (18-29 lat). Jednocześnie WHO szacuje, że 25,0-33,6 proc. osób starszych globalnie może być izolowanych społecznie.

Samotność nie dotyka wyłącznie emocji czy samopoczucia. WHO podkreśla, że brak więzi społecznych potrafi wpływać na zdrowie całego organizmu, wywoływać choroby oraz przyczyniać się do skrócenia życia. Tylko w latach 2014-2019 samotność mogła wiązać się z ok. 871 tys. zgonów rocznie na świecie.

Zobacz także: Jest nawet gorsza niż palenie, alkohol, otyłość. Profesor ostrzega

Autorzy raportu przyjrzeli się zależnościom między odczuwaniem samotności i występowaniem chorób. Najbardziej poruszające wydają się dane dotyczące schorzeń sercowo-naczyniowych. Metaanaliza 23 badań podłużnych (czyli takich, gdzie te same osoby obserwuje się przez dłuższy czas i wielokrotnie zbiera się o nich dane) wykazała, że samotność lub izolacja społeczna zwiększały ryzyko choroby wieńcowej o 29 proc., a sama izolacja społeczna była związana z 32 proc. wzrostem ryzyka udaru. W nowszym przeglądzie samotność czy izolacja łączyły się też z 16 proc. wyższym ryzykiem incydentu sercowo-naczyniowego.

Samotność wiązana jest również z większym prawdopodobieństwem rozwoju cukrzycy typu 2. W dużym duńskim badaniu (ponad 465 tys. dorosłych) osoby czujące się samotne od czasu do czasu, po 6 latach wykazywały o 14 proc. wyższe ryzyko cukrzycy typu 2, a te odczuwające często samotność nawet o 24 proc. wyższe ryzyko.

Co istotne, ta zależność działa w obie strony. Przewlekła choroba, gorsza sprawność (np. trudności z poruszaniem się) lub stygmatyzacja mogą utrudniać podtrzymywanie kontaktów i nasilać izolację oraz samotność. A samotność i izolacja mogą z kolei dodatkowo pogarszać stan zdrowia.

Zobacz także: Skraca życie. Naukowcy porównują jej skutki do palenia 15 papierosów dziennie

Równie poruszające są dane dotyczące wpływu samotności na zdrowie psychiczne. Metaanalizy wskazują, że samotność istotnie wpływa na rozwój depresji i zaburzeń lękowych.

Dorośli, którzy deklarują, że często doświadczają samotności wykazywali ponad dwukrotnie wyższe ryzyko pojawienia się depresji niż osoby, które rzadko czuły się samotne. U osób starszych samotność może też ponad dwukrotnie zwiększać ryzyko myśli samobójczych.

Samotność odbija się także na funkcjach poznawczych. W starszych populacjach może się wiązać z 14 proc. wzrostem prawdopodobieństwa łagodnych zaburzeń poznawczych, a słabe relacje społeczne z 12-15 proc. wyższym ryzykiem pogorszenia funkcji poznawczych.

Metaanalizy sugerują ponadto, że samotność może zwiększać ryzyko otępienia o 23-58 proc., a choroby Alzheimera o 72 proc. Izolacja społeczna, jak podaje WHO, wiąże się z 22 proc. wzrostem ryzyka dużych zaburzeń neuropoznawczych.

Autorzy raportu podają, że ograniczenie izolacji w starszym wieku mogłoby obniżyć częstość występowania otępienia o ok. 5 proc.

Raport WHO nie pozostawia złudzeń, samotność i izolacja to nie temat, którego nie można ignorować. To realny czynnik ryzyka wielu schorzeń, od chorób kardiologicznych, metabolicznych, po depresję i demencję.

Według ekspertów, dbanie o więzi rodzinne, sąsiedzkie czy przyjacielskie może elementem profilaktyki zdrowotnej, podobnie jak ruch, sen czy dieta.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. From loneliness to social connection - charting a path to healthier societies: Report of the WHO Commission on Social Connection, raport WHO